Hai silo trong khu cảng cũ
Gemini Residence nằm tại Islands Brygge, Copenhagen, trong một khu vực cảng từng có hoạt động công nghiệp. Dự án hoàn thành năm 2005, khi những phần của cảng được chuyển sang nhà ở và các chức năng đô thị khác. Công trình có trước gồm hai silo bê tông dùng để chứa vật liệu rời. Chúng có hình dạng và kết cấu khác với các nhà kho nhiều tầng thường gặp trong các dự án cải tạo công nghiệp.
Một nhà kho có thể đã có sàn, cửa và những tầng sử dụng nối nhau. Silo lại chủ yếu là một vỏ trụ bao lấy khoảng rỗng cao. Đưa căn hộ vào đó sẽ phải giải quyết việc bổ sung sàn, lấy sáng và tạo cửa trên thành bê tông. MVRDV bắt đầu từ sự khác biệt này. Thiết kế đặt các căn hộ quanh bên ngoài hai trụ cũ, còn phần bên trong được dùng cho không gian chung và các tuyến đi lại.
Giới hạn của những bức tường bê tông
Thành silo là bộ phận chịu lực, không phải một lớp tường ngăn có thể tùy ý đục mở. Theo mô tả dự án, việc tạo các lỗ lớn rất khó; ngay cả lỗ có chiều cao bằng cửa đi cũng chỉ thực hiện được ở số lượng và vị trí hạn chế. Điều kiện này ảnh hưởng trực tiếp tới cách đặt căn hộ. Nếu phần ở nằm hoàn toàn trong trụ, mỗi căn sẽ phụ thuộc vào những cửa mở mới trên thành bê tông.
Thiết kế giữ các trụ làm phần lõi và đưa sàn ở vượt ra ngoài chu vi. Như vậy, lớp kính của căn hộ nằm ở rìa ngoài của diện tích mới, thay vì phải khoét liên tục vào vỏ silo. Thành bê tông vẫn tham gia vào kết cấu chung và giới hạn không gian sảnh phía trong. Các vị trí xuyên qua thành silo gắn với việc đi vào nhà, không phải toàn bộ hệ cửa lấy sáng của phòng ở.
Không gian rỗng trở thành sảnh chung
Lòng của mỗi silo không bị chia thành một chồng phòng kín. Phần rỗng được giữ xuyên qua nhiều tầng, với các lối đi và cầu thang đặt trong đó. Từ tầng thấp, người ở nhìn được chiều cao của không gian chung và các tuyến giao thông bên trên. Chiều cao vốn phục vụ việc chứa hàng vì thế trở thành một đặc điểm của sảnh nhà ở sau chuyển đổi.
Các sàn hành lang không lấp kín toàn bộ tiết diện trụ. Chúng bố trí quanh khoảng thông tầng, nối cửa vào căn hộ với hệ giao thông đứng. Khi đi đến nhà, người ở trải qua hai loại không gian: phần sảnh chung bên trong lớp bê tông cũ và phần ở mở ra phía cảnh quan. Sự phân chia đó cũng hiện trong cách chiếu sáng: sảnh nhận ánh sáng từ phía trên, còn phòng ở nhận ánh sáng từ mặt ngoài.
Căn hộ hướng ra mặt nước và thành phố
Khu nhà có 84 căn hộ. Các căn được bố trí quanh hai lõi tròn và tiếp cận từ phía trong. Phần ở mở dần ra chu vi ngoài, nơi có mặt kính và ban công. Hình học tròn của silo vẫn ảnh hưởng tới cách chia căn, nhưng không buộc toàn bộ diện tích ở nằm trong một vỏ bê tông kín. Các phòng có thể tiếp xúc trực tiếp với lớp bao che mới.
Dự án nằm ở vị trí ven nước, nên hướng nhìn là một điều kiện của việc tổ chức căn hộ. Diện tích mới được đưa ra ngoài để những phòng sử dụng tiếp cận mặt thoáng ấy. Điều này khác với cách đặt một lớp giao thông quanh mặt đứng rồi để phòng ở nằm sâu hơn phía trong. Ở Gemini Residence, những tuyến chung tập trung vào lõi; diện tích ở chiếm phần chu vi mới quanh công trình.
Hai trụ và những đường sàn bao quanh
Hình ảnh bên ngoài của khu nhà gồm các dải sàn và ban công chạy quanh hai thể tích tròn. Những đường ngang mới bao lấy hình học vốn có của silo. Mặt kính nằm phía sau phần ban công, tạo một lớp sâu giữa phòng ở và mép ngoài. Khi nhìn nghiêng, người xem có thể thấy các tầng chồng lên nhau và đường cong tiếp tục quanh từng lõi.
Các trụ cũ vẫn được nhận ra ở phần chân, dưới các tầng nhà mở rộng. Tại đó, bê tông và phần nhô ra của căn hộ thể hiện hai giai đoạn xây dựng bằng vị trí và vật liệu. Toàn bộ công trình vì thế không được bọc thành một khối vuông mới che kín dấu vết cũ. Hai vòng tròn tiếp tục quyết định hình dáng chung, trong khi những lớp ở và ban công làm thay đổi kích thước của chúng.
Mái lấy sáng cho lòng silo
Mỗi không gian thông tầng được che phía trên bằng hệ mái nhẹ sử dụng đệm khí ETFE; hồ sơ của JJW gọi hệ này theo tên Texlon. Đây là lớp che trong suốt hoặc xuyên sáng, khác với việc đổ một bản mái bê tông đặc trên lòng trụ. Ánh sáng từ mái đi vào sảnh, các đường giao thông và những khoảng mở ở giữa.
Lớp mái cho phép phần lõi có điều kiện che chắn thời tiết mà vẫn giữ nguồn sáng từ trên cao. Hệ giao thông trong lòng silo không trở thành một sân ngoài trời hoàn toàn mở. Người sử dụng di chuyển trong không gian chung có mái, rồi qua cửa vào căn hộ ở vòng ngoài. Hai loại lớp bao che vì vậy cùng tồn tại: mái nhẹ cho lõi chung và mặt đứng kính cho diện tích ở.
Tổ chức lại công trình qua nhiều bộ môn
Dự án được MVRDV phát triển cùng JJW Arkitekter tại Đan Mạch. Các đơn vị tham gia được hồ sơ công trình ghi nhận gồm NCC, Rambøll và những cộng sự về kết cấu, kỹ thuật, cảnh quan. Phạm vi cải tạo không chỉ là thay công năng trên bản vẽ. Nó gồm hệ sàn mới bên ngoài, các điểm liên kết với kết cấu cũ, giao thông trong lõi và lớp che trên đỉnh hai silo.
Thời điểm hoàn thành được cả MVRDV, JJW và Danish Architecture Center ghi là năm 2005. Các nguồn công bố có số liệu diện tích khác nhau, nên bài viết không gộp chúng thành một con số duy nhất. Những phần không gian được mô tả nhất quán là 84 căn hộ quanh ngoài, hai lòng silo dành cho giao thông chung và lớp mái nhẹ lấy sáng. Khu nhà là nơi ở tư nhân; không gian sảnh bên trong không được giới thiệu như một tuyến tham quan công cộng.
