Một bảo tàng trong nhiều lớp lịch sử
Phương án mở rộng bảo tàng tại Leuven của Stéphane Beel được lựa chọn qua cuộc thi năm 2004. Khu đất đã có nhà ở lịch sử, các bộ phận của những cơ sở cũ và một khu vườn nằm bên trong ô phố. Mục tiêu chương trình là tạo thêm điều kiện trưng bày, lưu trữ và phục vụ công chúng, đồng thời đưa các phần có sẵn vào hệ thống bảo tàng mới. Phương án năm 2004 là một giai đoạn trước khi M Leuven mở cửa năm 2009.
Lịch sử sưu tập của thành phố có trước công trình mới rất lâu. Trang lịch sử của bảo tàng ghi lại các bộ sưu tập được trưng bày tại tòa thị chính từ thế kỷ XIX, rồi chuyển tới ngôi nhà gia đình Vander Kelen-Mertens sau khi được hiến tặng. Những phòng cũ và ký ức về một ngôi nhà vì thế là thành phần thực tế của dự án. Phần mở rộng không bắt đầu từ khu đất trống hay một chương trình chỉ dành cho nghệ thuật đương đại.
Nối những tầng nhà không giống nhau
Phương án tổ chức các phòng mới sao cho có thể nối theo phương ngang với các tầng hiện hữu. Đây là vấn đề cụ thể khi một bảo tàng gồm nhiều nhà khác thời kỳ: cao độ sàn, độ sâu phòng và vị trí cầu thang không nhất thiết trùng nhau. Trong mô hình, các khối mới tạo những mặt sàn rộng hơn, còn những bộ phận cũ vẫn giữ hình dáng riêng. Tuyến tham quan đi qua cả hai thay vì kết thúc ở ranh giới giữa chúng.
Các bản vẽ phân biệt trưng bày thường xuyên và trưng bày tạm thời, đồng thời thể hiện các không gian phụ trợ. Những phòng không có cùng kích thước hay cùng cách nhận ánh sáng. Một số phòng thuộc ngôi nhà lịch sử, một số nằm trong phần xây mới. Sự đa dạng ấy là một đặc điểm của hồ sơ mặt bằng, với các điểm nối được bố trí để bảo tàng có thể vận hành như một tổ hợp thống nhất.
Vườn nằm giữa các tuyến tiếp cận
Khu vườn trong ô phố được giữ như một khoảng gặp gỡ giữa các dải trưng bày và các đường đi. Trong phương án, có những lối vào không chỉ xuất phát từ cửa chính. Bản vẽ đánh dấu tuyến Hanegang cùng các không gian tiếp cận ít nghi thức hơn, gắn với hoạt động nghệ thuật và khu ngoài trời. Vườn vì vậy không nằm hoàn toàn phía sau một mặt tiền duy nhất; nó tham gia vào cách công chúng đi qua khu đất.
Mô hình tổng thể cho thấy các khối có chiều cao và hình dáng khác nhau bao quanh khoảng mở. Những bộ phận cũ không bị hòa thành một vỏ đồng nhất. Mái nhà, tường, đường đi và các tầng mới vẫn có thể phân biệt khi nhìn từ trên. Trên một số bản vẽ, cây sồi hiện hữu được ghi riêng, cho thấy cây là thành phần được xác định trong phương án cùng với các cửa, sân và tuyến lưu thông.
Những hoạt động ngoài phòng trưng bày
Chương trình không chỉ gồm các phòng treo tác phẩm. Chú giải phương án có khu làm việc dành cho nghệ sĩ lưu trú, xưởng hoạt động, một phòng trưng bày liên quan đến Kunst in Huis, cửa hàng, quán cà phê và sân ngoài trời. Những chức năng này được đặt cạnh các đường tiếp cận và khu công cộng, tạo các thời gian sử dụng khác nhau trong cùng một tổ hợp. Người đến không nhất thiết chỉ đi qua một chuỗi phòng triển lãm liên tục.
Các khu quản lý, bếp, phòng nhân viên và kỹ thuật cũng được xác định riêng. Tuyến giao hàng và thang vận chuyển đồ liên hệ với các phần lưu trữ, giúp đọc được mặt phục vụ của bảo tàng trong bản vẽ. Đây là những thành phần ít nhìn thấy trên phối cảnh đường phố nhưng có vị trí cụ thể trong mặt bằng. Chúng nằm trong cùng dự án với các phòng công cộng, thay vì là các nhu cầu bổ sung sau khi đã định hình xong khối nhà.
Phần ngầm và các dấu tích
Kho lưu trữ được tổ chức ở phần thấp, bên dưới các khu sử dụng phía trên. Hồ sơ phương án còn ghi vị trí khảo cổ, cho thấy việc xây dựng mới phải làm việc với những lớp tồn tại trong khu đất. Khi nhìn mô hình cắt, có thể thấy một số mặt sàn tiếp tục xuống dưới cao độ sân. Không gian bảo tàng vì vậy không chỉ trải theo chiều ngang giữa nhà cũ và nhà mới mà còn được phân bố theo chiều sâu.
Hồ sơ di sản của khu bảo tàng xác nhận sự hiện diện của các bộ phận thuộc Sint-Ivocollege, nhà Vander Kelen-Mertens và cổng của Vicus Artium. Những tên gọi này chỉ các thành phần có lịch sử riêng, không phải tên các phòng mới của Beel. Những bộ phận ấy tạo thành bối cảnh xây dựng cụ thể của dự án. Mô hình và phối cảnh năm 2004 cho thấy một cách tổ chức được đề xuất trên nền ấy, chứ không phải bản kiểm kê toàn bộ di sản của ô phố.
Từ phương án năm 2004 đến bảo tàng năm 2009
Phương án được lựa chọn năm 2004 tổ chức phần mở rộng quanh khu vườn và những bộ phận lịch sử. Các mô hình thể hiện một số khối mới có mặt sàn lớn, nối với những dải phòng nhỏ hơn của nhà cũ. Các đường đi xuyên qua tổ hợp liên hệ với cửa vào chính, khu nghệ sĩ làm việc và lối Hanegang. Phần trưng bày, kho, giao nhận và những chức năng phục vụ được phân bố trên nhiều tầng thay vì gom vào một khối phụ riêng biệt.
M Leuven mở cửa năm 2009, sau giai đoạn phát triển và thi công tiếp theo. Tổ hợp bảo tàng kết nối các phòng trong nhà Vander Kelen-Mertens với không gian mới, đồng thời giữ khu vườn và các thành phần di sản trong cấu trúc chung. Lịch sử sử dụng ở đây tiếp nối từ nhà ở, nơi lưu giữ bộ sưu tập đến một bảo tàng có cả hoạt động triển lãm và các chương trình công cộng.
