Triển lãm trong một khu vườn có sẵn

Tại Biennale Kiến trúc Venice lần thứ mười một, gian Nhật Bản mang tên Extreme Nature: Landscape of Ambiguous Spaces. Nhà phê bình Taro Igarashi phụ trách triển lãm; Junya Ishigami thực hiện phần kiến trúc cùng nhà thực vật học Hideaki Ohba. Phần can thiệp ngoài trời gồm bốn nhà kính đặt trong khu vườn bao quanh gian trưng bày. Chúng được xây dựng như những cấu trúc của triển lãm năm 2008.

Khu vườn không bị thay thế bằng một nền trống để bày những mô hình độc lập. Cây hiện hữu, khoảng đất và điều kiện ngoài trời trở thành môi trường trực tiếp của các nhà kính. Khách tiếp cận công trình chính qua một khu vực đã có thêm những lớp kính, cột và cây trồng. Các cấu trúc mới nằm cùng với cảnh quan của gian Nhật Bản, thay vì tạo thành một tòa nhà lớn bao bọc toàn bộ khu đất.

Bốn tỷ lệ khác nhau

Ishigami không dùng một mẫu nhà kính rồi lặp lại bốn lần. Kích thước và tỷ lệ của từng cấu trúc được nghiên cứu theo cây và hoa trong môi trường có sẵn, bao gồm dáng cây, cách phát triển và nhu cầu ánh sáng. Bản vẽ trình bày bốn bộ phận riêng, với những hình chữ nhật có tỷ lệ khác nhau. Khoảng không dành cho cây vì vậy thay đổi cùng hình dạng mỗi nhà kính.

Mỗi cấu trúc là một phạm vi có mái và vách, nhưng đồng thời chứa một phần vườn mới. Mối quan hệ giữa kích thước kiến trúc và sự phát triển của thực vật được đặt ngay trong việc xác định hình khối. Cây không chỉ được bổ sung sau khi một căn phòng đã hoàn tất. Trong hồ sơ thiết kế, việc chọn cây, bố trí nhà kính và xác định tỷ lệ không gian là những phần liên quan với nhau.

Japan Pavilion — Extreme Nature — góc nhìn 2.Tư liệu: junya.ishigami+associates

Lớp kính giữa trong và ngoài

Các mặt kính tạo ra ranh giới vật chất của từng nhà kính, còn tầm nhìn vẫn tiếp tục qua lớp bao che. Người ở bên ngoài nhìn thấy cây trong cấu trúc mới cùng cây của khu vườn phía sau. Hệ khung mảnh làm cho những đường cột và mép mái hiện diện như các nét đứng, nét ngang trong cảnh quan, bên cạnh cành, thân cây và các lớp lá.

Trong thuyết minh, Ishigami mô tả mục tiêu đưa kiến trúc và cảnh quan vào một quan hệ tương đương. Điều này được triển khai bằng việc đặt các khu vườn nhỏ có kính bao quanh bên trong một khu vườn lớn hơn. Một phần cây thuộc phạm vi có mái, một phần nằm ngoài. Những giới hạn về vật liệu vẫn rõ ràng, nhưng sự sắp xếp thực vật tiếp tục đi qua ranh giới của từng cấu trúc.

Chênh lệch môi trường ở mức nhỏ

Các nhà kính không có hệ thống điều hòa không khí. Chúng cũng không được thiết kế để tái tạo một môi trường nhiệt đới hoàn toàn tách biệt với thời tiết Venice. Tác giả đặt ra mức chênh lệch nhiệt độ trong và ngoài khoảng hai đến ba độ như mục tiêu của thiết kế. Sự thay đổi nhỏ ấy là cơ sở để nghiên cứu những nhóm cây có điều kiện sinh trưởng gần nhau, nhưng không hoàn toàn trùng nhau.

Theo giải thích của nhóm thiết kế, có những loài có thể phát triển với một thay đổi nhỏ trong điều kiện môi trường. Danh mục trồng cây do đó bao gồm những loài từng có khả năng xuất hiện ở Venice hoặc có thể thích nghi khi khí hậu thay đổi. Phần nghiên cứu tập trung vào sự chênh lệch giữa các vùng liền kề trong cùng khu vườn, thay vì tạo một bộ sưu tập thực vật từ những môi trường đối lập nhau.

Không gian trưng bày và các bản vẽ tại gian Nhật Bản năm 2008.Ảnh: Takumi Ota

Những nhóm cây đi qua ranh giới

Hồ sơ phân biệt ba trường hợp: cây chỉ thích hợp trong nhà kính, cây có thể ở cả bên trong lẫn ngoài và cây phát triển ngoài trời. Với nhóm thứ hai, kính không trùng với giới hạn phân bố của thực vật. Một loài có thể xuất hiện ở hai phía lớp bao che. Sự tiếp nối này được tổ chức bằng cách chọn và đặt cây, trong khi nhà kính vẫn giữ những chức năng vật lý của một lớp phủ.

Bảng thực vật thể hiện nhiều dạng sinh trưởng, từ cây leo đến cây thân bụi và các loại hoa. Những tên được liệt kê gồm thường xuân, hoa giấy, lạc tiên và nhiều loài khác. Các nhóm cây không chỉ khác ở màu sắc mà còn ở chiều cao và cách chiếm chỗ. Vì vậy, cùng một vật liệu kính và khung mảnh có thể bao quanh những khoảng không mang mật độ thực vật khác nhau.

Không gian trưng bày và các bản vẽ tại gian Nhật Bản năm 2008.Ảnh: Takumi Ota

Sắp đặt và công trình trưng bày

Bốn nhà kính là phần bổ sung có thời hạn cho bối cảnh của một triển lãm kiến trúc. Chúng không thay thế toàn bộ gian Nhật Bản bằng một công trình mới. Sự phân bố quanh nhà hiện hữu đưa hoạt động trưng bày ra ngoài phòng kín, vào khu vực cây xanh nơi khách đi qua và dừng lại. Bản vẽ mặt bằng cùng mặt đứng ghi lại quan hệ giữa những cấu trúc nhỏ này và khu vườn bao quanh.

Hồ sơ của Japan Foundation xác định rõ vai trò của kiến trúc sư, nhà thực vật học và người phụ trách triển lãm. Sau đó, can thiệp tại Venice cũng nằm trong nhóm tác phẩm được Swiss Architectural Award nhắc đến khi trao giải cho Ishigami năm 2016. Trong phạm vi dự án năm 2008, đối tượng thiết kế gồm cả cấu trúc nhà kính lẫn điều kiện đặt cây ở hai phía của nó: bốn không gian có kích thước riêng được tổ chức trong một cảnh quan chung.

Không gian trưng bày và các bản vẽ tại gian Nhật Bản năm 2008.Ảnh: Takumi Ota
Đọc thêm +