Một đô thị được xác định bằng giới hạn
Stop City là nghiên cứu đô thị do Pier Vittorio Aureli và Martino Tattara thực hiện năm 2007 dưới tên Dogma. Dự án không gắn với một khu đất xây dựng cụ thể. Nó được phát triển trong khuôn khổ triển lãm Holland–Italy: 10 Works of Architecture và trình bày một mô hình định cư bằng sơ đồ, mô hình và ảnh ghép. Các khối nhà khổng lồ trong hình là thành phần của một giả thuyết kiến trúc, không phải ảnh chụp một thành phố đã xây dựng.
Điểm xuất phát là câu hỏi về ranh giới của đô thị. Thay vì trải một mạng lưới nhà và đường ra vô tận, Dogma gom phần xây dựng vào những khối có hình dạng và kích thước xác định. Khoảng đất nằm giữa các khối được giữ như một khu rừng hoặc vùng đất chưa bị đô thị hóa. Tên Stop City diễn đạt trực tiếp việc dừng sự lan rộng ấy, trong khi bản thân từng cụm vẫn có thể xuất hiện lặp lại ở quy mô vùng.
Tám khối nhà quanh khoảng trống
Một đơn vị của Stop City gồm tám khối dạng tấm, mỗi khối có chiều dày 25 mét, rộng và cao 500 mét. Sự chênh lệch giữa chiều dày với hai kích thước còn lại khiến công trình được thể hiện như những mặt phẳng dựng đứng trong cảnh quan. Nhìn từ xa, người xem nhận ra một chuỗi mặt tường hơn là những tòa tháp riêng biệt. Các mặt phẳng không nối lại thành một vành đai kín hoàn toàn; khoảng cách giữa chúng duy trì những hướng nhìn xuyên qua toàn bộ cấu trúc.
Phần giữa không phải quảng trường được lát nền hay sân trong của một tòa nhà. Dogma mô tả nó bằng rừng và đất hoang, tức một không gian có tình trạng khác với các khối ở bao quanh. Trên sơ đồ tổng thể, phần xây dựng đậm đặc và khoảng trống lớn cùng xuất hiện trong một hình đơn giản. Ranh giới của thành phố vì thế nằm ngay trong quan hệ giữa nơi tập trung cư trú và nơi không tiếp tục chia lô.
Từ một cụm đến quần đảo định cư
Các khối tấm không được dành riêng cho một chức năng cố định. Trong thuyết minh, Dogma xem mỗi khối như một thành phố nằm trong thành phố, có thể chứa nhiều hoạt động và cách cư trú. Hình dáng bên ngoài không thay đổi theo từng chương trình nhỏ bên trong. Quy mô đồ sộ của vỏ công trình đi cùng khả năng phân chia và sử dụng đa dạng ở các tầng, thay vì biến mỗi loại hoạt động thành một đối tượng kiến trúc riêng.
Ở cấp độ lớn hơn, một cụm tám khối có thể được lặp lại để hình thành một quần đảo các khu định cư có mật độ cao. Hình ảnh quần đảo ở đây chỉ một hệ gồm những phần xây dựng có giới hạn và những khoảng đất xen giữa. Nó khác với việc mở rộng liên tục cùng một ô phố. Một đơn vị có điểm kết thúc rõ ràng, trong khi nhiều đơn vị có thể liên hệ với nhau bằng mạng lưới giao thông và hạ tầng trên quy mô rộng hơn.
Giao thông bên trong những mặt phẳng đứng
Chiều cao của các khối khiến giao thông đứng trở thành một thành phần của tổ chức đô thị. Dogma không mô tả thang máy chỉ như thiết bị phục vụ một tầng căn hộ. Các tuyến di chuyển bên trong được hình dung như mạng vận tải có những tốc độ khác nhau. Sự khác biệt giữa các tuyến tạo ra thứ bậc tiếp cận: có những tầng thuận tiện hơn cho việc tập trung hoạt động chung, trong khi những tầng khác thuộc những nhịp sinh hoạt ít đông đúc hơn.
Bản vẽ giao thông và phân phối đặt hệ này cạnh sơ đồ vòng tàu điện và các khối thành phố. Nhờ vậy, chuyển động ngang ở cấp độ toàn cụm và chuyển động đứng trong công trình được trình bày trong cùng một nghiên cứu. Đây vẫn là sơ đồ của một mô hình lý thuyết, không phải hồ sơ vận hành đã được kiểm nghiệm. Trong cách biểu đạt của dự án, hạ tầng giao thông là phần gắn những tầng nhà rất lớn với quy mô đô thị xung quanh.
Đối thoại với Hilberseimer và Archizoom
Stop City được Dogma đặt trong quan hệ với hai nghiên cứu trước đó: thành phố đứng của Ludwig Hilberseimer và No-Stop City của Archizoom. Cả hai đều sử dụng sự lặp lại để hình dung những tổ chức đô thị vượt ra ngoài một công trình đơn lẻ. Dogma tiếp nối sự tiết chế hình thức ấy bằng những khối không có dấu hiệu trang trí, biểu tượng chức năng hoặc kiểu dáng riêng cho từng khu vực. Sự đồng nhất xuất hiện ngay từ mặt bằng cho đến những ảnh ghép nhìn từ cảnh quan.
Khác biệt nằm ở điều kiện kết thúc. Nếu phép lặp có thể mở rộng không giới hạn trong các mô hình được đối thoại, Stop City tổ chức nó thành những hình hữu hạn. Một đơn vị có phạm vi xác định trước khi được nhân lên. Nghiên cứu vì thế đặt bản vẽ kiến trúc và bản vẽ quy hoạch vào cùng một đối tượng: khối nhà vừa là nơi có thể cư trú, vừa là thành phần xác định ranh giới của một phần thành phố.
Mô hình, ảnh ghép và tỷ lệ nhìn
Bộ hình của Stop City luân phiên giữa cái nhìn từ trên cao và vị trí người quan sát trong cảnh quan. Ở tổng thể, tám tấm nhà trở thành những dấu trắng đặt quanh vùng đất ở giữa. Trong ảnh nhìn ngang, mặt phẳng trắng xuất hiện phía sau cây, trên nền trời hoặc cạnh những lớp nhà đô thị thấp hơn. Những yếu tố được ghép vào ảnh giúp biểu đạt tỷ lệ, đồng thời không biến bề mặt công trình thành một mặt đứng có chi tiết vật liệu cụ thể.
Một hình nội thất đưa người xem vào khoảng không lớn nhìn ra xa. Đó là sự chuyển đổi từ hình tượng của cả thành phố sang một vị trí có thể đứng bên trong nó. Bộ mô hình và bản vẽ cũng thuộc sưu tập của FRAC Centre-Val de Loire. Stop City tồn tại như một dự án nghiên cứu và trưng bày; các hình ảnh diễn đạt giả thuyết về mật độ, khoảng trống và giới hạn của thành phố, không ghi nhận quá trình thi công hay sử dụng của một khu dân cư đã hoàn thành.
