Một công trình cũ trong trung tâm thành phố
Donceles 54 nằm trong khu trung tâm lịch sử Mexico City. Đây là công trình thế kỷ mười chín được xếp vào diện bảo tồn bởi Instituto Nacional de Antropología e Historia, thường viết tắt là INAH. Khi bắt đầu cải tạo, tòa nhà có nhiều dấu vết của những lần thay đổi trước đó. Mặt phố, các phòng, hai sân trong và những bộ phận kết cấu còn lại tạo thành hiện trạng mà nhóm thiết kế phải khảo sát.
Manuel Cervantes và Samael Barrios thực hiện thiết kế kiến trúc, với Benedikt Fahlbusch tư vấn bảo tồn và phục hồi. Dự án hoàn thành năm 2014. Chương trình sử dụng ban đầu chưa được ấn định hoàn toàn, nên phần cải tạo được tổ chức để tiếp nhận những chức năng khác nhau. Việc phục hồi công trình vì thế kết hợp với việc đưa các bộ phận phục vụ mới vào nhà, thay vì chỉ sửa mặt ngoài hoặc khôi phục một trạng thái trang trí.
Dấu vết của hai khoảng sân
Hai sân trong từng bị thu hẹp bởi những phần xây bổ sung. Một số vùng được che bằng kết cấu nhẹ, những vùng khác có sàn bê tông phủ lên. Những thay đổi ấy làm giảm diện tích mở trời và hạn chế ánh sáng cũng như thông gió tới các phòng. Tuy vậy, các viên đá và gờ kiến trúc ở mép sân vẫn ở vị trí cũ, để lại dấu vết về kích thước ban đầu.
Nhóm thiết kế sử dụng các dấu vết đó để xác định phạm vi khôi phục sân. Công việc bao gồm tháo những phần che bổ sung và đưa khoảng trống về kích thước được ghi nhận qua cấu kiện hiện hữu. Trên hồ sơ mặt bằng, hai sân tiếp tục là các khoảng mở nằm trong chiều sâu nhà. Chúng tổ chức quan hệ giữa các dãy phòng, đường đi và ánh sáng, chứ không chỉ là hai khoảng trang trí ở bên cạnh không gian sử dụng.
Tháo các lớp phủ để tìm cấu kiện cũ
Trong nhà, những bức tường nguyên gốc nằm dưới nhiều lớp trát và hoàn thiện được thêm về sau. Khi các lớp này được bóc ra, nhóm cải tạo tìm thấy các bề mặt cũ còn được bảo vệ tương đối tốt. Việc xử lý khác nhau theo tình trạng từng phần: cấu kiện có thể giữ lại được làm sạch và gia cố hoặc bảo vệ, trong khi những bộ phận hư hỏng không còn phù hợp được thay thế.
Các dầm gỗ và một số cấu tạo sàn, mái thuộc nhóm được đánh giá về khả năng tiếp tục sử dụng. Những khối đá cantera cũng được làm sạch và xử lý bề mặt. Thay vì phủ một lớp hoàn thiện mới đồng nhất lên toàn bộ công trình, dự án làm lộ lại những thành phần còn giá trị sử dụng. Sự khác biệt giữa đá, gỗ và lớp trát tiếp tục hiện diện trong không gian sau cải tạo.
Mặt phố và yêu cầu bảo tồn
Mặt đứng Donceles là phần công trình tham gia trực tiếp vào cảnh quan đường phố. Thiết kế giữ lại mặt đứng và tham khảo bảng màu do INAH áp dụng cho các công trình thuộc nhóm này. Công việc gồm làm sạch, xử lý bề mặt đá cùng lan can và những chi tiết còn giữ được. Phần can thiệp bên trong vì vậy diễn ra cùng một ranh giới mặt phố được bảo tồn.
Chi tiết cắt mặt đứng cho thấy nhiều lớp vật liệu cùng tồn tại: lan can sắt, khung đá quanh cửa, kết cấu gỗ, tường xây và lớp vữa vôi cát. Các gờ đá cũ được ghi riêng trong hồ sơ cấu tạo. Ở những vị trí phải bổ sung vật liệu mới, bản vẽ cũng nêu rõ thành phần thay thế. Hệ hoàn thiện không được mô tả như một lớp cổ giả thống nhất, mà là tập hợp các cấu kiện cũ và mới trong từng vị trí cụ thể.
Đường đi và khối phục vụ bổ sung
Sau giai đoạn tháo bớt các phần xây không thuộc công trình ban đầu, dự án bổ sung hoặc làm lại những đoạn hành lang, kết cấu và lan can đã xuống cấp. Những bộ phận này bảo đảm sự liên hệ giữa các phòng quanh sân. Việc mở lại sân vì thế gắn với hệ đường đi trên các tầng, nơi khoảng trống được nhìn từ nhiều cao độ và tiếp cận từ những dãy phòng khác nhau.
Một khối mới ở phía cuối nhà chứa thang máy cùng các khu vệ sinh. Sự tập trung chức năng phục vụ vào phần này giúp tòa nhà tiếp nhận các cách sử dụng mới mà vẫn duy trì tổ chức quanh sân. Hồ sơ do nhóm thiết kế công bố phân biệt rõ công việc tháo bỏ, khôi phục và bổ sung. Các thành phần mới không chỉ xuất hiện ở bề mặt hoàn thiện mà còn ở hệ giao thông đứng và hạ tầng phục vụ của công trình.
Vật liệu trong các phòng đã cải tạo
Các chi tiết kỹ thuật ghi nhận sàn và chân tường bằng đá cẩm thạch Santo Tomás xử lý bề mặt, những mảng ốp gỗ và cấu trúc gỗ giữ lại. Trên mái, lớp lát gạch cùng những phần sàn gỗ được thể hiện riêng. Việc mô tả từng lớp làm rõ sự khác nhau giữa mặt đứng bảo tồn, các phòng bên trong và những không gian tiếp xúc với sân hoặc mái.
Trong tổ chức sau cải tạo, tòa nhà vẫn có mặt phố và hai sân làm những điểm nhận diện chính. Những lớp xây thêm từng lấn vào sân được bỏ đi; các phòng được nối lại với khoảng mở; hệ phục vụ mới được bố trí trong chiều sâu nhà. Công trình được đưa trở lại sử dụng bằng một chuỗi can thiệp cụ thể, từ làm sạch cấu kiện nhỏ đến thay đổi những phần giao thông và khoảng trống trên nhiều tầng.
