Nhà ga cũ ở Tour & Taxis
Gare Maritime nằm trong khu Tour & Taxis tại Brussels. Nhà ga hàng hóa được xây dựng đầu thế kỷ XX với ba gian lớn và bốn gian nhỏ. Khi vận tải và hoạt động hải quan thay đổi, công trình dần mất công năng ban đầu và có thời gian bỏ trống. Dự án chuyển đổi giữ lại hệ nhà ga, bổ sung chỗ làm việc, bán lẻ, ăn uống và tổ chức sự kiện.
Neutelings Riedijk phụ trách thiết kế kiến trúc mới; Jan de Moffarts tham gia bảo tồn vỏ nhà và kết cấu thép, Bureau Bouwtechniek đảm nhiệm triển khai kỹ thuật. Khối chương trình mới hoàn thành năm 2020. Nó không lấp kín toàn bộ không gian dưới mái: các dãy nhà mới nằm chủ yếu ở hai bên, còn gian giữa giữ lại một khoảng rộng có thể tiếp nhận nhiều hoạt động công cộng.
Mười hai khối gỗ nằm trong hệ nhà ga
Theo hồ sơ của Ney & Partners, 12 khối mới được bố trí trong nhà ga với tổng diện tích sàn khoảng 45.000 m². Chúng dùng kết cấu gỗ, gồm lõi gỗ nhiều lớp ghép chéo, hệ cột dầm và sàn sườn bằng gỗ ghép thanh. Những cầu đi bộ và các thang chéo kết nối các khối với nhau.
Các công trình nhỏ hơn này hình thành một cấp không gian ở dưới hệ mái rất lớn của nhà ga. Người làm việc có các tầng riêng, còn người đi qua sử dụng những khoảng giữa chúng. Kết cấu gỗ mới và hệ thép cũ giữ sự khác nhau về vật liệu và kích thước. Tầng sử dụng mới không đòi hỏi biến toàn bộ nhà ga thành một tòa nhà văn phòng kín với những sàn chạy ngang suốt bề rộng.
Lắp dựng trong một công trường đã có mái
Bài nghiên cứu kỹ thuật của Charline Lefèvre thuộc Ney & Partners WOW giải thích việc dùng cấu kiện nhẹ còn liên quan đến điều kiện thi công dưới mái cũ: không thể đưa cần cẩu thông thường vào làm việc như trên một khu đất trống. Lưới thiết kế 1,2 m phối hợp với nhịp 12 m của hệ nhà ga. Các khối mới độc lập với khung lịch sử và có khe cho chuyển vị nhiệt.
Sàn kết hợp tấm gỗ ghép chéo với sườn gỗ, dùng liên kết vít thay cho phương án dán tại công trường. Nhóm thi công dựng mô hình thử hai tầng kích thước thật để phối hợp khung, lớp ốp, mặt đứng và thiết bị. Những chi tiết ấy thuộc quá trình kiểm chứng và lắp dựng cụ thể của Gare Maritime, không phải cấu tạo chung cho mọi nhà gỗ.
Những khu vườn ở hai bên gian giữa
OMGEVING thiết kế không gian công cộng có mái và phương án cây trồng. Gian giữa được giữ mở, có nền dùng lại đá lát cũ, ở hai bên là mười khu vườn trong nhà với những cách bố trí theo chủ đề. Các tuyến đi bộ chạy dọc khu vườn, kết nối các lối vào của những khối sử dụng mới.
Cây và chỗ đi bộ không được đặt như các ô trang trí nhỏ bên cạnh sảnh. Chúng tham gia vào toàn bộ phần khoảng trống giữa các nhà mới và hệ mái cũ. Những khoảng này tiếp nhận người đến làm việc, mua sắm hoặc đi ngang qua. Phạm vi có mái che cho phép hoạt động diễn ra dưới kết cấu nhà ga, trong khi khí hậu của không gian chung vẫn thay đổi theo mùa, khác với môi trường được kiểm soát trong các khối văn phòng.
Giữ lại vật liệu và thêm hệ thống kỹ thuật
Hồ sơ European Heritage Awards ghi việc bảo tồn mái gỗ và hệ thép, đồng thời gia công lại đá lát cũ thành bề mặt phẳng để dùng trong công trình. Các khối gỗ mới được mô tả là có thể tháo dỡ. Vì vậy, dự án có hai nhóm công việc song song: sửa chữa phần lịch sử và lắp thêm những bộ phận phục vụ chương trình hiện tại.
Hệ thống địa nhiệt, thu nước mưa và điện mặt trời được bổ sung vào quá trình chuyển đổi. Nước mưa được dùng cho vệ sinh và tưới các khu vườn; các giếng địa nhiệt phục vụ sưởi và làm mát. Đây là những hệ thống được các bên tham gia công bố, còn các khẳng định về cân bằng năng lượng là chỉ tiêu và kết quả chứng nhận của dự án, không phải số liệu đo độc lập được bài đọc này tự kiểm định.
Sự kiện, ăn uống và những khoảng đi qua
Hồ sơ Simon Architecture Prize ghi nhận các sự kiện như hòa nhạc, thể thao và triển lãm trong gian chung. Khu chợ ẩm thực mở cửa tháng 11 năm 2021, bổ sung một nhóm sử dụng khác với văn phòng. Tám mảng khảm do nghệ sĩ Henri Jacobs thiết kế được đặt ở các khoảng quảng trường nhỏ. Các lớp hoạt động vì vậy có thời điểm và phạm vi sử dụng khác nhau.
Gian giữa có thể thay đổi cách bố trí tùy sự kiện, trong khi các khối hai bên giữ chỗ làm việc và thương mại. Đường đi cùng vườn tạo các đoạn chuyển tiếp giữa chúng. Từ một nhà ga hàng hóa, Gare Maritime trở thành tổ hợp nhiều chương trình nhưng vẫn sử dụng không gian lớn của mái cũ. Hệ nhà gỗ mới được nhận ra bên dưới những vì thép, và phần khoảng trống được giữ làm nơi gặp gỡ, đi lại và tổ chức hoạt động.
