Bộ sưu tập và khuôn viên lâu đài

Tòa nhà Donation Albers-Honegger nằm trong khuôn viên Espace de l’Art Concret tại Mouans-Sartoux, miền nam nước Pháp. Sybil Albers và Gottfried Honegger đã cho trưng bày những phần của bộ sưu tập trong lâu đài từ thập niên 1990, trước khi hiến tặng tác phẩm cho Nhà nước Pháp. Một công trình riêng được xây để dành không gian ổn định cho bộ sưu tập, còn những phòng trong lâu đài tiếp tục phục vụ triển lãm tạm thời.

Gigon/Guyer thắng cuộc thi và phát triển phương án trong một khu vườn có nhiều cây. Hồ sơ văn phòng ghi giai đoạn xây dựng 2001–2003; trung tâm nghệ thuật xác nhận tòa nhà mở cửa năm 2004. Bảo tàng không đứng đơn độc trên một quảng trường trống. Nó thuộc một khuôn viên đã có lâu đài, xưởng hội họa dành cho trẻ em và những đường đi xuyên cây, với nền đất thay đổi cao độ.

Khối nhà đứng trong sườn dốc

Mặt bằng chính gần hình vuông, nhưng các phần nhô ra ở những cao độ khác nhau khiến khối nhà không hoàn toàn là một hộp thẳng. Thay vì trải rộng trên đất, chương trình được xếp thành nhiều lớp theo chiều cao. Cách đặt này giữ công trình trong một vùng tương đối nhỏ giữa các thân cây. Từ đường bên ngoài khuôn viên, mặt tường xanh chỉ xuất hiện từng phần qua tán lá và những khoảng trống.

Địa hình dốc cho phép các chức năng ở cao độ khác nhau cùng có lối tiếp cận từ mặt đất. Cửa bảo tàng được nối với đường đi bằng một đoạn nhô ra như cầu. Khu hội họp và đường giao nhận có phần tiếp cận riêng thấp hơn. Nhìn từ những phía khác nhau, chân nhà không ở cùng một cao độ; một mặt có thể hiện nhiều tầng hơn mặt đối diện vì nền đất tiếp tục dốc quanh công trình.

Phần lối vào nhô ra nối với đường đi trong vườn.Ảnh: Hisao Suzuki

Một chuỗi phòng lệch nửa tầng

Lối vào bảo tàng nằm cao hơn phòng trưng bày đầu tiên nửa tầng. Các phòng tiếp theo được xếp lệch nhau, nối bằng những cầu thang mở, tạo một tuyến đi xoay dần qua khối nhà. Không gian không được chia thành những tầng giống hệt nhau với một sảnh chung ở giữa. Mỗi đoạn thang đưa người xem sang một nhóm phòng mới và thay đổi cao độ của cửa sổ so với cây bên ngoài.

Ngoài tuyến tham quan mở, hai thang kín có ánh sáng từ mái và một thang máy tạo hệ thống liên hệ đứng. Những thang này phục vụ thoát hiểm, kết nối các tầng thấp và cho phép trở lại cửa vào bằng đường ngắn hơn. Trên mặt cắt, tuyến đi qua phòng trưng bày và hệ thống thang kín có vai trò riêng. Chúng cùng nằm trong khối nhà nhỏ nhưng không buộc người xem phải đi ngược toàn bộ chuỗi phòng để ra ngoài.

Các cửa sổ ở nhiều cao độ trên mặt đứng.Ảnh: Hisao Suzuki

Ánh sáng từ các cửa bên

Các phòng trưng bày được đặt dọc theo mặt đứng, nhận ánh sáng từ cửa sổ bên thay vì chỉ dùng mái lấy sáng. Tường và trần trắng, mặt sàn xám tạo nền tương đối ít màu cho tác phẩm. Qua các cửa lớn, cây, bầu trời và những phần khác của khuôn viên vẫn xuất hiện trong tầm nhìn. Tỷ lệ phòng và cách nhìn ra ngoài gợi đến không gian của một ngôi nhà lớn hơn là một phòng triển lãm kín hoàn toàn.

Theo thuyết minh thiết kế, việc dùng ánh sáng thay đổi theo thời gian là yêu cầu của những người hiến tặng bộ sưu tập. Các cửa không nằm ở một cao độ duy nhất; có phòng nhìn ra cây ở gần sàn, có phòng cửa ở vị trí cao hơn. Trên ảnh, vệt nắng hiện trên sàn và tường cạnh cửa, trong khi những vùng sâu hơn có ánh sáng dịu. Mỗi phòng vì vậy có điều kiện chiếu sáng và quan hệ với cảnh quan riêng.

Phòng trưng bày nhận ánh sáng qua cửa bên.Ảnh: Hisao Suzuki

Hai lớp kính và phần che nắng

Cửa được cấu tạo như một hộp có hai lớp. Lớp kính ngoài đặt sát mặt ngoài tường, bảo vệ trước mưa gió. Lớp phía trong có thể mở và đảm nhiệm phần cách nhiệt. Giữa hai lớp là rèm vải che nắng, nằm trong vùng được bảo vệ khỏi thời tiết. Khi rèm kéo xuống, cảnh nhìn qua cửa bị giảm đi, nhưng bề mặt cửa vẫn có thể truyền ánh sáng vào phòng.

Các mép cửa được giữ sắc và phẳng trên mặt bê tông. Trong nội thất, chiều sâu của hốc cửa hiện rõ bên cạnh những bức tường dùng để treo tác phẩm. Ở các đoạn thang mở, cửa sổ và khoảng thông giữa phòng khiến người xem đồng thời thấy nhiều cao độ. Những thành phần nhỏ như rèm, khung kính và bậc thang tham gia vào tổ chức ánh sáng cùng với vị trí của từng phòng trong khối nhà.

Cầu thang mở nối những phòng lệch nửa tầng.Ảnh: Hisao Suzuki

Bê tông xanh trong khu vườn

Khối nhà dùng bê tông đổ tại chỗ, phủ sắc vàng xanh nhạt. Kiến trúc sư liên hệ lựa chọn màu với rêu và các biến đổi bề mặt có thể xuất hiện gần cây. Trong ảnh, màu tường vừa nổi lên giữa bóng tối của tán lá, vừa gần với một số sắc xanh của khu vườn. Những mảng tường đặc, cửa kính và phần nhô ra vẫn phân biệt rõ dưới cùng một lớp màu.

Các phòng trưng bày, khu hội họp và phần phụ trợ được tập hợp trong khối đứng này, còn đường đi tiếp tục nối bảo tàng với lâu đài và những hoạt động giáo dục ngoài trời. Công trình mới tạo một địa điểm riêng cho bộ sưu tập mà không gom toàn bộ hoạt động của trung tâm vào cùng một tòa nhà. Quan hệ giữa các công trình vẫn được duy trì qua cây, sườn đất và những đoạn đi bộ trong khuôn viên.

Tường trắng và sàn xám trong không gian trưng bày.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +