Dogma

Từ Venice đến một văn phòng ở Brussels

Dogma được Pier Vittorio Aureli và Martino Tattara thành lập năm 2002. Hai kiến trúc sư đều có quá trình đào tạo tại Istituto Universitario di Architettura di Venezia và tiếp tục nghiên cứu tại Berlage Institute ở Rotterdam. Aureli sinh tại Rome năm 1973, Tattara sinh tại Venice năm 1976. Việc gặp nhau trong môi trường đào tạo kiến trúc và đô thị tạo nên nền tảng chung cho một thực hành trong đó thiết kế, nghiên cứu lịch sử, viết và giảng dạy diễn ra song song. ^[1]

Trong cuộc trao đổi về những năm hình thành, họ nhắc đến ảnh hưởng của Manfredo Tafuri, Aldo Rossi, Bernardo Secchi và Elia Zenghelis. Những ảnh hưởng này không được mô tả như một bộ hình thức để lặp lại. Chúng liên quan đến cách nghiên cứu quá trình hình thành dự án, cấu trúc thành phố và quan hệ giữa kiến trúc với những điều kiện xã hội. Văn phòng đặt tại Brussels, trong khi các thành viên tiếp tục hoạt động tại nhiều cơ sở đào tạo ở châu Âu và Hoa Kỳ. ^[1]

Thành phố là đối tượng thiết kế ban đầu

Khoảng thập niên đầu tiên, Dogma tập trung nhiều vào quy mô lớn: nghiên cứu lãnh thổ, quy hoạch và các giả thuyết về thành phố. Những dự án như City Walls và Stop City sử dụng các hình đơn giản nhưng có quy mô rất lớn. Tường, khối tấm và khoảng trống được tổ chức thành hệ có thể đọc từ tổng thể đến từng phần. Các công trình trong bản vẽ thường không được nhận diện bằng mặt đứng khác nhau cho từng chức năng, mà bằng vị trí của chúng trong một cấu trúc chung. ^[1]

City Walls đạt giải nhất trong cuộc thi cho một thành phố hành chính mới ở Hàn Quốc năm 2005, với sự cộng tác của OFFICE Kersten Geers David Van Severen. Stop City năm 2007 tiếp tục nghiên cứu ranh giới đô thị dưới dạng một mô hình lý thuyết. Việc các dự án này tồn tại qua cuộc thi, triển lãm và sưu tập không biến chúng thành công trình đã xây. Chúng thuộc một phần quan trọng trong lịch sử văn phòng: sử dụng dự án kiến trúc để đặt ra những giả thuyết về cách thành phố được tổ chức. ^[1]

Berlage, nghiên cứu và giảng dạy

Aureli và Tattara có thời gian dài gắn với Berlage Institute. Aureli tham gia dẫn dắt nghiên cứu từ năm 2003 đến 2012; Tattara giảng dạy và nghiên cứu tại đây từ năm 2007 đến 2012. Hoạt động đào tạo đặt họ trong một mạng lưới nghiên cứu quốc tế, nơi đồ án quy mô lớn và câu hỏi về thành phố liên hệ trực tiếp với các chương trình thiết kế. Quá trình học thuật không tách khỏi công việc của Dogma mà cùng hình thành chủ đề và công cụ nghiên cứu. ^[1]

Sau đó, hai người tiếp tục những con đường giảng dạy khác nhau. Aureli có thời gian ở Architectural Association tại London và Yale, rồi phụ trách phòng nghiên cứu Theory and Project of Domestic Space tại EPFL. Tattara từng làm việc tại ETH Studio Basel và KU Leuven, trước khi phụ trách lĩnh vực thiết kế và nhà ở tại TU Darmstadt. Sự khác nhau của các môi trường này đi cùng việc Dogma duy trì một chủ đề chung: mối liên hệ giữa tổ chức không gian, cách cư trú và các điều kiện kinh tế của thành phố. ^[1]

Từ quy hoạch đến căn phòng

Sau khoảng năm 2012, nghiên cứu không gian ở trở nên rõ hơn trong hoạt động của Dogma. Điều này không đồng nghĩa với việc văn phòng ngừng quan tâm đến thành phố. Trong cách giải thích của hai người sáng lập, căn phòng, căn nhà và khu dân cư là những cấp độ liên hệ với nhau. Một thay đổi trong cách tổ chức phòng riêng và việc nhà cũng liên quan đến mô hình sở hữu, thị trường lao động và cơ cấu cư dân trên quy mô rộng. ^[1]

Everyday is Like Sunday năm 2015 đưa nhà ở và làm việc vào những khu văn phòng dư thừa. Communal Villa cùng năm khảo sát nơi cư trú cho nghệ sĩ trong bối cảnh triển lãm tại Haus der Kulturen der Welt ở Berlin. Like a Rolling Stone năm 2016, thực hiện với Black Square, nghiên cứu boarding house cho người ở có thời hạn. Các dự án có đối tượng và hình thức trình bày khác nhau, nhưng đều cụ thể hóa câu hỏi về phần riêng của mỗi người và những không gian, dịch vụ có thể được tổ chức tập thể. ^[1]

Lịch sử loại hình và các cộng tác

Nghiên cứu nhà ở đưa Dogma trở lại lịch sử các loại hình cư trú. Thay vì chỉ phân loại theo hình dáng, văn phòng xem xét cách một mặt bằng gắn với quan hệ trong gia đình, công việc nội trợ và quyền sở hữu. Những công trình nghiên cứu của Dolores Hayden và truyền thống nữ quyền về không gian ở được hai người nhắc đến trong quá trình phát triển hướng này. Loveless đi từ nhà tu đến khách sạn cư trú và các thử nghiệm nhà ở tập thể để so sánh những điều kiện khác nhau của căn phòng nhỏ. ^[4][5]

Song song với nghiên cứu, Dogma tham gia các dự án có địa điểm và khách hàng cụ thể. Passages cho khu Caserma Sani tại Bologna giành giải nhất năm 2017, với mạng lưới cộng tác gồm thiết kế đô thị, cảnh quan và kỹ thuật. Việc chuyển đổi nhà xưởng quân sự thành nơi sống và làm việc đưa các nghiên cứu về cư trú vào một bối cảnh có công trình cũ, cây xanh và hạ tầng sẵn có. Các cộng tác thay đổi theo từng dự án, thay vì mọi công việc đều thuộc một nhóm chuyên môn cố định duy nhất. ^[4][5]

Triển lãm, sách và những hoạt động gần đây

Hình thức triển lãm có vai trò lớn trong lịch sử Dogma. Công việc của văn phòng được giới thiệu tại Venice, Chicago, Seoul, Sharjah và các thiết chế kiến trúc khác. Mô hình, hình ghép và bản vẽ cho phép trình bày cả một phạm vi đô thị lẫn một góc nội thất. The Room of One’s Own năm 2017 và Loveless năm 2018 tiếp tục khai thác khả năng của bản vẽ như một phương tiện nghiên cứu lịch sử không gian riêng. Các ấn phẩm đi kèm giúp giữ lại nội dung ngoài thời gian trưng bày. ^[1][2][3]

Living and Working được MIT Press xuất bản năm 2022 và nhận giải sách kiến trúc DAM cùng năm. Dogma nhận Iakov Chernikhov Prize năm 2006 và RIBA Charles Jencks Award năm 2023. Những nghiên cứu gần đây tiếp tục mở rộng vấn đề nhà ở, trong đó có biệt thự đô thị như một cấu trúc có thể chuyển từ đầu cơ sang hợp tác. Bên cạnh công việc chung, Aureli tiếp tục viết và vẽ; Tattara nghiên cứu di sản nhà ở sau chiến tranh và việc chuyển đổi nhà gia đình. Các hoạt động ấy duy trì sự đan xen giữa thiết kế, lịch sử, giảng dạy và xuất bản trong thực hành của văn phòng. ^[1][2][3]