Người sử dụng và quá trình hình thành
Artists’ Retreat tại Pittugala là nhà ở, xưởng làm việc, kho tác phẩm và nơi trưng bày của họa sĩ J. C. Ratnayake cùng vợ là nghệ sĩ in Thanuja. Công trình nằm ở Boralugoda, Athurugiriya, thuộc vùng ngoại vi Colombo. Gia đình muốn có một nơi có thể sống và làm nghệ thuật trong cùng khuôn viên. Xưởng phải chứa được tranh khổ lớn, tác phẩm điêu khắc và các công việc đi kèm như đóng khung, lưu giữ hoặc giới thiệu tác phẩm.
Ngân sách xây dựng khoảng 10 triệu rupee Sri Lanka được tích lũy trong ba năm. Chủ nhà tự quản lý quá trình thi công, làm việc với thợ địa phương và tự làm một số đồ dùng. Thiết kế và xây dựng vì vậy có sự tham gia trực tiếp của cả gia đình, kiến trúc sư và người thợ. Hồ sơ cảnh quan của Varna Shashidhar ghi công trình hoàn thành tháng tám năm 2017. K. Rajapakshe phụ trách kết cấu; cảnh quan được thực hiện song song với kiến trúc của Palinda Kannangara.
Mảnh đất dốc cạnh ruộng lúa
Khu đất rộng khoảng 344 mét vuông, tương đương 13,6 perch theo đơn vị địa phương, dốc từ phía đường xuống ruộng lúa. Tuyến cao tốc phía nam nằm gần đó. Từ bên đường, mặt nhà gồm gạch, bê tông và cửa gỗ tạo một ranh giới khá kín. Các sân và khoảng mở phía sau chỉ xuất hiện sau khi đi vào trong. Phía ruộng có khoảng nhìn xa hơn, vượt ra ngoài ranh giới khu đất nhỏ.
Mặt cắt nhà đi theo độ dốc. Sàn khu sinh hoạt, xưởng và các khoảng ngoài trời không đặt trên cùng một mặt phẳng; các bậc liên kết những cao độ khác nhau. Theo nhóm thiết kế, cách này giảm việc đào và đắp đất. Xưởng nằm ở phần thấp, có một bên tiếp giáp vườn dốc và bên kia hướng về ruộng. Ngôi nhà có những khoảng sân được giữ mở từ dưới lên, trong khi các phòng tầng trên bắc qua một số phần của tầng dưới.
Tầng dưới dành cho sinh hoạt và làm việc
Sau lối vào là khoảng sinh hoạt có mái, tiếp xúc trực tiếp với các sân cây. Tầng dưới không được đóng kín bằng hệ cửa liên tục như một chuỗi phòng thông thường. Phần xưởng kết hợp phòng ăn có chiều cao lớn, nằm cùng khu bếp ở phía thấp của đất. Bàn ăn được sử dụng như mặt làm việc; khoảng đỗ xe cũng trở thành chỗ đóng khung tranh khi cần. Trong mặt bằng, các chức năng hỗ trợ gồm phòng và khu vệ sinh cho người giúp việc nằm cạnh bếp.
Giữa chỗ sinh hoạt và xưởng là những bậc rộng lát đá. Gia đình sử dụng các bậc này khi tiếp bạn bè và trong những cuộc trò chuyện với cộng đồng nghệ sĩ. Bậc thang vì vậy nằm ngay cạnh nơi làm việc và các sân, thay vì chỉ xuất hiện trong một buồng cầu thang riêng. Khoảng dưới cầu thang được dùng cất tranh. Xưởng lớn ở cao độ thấp có một phần vườn nằm giữa chỗ làm việc và ruộng, tạo khoảng cách với mép khu đất.
Phòng ở tầng trên và hồ trên mái
Tầng trên chứa ba phòng ngủ, phòng sinh hoạt gia đình và các khu vệ sinh. Các phòng gồm phòng chính, phòng của con gái và phòng dành cho khách. So với tầng dưới mở ra sân, tầng này có các không gian đóng được để bảo đảm riêng tư. Mặt bằng cho thấy phòng gia đình nằm giữa các phòng ngủ ở một đầu nhà; một khoảng sân tiếp tục xuyên qua tầng phía trên ở đoạn giữa.
Một hồ hoa súng kích thước khoảng sáu mét mỗi cạnh được đặt trên mái, gần các phòng ở. Hồ có cá nước ngọt và là một phần không gian nghỉ của gia đình. Từ cửa phòng và phần lối đi bên hồ có thể nhìn qua mặt nước tới cây bên ngoài. Phòng ngủ sử dụng trần gỗ, cửa nhìn ra vườn và một số tường hoàn thiện màu đất. Ở phần tầng trên nhìn về ruộng, ảnh chụp cho thấy cửa lớn, màn che và chỗ ngồi gần mép kính.
