Một địa chỉ đối diện Đảo Bảo tàng

Am Kupfergraben 10 được xây dựng tại một lô đất góc bên kênh Kupfergraben ở Berlin, nhìn về Lustgarten và Đảo Bảo tàng. David Chipperfield Architects thiết kế công trình sau cuộc thi năm 2003; ngôi nhà hoàn thành năm 2007. Ban đầu đây là phòng tranh của gia đình Bastian, với những không gian có thể dùng để trưng bày, làm việc và sinh hoạt trong một tòa nhà dành cho nghệ thuật.

Lô đất từng có một công trình bị phá hủy trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhà mới chiếm lại phần diện tích xây dựng ấy và nối với các nhà bên cạnh bằng sự điều chỉnh chiều cao. Nó lấp một khoảng trống trong dãy phố, đồng thời có một mặt nhìn trực tiếp ra không gian rộng hơn ở phía kênh. Hai điều kiện này cùng ảnh hưởng đến cách đặt cửa và cách chia các diện tường.

Khối nhà bốn tầng ở vị trí góc

Tòa nhà có bốn tầng, với hình dáng phản ứng theo những chiều cao khác nhau của hai công trình tiếp giáp. Các mặt đứng vì thế không chỉ là bốn cạnh giống nhau của một khối hộp. Tại góc phố, những cửa sổ lớn được đặt trong các mảng tường đặc, và tỷ lệ của chúng được xem xét trong quan hệ với khoảng nhìn rộng qua kênh nước.

Sự tiếp nối với dãy nhà cũ được thể hiện qua cao độ và diện tích chiếm đất. Những chi tiết trang trí lịch sử không được sao chép thành một mặt tiền giả cổ. Công trình sử dụng gạch tái sử dụng, các dải đá nhân tạo và những phần cửa gỗ trong một bố cục mới. Các lớp vật liệu đó vẫn có thể nhận ra ở khoảng cách gần, dù khi nhìn từ bên kia kênh, hình ảnh nổi bật hơn là sự phân bố các lỗ mở trên tường.

Chi tiết cửa trong tường gạch.Ảnh: Ioana Marinescu

Gạch tái sử dụng và các dải ngang

Mặt đứng là khối xây bằng gạch được thu hồi và dùng lại. Lớp vữa phủ qua các viên gạch làm dịu sự khác biệt giữa từng viên, trong khi các dải đá nhân tạo tạo những đường ngang. Hồ sơ thiết kế mô tả mặt đứng không để lộ các khe co giãn. Chi tiết này giữ cho những phần tường lớn có cảm giác liên tục quanh cửa và góc nhà.

Cửa có những phần gỗ không xử lý phủ màu theo cách che kín chất liệu. Độ thô của khối xây và vật liệu gỗ cùng xuất hiện trên một mặt đứng ít chi tiết trang trí. Kích thước cửa thay đổi theo vị trí trong bố cục, thay vì lặp thành một lưới cửa nhỏ đều đặn. Những khoảng mở ấy đồng thời đưa ánh sáng vào các phòng lớn ở phía sau.

Không gian trưng bày phía trong.Ảnh: Simon Menges

Các phòng cao được tổ chức quanh lõi

Bên trong, các lõi giao thông và dịch vụ tổ chức phần diện tích còn lại. Những phòng cao khoảng 5,5 mét tạo điều kiện cho nhiều kiểu sắp đặt tác phẩm. Mặt bằng mỗi tầng không hoàn toàn giống tầng kế tiếp: nó thay đổi theo hình dáng khối nhà và vị trí cửa trên mặt đứng. Cùng một hệ lõi vẫn có thể đi với những căn phòng có tỷ lệ khác nhau.

Các phòng trưng bày không được mô tả như những hộp kín hoàn toàn tách khỏi đô thị. Cửa bên đem lại ánh sáng từ nhiều hướng và đưa tầm nhìn tới các công trình văn hóa đối diện. Ở vị trí gần kênh, người trong nhà có thể nhận biết rõ mình đang ở trong một khu trung tâm của Berlin, ngay cả khi các hoạt động diễn ra phía sau những mảng tường dày và ít lỗ mở.

Phòng trưng bày dọc mặt kính.Ảnh: Simon Menges

Ánh sáng có thể điều chỉnh

Ánh sáng tự nhiên đi vào từ cạnh phòng, qua những cửa sổ lớn. Các tấm điều chỉnh cho phép thay đổi lượng ánh sáng tới không gian trưng bày. Vì vậy, kích thước cửa và nhu cầu kiểm soát ánh sáng được xử lý đồng thời: cửa không chỉ đóng vai trò tạo hình cho mặt phố, và phòng triển lãm cũng không phụ thuộc vào một trạng thái chiếu sáng duy nhất.

Sự khác biệt về hướng cửa làm cho mỗi tầng có quan hệ riêng với thành phố. Một phòng có thể nhìn trực tiếp qua kênh, một phần khác hướng về phố cạnh bên. Hồ sơ thiết kế nhấn mạnh tỷ lệ phòng và ánh sáng như hai yếu tố của nội thất. Các khoảng tường, chiều cao và lõi dịch vụ tạo khung cho tác phẩm, còn hệ cửa đưa điều kiện bên ngoài vào khung đó.

Mặt nhà nhìn từ phía sông.Ảnh: Ioana Marinescu

Từ phòng tranh tư nhân sang Haus Bastian

Đầu năm 2019, gia đình Bastian trao tặng tòa nhà cho Stiftung Preußischer Kulturbesitz, quỹ quản lý di sản văn hóa Phổ. Từ ngày 31 tháng 8 năm 2019, công trình hoạt động với tên Haus Bastian, trung tâm giáo dục văn hóa của hệ thống bảo tàng quốc gia Berlin. Đây là một thay đổi công năng đã diễn ra, không phải chỉ là một khả năng dự kiến trong bản vẽ ban đầu.

Các tầng từng phục vụ phòng tranh được tổ chức lại cho học tập, trải nghiệm và giao tiếp. Hoạt động trong nhà gắn với các bộ sưu tập của Đảo Bảo tàng và phục vụ nhiều nhóm khách. Những không gian cao, các phòng rộng và vị trí đối diện khu bảo tàng tiếp tục được sử dụng trong chương trình mới. Diễn biến này bổ sung một giai đoạn vào lịch sử công trình: từ ngôi nhà của một phòng tranh đến cơ sở giáo dục thuộc một mạng lưới bảo tàng công cộng.

Một tầng trưng bày trong tòa nhà.Ảnh: Ute Zscharnt
Đọc thêm +