Nhà ở và nơi làm việc của nghệ sĩ
Communal Villa là nghiên cứu nhà ở do Dogma thực hiện cùng Realism Working Group cho Berlin năm 2015. Dự án đặt việc ở, sáng tác và sử dụng chung các tiện ích vào cùng một cấu trúc. Nó được giới thiệu trong chương trình Wohnungsfrage tại Haus der Kulturen der Welt, nơi một phần không gian được dựng thành mô hình tỷ lệ 1:1. Tư liệu ấy cần phân biệt với một khu nhà đã xây dựng và đưa vào sử dụng thường xuyên.
Đối tượng dự kiến là năm mươi nghệ sĩ chọn sống và làm việc cùng nhau. Trong thuyết minh, nhóm thiết kế không xem xưởng sáng tác là nơi duy nhất diễn ra lao động: công việc còn xuất hiện trong phòng riêng, bếp, nơi gặp gỡ và những sinh hoạt thường nhật. Vì vậy, căn nhà không được chia đơn giản thành một phần để ở và một phần làm việc. Các không gian chung và riêng được tổ chức theo mức độ cần tập trung, trao đổi hoặc sử dụng thiết bị.
Đất xây dựng và cách tổ chức sở hữu
Một phần quan trọng của đề xuất nằm ngoài hình thức tòa nhà. Nhóm dựa vào mô hình Mietshäuser Syndikat tại Đức, với mục tiêu đưa nhà ở ra khỏi vòng mua bán bất động sản thương mại. Đây là giả thuyết về tổ chức và quản lý của dự án, không phải thông tin rằng toàn bộ những căn nhà trong nghiên cứu đã được hình thành. Hình thức sở hữu được đặt cạnh bài toán mặt bằng ngay từ lúc bắt đầu.
Các vị trí khảo sát là những khu đất đang bỏ trống, chưa được dành cho một chương trình cụ thể trong quy hoạch mà nhóm xem xét. Nhiều khu thuộc chính quyền hoặc cơ quan công. Phương án hình dung việc giao hoặc cho thuê đất với điều kiện hỗ trợ một tổ chức không vì lợi nhuận. Trong các hình phối cảnh, khối nhà xuất hiện giữa cây xanh và những khoảng đất mở, thay vì được trình bày như một biệt thự đơn lẻ có khuôn viên tư hữu hoàn chỉnh.
Khung thép và phần ngăn chia có thể thay đổi
Để giảm chi phí dự kiến, Communal Villa dùng cách tổ chức gần với một nhà công nghiệp lắp ghép. Môđun kết cấu có kích thước 7,5 × 7,5 mét, với chiều cao 5 mét. Hệ khung được để lộ. Người sử dụng có thể nhận ra đâu là cột, dầm chịu lực và đâu là phần có thể điều chỉnh. Thông tin cấu tạo này hiện diện ngay trong không gian, không bị che sau một lớp hoàn thiện đồng nhất.
Những vách gỗ có thể di chuyển tạo nên phần ngăn chia nhẹ. Ngược lại, các bức tường dày chứa chức năng phục vụ là thành phần tương đối ổn định. Hai lớp này cho phép đọc mặt bằng theo hai mức: hệ chịu lực và hạ tầng lâu dài, rồi đến cách phân chia tùy theo nhóm cư trú. Các hình trục đo cho thấy phần bao quanh không gian chung không chỉ là một đường vách, mà là một dải có chiều sâu sử dụng.
Phòng riêng nhỏ bên cạnh không gian chung lớn
Phương án dành phần lớn diện tích cho các hoạt động chung, trong khi nơi riêng tư được thu gọn thành những tế bào ở. Cách sắp xếp này không xóa bỏ sự tách biệt giữa cá nhân và tập thể. Phòng riêng vẫn là chỗ rút lui, ngủ và giữ đồ cá nhân. Phía ngoài là các xưởng, khu bếp, nơi họp, phòng ghi âm và những tiện ích mà nhiều người có thể cùng sử dụng.
Mặt bằng tầng dưới phân biệt xưởng gây tiếng ồn, khu giặt, bếp và các phòng sinh hoạt với những không gian cần yên tĩnh hơn. Một số hoạt động như sauna và bể nước cũng được đặt trong phần dùng chung. Việc tập trung các tiện ích không đồng nghĩa mọi hoạt động xảy ra trong một gian lớn không phân biệt. Chương trình gồm nhiều phòng và nhiều mức độ khép kín, nằm quanh một hệ giao thông và kết cấu chung.
Ánh sáng và các tầng nhìn vào nhau
Ở tầng trên, một không gian đa dụng lớn nằm giữa nhà và nhận ánh sáng từ mái. Những hình phối cảnh thể hiện các khung thép, cửa mái, vách gỗ và đồ vật sinh hoạt cùng xuất hiện. Chiều cao của khung tạo điều kiện bố trí những sàn và hành lang nhìn xuống không gian giữa. Các tầng vì vậy có quan hệ theo chiều đứng, bên cạnh việc nối nhau bằng đường đi ngang.
Một gallery ở tầng kế tiếp hướng vào phòng chung phía dưới. Trong các bản vẽ, người đứng trên gallery có thể nhìn thấy hoạt động ở khoảng thông tầng, trong khi phòng riêng nằm sau các vách bao. Ánh sáng từ trên cao phục vụ vùng ở sâu trong mặt bằng; những phần gần chu vi tiếp xúc với cảnh quan bên ngoài. Các phối cảnh là hình diễn tả phương án, thể hiện cách nhóm dự kiến tổ chức không gian chứ không phải ảnh đời sống cư dân thực tế.
Bức tường có thể ở bên trong
Chi tiết nổi bật là bức tường chứa một hốc ngủ, phòng tắm và kho cá nhân. Khi đóng, nó hiện ra như một mặt gỗ liên tục. Khi mở, các ngăn và đồ vật nằm trong chiều dày tường trở thành một phần của căn phòng. Mô hình tỷ lệ thật giúp trình bày thao tác này ở kích thước cơ thể người, khác với việc chỉ nhìn trên mặt bằng thu nhỏ.
Ở đây, tường vừa tạo ranh giới vừa mang những chức năng vốn thường được chia thành nhiều phòng phụ. Cùng một thành phần liên hệ với phía riêng tư và phía sinh hoạt chung. Phần trưng bày năm 2015 và các bản vẽ toàn bộ tòa nhà mô tả hai phạm vi khác nhau: một bên là đoạn không gian đã được dựng thử, bên kia là nguyên mẫu cư trú rộng hơn. Toàn bộ hồ sơ được trình bày như một đề xuất về nhà ở tập thể cho nghệ sĩ.