Gạch có khe và những bề mặt không sơn
Bao quanh nhà là những đoạn tường gạch có lỗ và khoảng hở. Theo thuyết minh của kiến trúc sư, các khe cho phép không khí đi qua và tạo lớp đệm quanh không gian ở. Gạch không trát được sử dụng cùng bê tông để lộ bề mặt. Phần lớn nhà không sơn phủ. Quyết định ấy được nhóm thiết kế liên hệ với ngân sách, yêu cầu bảo trì và cách sống của chủ nhà.
Các phần nội thất tầng trên có lớp trát dùng sắc tố đất, tạo màu vàng nâu. Xưởng được sơn trắng để có điều kiện ánh sáng phù hợp với công việc hội họa. Sàn trong nhà là xi măng mài; các bậc rộng dùng đá địa phương. Những thay đổi về vật liệu xuất hiện ngay trên đường đi: sàn nhẵn trong chỗ ở, bậc đá tại phần chuyển cao độ, nền vườn và cây chen giữa các phần xây. Bê tông, gạch và gỗ không được che bởi một lớp hoàn thiện giống nhau trên toàn bộ công trình.
Các sân cây và cảnh quan mượn từ ruộng
Vườn nằm sát phòng sinh hoạt, hai phía của phòng ăn kiêm xưởng và dọc các bậc. Một số khoảng sân hẹp đủ để cây vươn qua các tầng; các khoảng khác rộng hơn, mở nhìn từ xưởng tới ruộng. Trong ảnh chụp, tán lá lớn nằm ngay bên sàn và dưới mép mái. Các cây có thân mảnh đi qua những khoảng mở, cạnh lớp gạch xây hở của tầng trên.
Theo hồ sơ do kiến trúc sư cảnh quan Varna Shashidhar gửi LILA, khu đất ban đầu chỉ có một cây Thespesia populnea gần lối vào và cây này được giữ lại. Syzygium được đưa vào sân. Các loài lá lớn ở rìa ruộng, trong đó có Alocasia, được dùng để nối các khoảng vườn bằng thị giác. Cây được lấy từ khu vực lân cận và chợ cây cuối tuần Diyathuwena ở Colombo. Hồ sơ cảnh quan còn ghi nền sân dùng đá vụn và hạt laterite địa phương, để nước có thể thấm xuống đất.
Gỗ cũ và đồ dùng được chuyển đổi
Toàn bộ gỗ sử dụng trong công trình là gỗ thu hồi từ nhiều loại khác nhau. Cửa chính được ghép từ các khối gỗ thừa, để lại bề mặt chia ô rõ ràng khi nhìn từ đường. Trong nhà, một chiếc bàn cũ của lò bánh được sửa thành bàn ăn và bàn làm việc. Những ngăn tủ từng chứa con chữ của nghề in được chuyển thành bàn nhỏ. Đồ nội thất được kiến trúc sư điều chỉnh theo những vật có sẵn thay vì đặt toàn bộ theo một bộ mẫu mới.
Một tấm ván khuôn còn dư được dùng làm tủ trong phòng con gái; cô bé cùng người anh chị em họ vẽ trang trí lên đó. Các chi tiết này nằm trong quá trình gia đình trực tiếp tham gia làm nhà. Hồ sơ công trình ghi nhiều thành phần được làm thủ công tại chỗ. Chất liệu và bề mặt thay đổi giữa các món đồ, từ gỗ nhiều màu đến xi măng và đá. Trong xưởng, đồ sinh hoạt, dụng cụ và tranh cùng hiện diện quanh bàn lớn, dưới khoảng trần cao.
Liên hệ với Polonnaruwa và hồ sơ giải thưởng
Ratnayake lớn lên tại Polonnaruwa, kinh đô cổ của Sri Lanka. Nhóm thiết kế nói đến cảnh quan các di tích ở đây khi giải thích những bậc rộng, màu đất và các khoảng có mái nằm giữa vườn. Mối liên hệ này được trình bày như một phần ký ức của người sử dụng. Nó đi cùng chương trình ở và làm việc cụ thể của gia đình, từ xưởng đủ cao cho tác phẩm lớn đến các khoảng ngồi tiếp bạn bè.
Công trình có tên trong hồ sơ INDE.Awards năm 2018 và danh sách tuyển chọn hạng mục Gardens của LILA cùng năm. Hồ sơ LILA do Varna Shashidhar nộp xác định riêng vai trò thiết kế cảnh quan và thời điểm hoàn thành vườn. Artists’ Retreat nhận RIBA International Award for Excellence năm 2021. Các bộ ảnh được thực hiện vào những thời điểm khác nhau ghi lại cả mặt phía đường, sân cây, xưởng và các phòng trên tầng. Bộ ảnh Jesús Granada sử dụng ở đây cho thấy công trình khi đã có cây phát triển trong các sân.
