Một khu nhà trong vùng mở rộng Madrid
Celosía nằm ở Sanchinarro, khu phát triển đô thị phía đông bắc Madrid. MVRDV thực hiện công trình cùng Blanca Lleó, sau dự án Mirador cũng trong khu vực này. Bối cảnh thiết kế gồm những ô phố mới, nhiều khối nhà ở bao quanh sân trong. Celosía vẫn sử dụng một chu vi nhà quanh khoảng sân giữa, nhưng chu vi ấy được mở ra bằng nhiều khoảng trống ở các tầng.
Dự án hoàn thành năm 2009, cung cấp 146 căn hộ cùng các phần sử dụng chung. Chủ đầu tư là đơn vị nhà ở công của thành phố Madrid. Chương trình còn có không gian thương mại ở chân nhà và chỗ đỗ xe bên dưới. Vì thế, mặt cắt gồm cả phần phục vụ đô thị ở thấp, các tầng ở phía trên và nhiều sân chung nằm xen trong khối tích của khu nhà.
Khối nhà được chia thành những cụm nhỏ
Thay vì tổ chức các tầng như những dải sàn kín giống nhau, thiết kế chia thể tích thành các cụm căn hộ. Chúng được xếp cạnh và chồng lên nhau, với khoảng trống xen kẽ theo dạng bàn cờ. Khi nhìn mặt đứng, các ô có nhà và ô để mở cùng tạo thành nhịp của công trình. Những khoảng trống không chỉ là cửa sổ phóng lớn: chúng có sàn và là diện tích có thể tiếp cận.
Cách xếp này vẫn duy trì hình dạng một ô phố có sân giữa. Tuy nhiên, từ đường phố, tầm nhìn có thể xuyên qua những phần mở của lớp nhà để đến sân bên trong hoặc ra phía đối diện. Ở các cao độ khác nhau, vị trí đặc và rỗng thay đổi. Vì vậy, một mặt đứng không tương ứng với một bức tường liên tục, mà gồm các phần có chiều sâu và vai trò khác nhau.
Sân chung xuất hiện trên đường vào nhà
Các căn hộ được tiếp cận qua những khoảng chung trên cao. Từ hệ giao thông đứng, người ở đi qua sân của cụm nhà rồi mới tới cửa riêng. Khoảng ngoài trời vì thế nằm trên tuyến sử dụng hằng ngày, thay vì chỉ ở mái trên cùng hay tại mặt đất. Các sân có vị trí trong khối nhà nhưng mở về phía ngoài, liên hệ với thành phố và sân giữa.
Hồ sơ của MVRDV mô tả 30 cụm nhà trong toàn bộ thể tích. Căn hộ có một, hai hoặc ba phòng ngủ, và phần lớn có thêm một khoảng ngoài trời riêng ngay sau cửa vào. Khoảng riêng này là một lớp chuyển tiếp giữa sân chung và diện tích ở kín. Sân chung, cửa vào và khoảng ngoài trời của căn hộ nối tiếp nhau, thay cho việc hành lang kín dẫn thẳng tới phòng sinh hoạt.
Ánh sáng đi qua lớp nhà quanh sân
Những khoảng trống lớn cho ánh sáng đi qua chu vi công trình ở nhiều cao độ. Sân giữa không chỉ nhận ánh sáng từ phía trên; một số hướng còn mở qua các khoảng trong khối nhà. Từ các sân trên cao, người ở nhìn qua khu vực lân cận và những phần khác của chính tòa nhà. Cửa căn hộ có thể hướng về các khoảng mở thay vì chỉ đối diện một bề mặt nhà kín.
Nhóm thiết kế cũng mô tả khả năng thông gió qua các khoảng này, đặc biệt trong mùa hè. Đó là một phần của cách bố trí khối và cửa; bài viết không chuyển mô tả thiết kế thành số liệu đo nhiệt độ hay mức tiết kiệm năng lượng. Độ mở của toàn nhà xuất hiện ở cả mặt bằng và mặt cắt: các ô rỗng có chiều sâu, được che bởi khối ở phía trên và thông ra nhiều hướng.
Cửa cao và những khoảng riêng phía sau cửa vào
Cửa sổ của căn hộ được thiết kế cao từ sàn đến trần và có bộ phận che nắng. Các loại căn hộ có quan hệ với hai hoặc ba mặt thoáng tùy vị trí. Phần mở không chỉ nằm ở mặt ngoài hướng đường phố mà còn hướng vào sân hoặc những khoảng rỗng xen giữa các cụm nhà. Hình thức chia khối vì thế tác động tới cách phòng ở tiếp xúc với không khí và ánh sáng.
Khoảng riêng dạng loggia nằm ngay sau cửa vào tạo thêm một loại không gian trong căn hộ. Đây không phải ban công nhô ra tùy ý khỏi mặt đứng mà là phần được đặt trong tổ chức của khối nhà. Khi cửa mở, khoảng ấy có thể liên hệ với sân chung; khi đóng, nó thuộc phạm vi riêng của căn hộ. Mối quan hệ giữa các lớp sử dụng được tạo bằng chuỗi cửa và khoảng trống cụ thể.
Hệ bê tông và quá trình thi công lặp lại
Hồ sơ kỹ thuật mô tả một hệ khuôn hoàn chỉnh dùng để đúc bê tông. Các bộ phận của nhà, kể cả cầu thang bên trong, được thực hiện trong một quy trình lặp lại, thay cho việc ghép một bộ khung cột dầm với toàn bộ tường gạch chèn theo cách thông thường. Khuôn nhôm được sử dụng để tạo những phần công trình tương tự nhau. Giải pháp này gắn với yêu cầu chi phí của nhà ở xã hội và quy mô diện tích cần xây.
Sự liền khối cũng đặt ra giới hạn. Các vách tham gia vào kết cấu, nên không thể coi mọi tường trong căn hộ là tường ngăn có thể bỏ đi khi muốn đổi mặt bằng. Đây là một đặc điểm được chính hồ sơ dự án nêu ra bên cạnh tốc độ thi công. Cách sản xuất lặp lại và cách chia căn vì vậy liên quan chặt chẽ: cấu trúc của nhà không phải một bộ khung hoàn toàn độc lập với những phần chia nhỏ phía trong.
Bề mặt hoàn thiện và phần chân nhà
Bề mặt bên ngoài được phủ polyurethane, khiến mức phản chiếu thay đổi theo ánh sáng. Lớp phủ đi qua các mảng bê tông của khối nhà, còn bóng sâu nằm trong những sân mở làm rõ sự khác nhau giữa phần đặc và phần rỗng. Hình thức mặt đứng chủ yếu được tạo bởi cấu trúc xếp cụm và các khoảng trống, không phải bởi một hệ trang trí gắn thêm phía trước.
Dưới các tầng ở là phần thương mại và gara. Hồ sơ hoàn thành mô tả sáu đơn vị thương mại ở tầng trệt và 165 chỗ đỗ xe trong hai tầng bên dưới. Các phần này giữ liên hệ của tòa nhà với mặt phố và nhu cầu phục vụ cư dân. Trên mái có hệ thống hỗ trợ nước nóng bằng năng lượng mặt trời theo thuyết minh của nhóm thiết kế. Những hạng mục kỹ thuật đó nằm trong cùng tổ hợp với hệ sân và các cụm căn hộ, nhưng có chức năng vận hành riêng.
