Trung tâm văn hóa giữa vùng núi Niigata
Matsudai Nohbutai được MVRDV thiết kế tại Matsudai, một khu vực miền núi thuộc tỉnh Niigata. Công trình hoàn thành năm 2003, trong giai đoạn đầu phát triển của Echigo-Tsumari Art Triennale. Đây là một điểm tập trung hoạt động trong mạng lưới nghệ thuật trải rộng qua các làng, cánh đồng và sườn núi, đồng thời phục vụ đời sống văn hóa tại địa phương. Chương trình không chỉ gồm phòng trưng bày mà còn có nơi học tập, cửa hàng, quán cà phê và không gian biểu diễn.
Khu đất nằm gần ga Matsudai, giữa tuyến đường sắt Hokuhoku và sông Shibumi. Vì vậy, khách có thể đến từ nhiều hướng: nhà ga, bãi đỗ xe hoặc khu công viên phía sông. Các hướng tiếp cận này được đưa vào tổ chức công trình. Thay cho một mặt tiền duy nhất với sảnh chính ở chính giữa, nhiều tuyến đi lên nối mặt đất với phần nhà được nâng cao. Phía dưới vẫn là một khoảng mở liên tục.
Một mặt đất sử dụng theo mùa
Khí hậu địa phương có hai trạng thái rất khác nhau. Mùa hè nóng, ẩm; mùa đông có tuyết dày. Đề bài vì thế liên quan đến cả bóng râm lẫn khoảng trống giữa những lớp tuyết. Phần nhà kín được đưa lên cao, còn khoảng đất dưới bụng nhà trở thành nơi có mái che. Không gian này có thể dành cho những hoạt động như biểu diễn, gặp gỡ hoặc đi qua, thay vì chỉ làm chân đế cho các phòng phía trên.
Sàn của trung tâm văn hóa đồng thời là mái của quảng trường bên dưới. Hai cách sử dụng tồn tại tại cùng một vị trí nhưng ở hai cao độ. Bên trên có các khu vực cần bao che và kiểm soát điều kiện trong phòng; bên dưới là một khoảng ngoài trời được che khỏi mưa và nắng trực tiếp. Việc nâng khối nhà cũng tạo khoảng cách giữa lớp tuyết tích trên mặt đất và phần bao che quanh các phòng. Đây là điều kiện thiết kế được nhóm tác giả mô tả, không phải số liệu đo hiệu quả vận hành.
Những chân đỡ cũng là lối vào
Các bộ phận thường được gọi là chân của công trình có hình thức gần với những cây cầu ngắn. Chúng không đứng tách rời khỏi hệ giao thông: người đi bộ sử dụng chính các tuyến này để lên nhà. Mỗi tuyến bắt đầu ở một hướng trên khu đất rồi nối vào phần không gian chung phía trên. Do đó, đường tiếp cận từ nhà ga và từ khu vực ven sông không phải cùng vòng về một cửa trước.
Về kết cấu, những phần dạng cầu tiếp nhận khối nhà phía trên, để khoảng giữa phía dưới không phải chia nhỏ bằng một lưới cột thông thường. Về mặt bằng, các lối lên tiếp tục vào bên trong và góp phần phân chia những khu vực sử dụng. Một bộ phận vì thế xuất hiện liên tục từ mặt đất đến phòng bên trên: ở đầu ngoài là lối lên, ở đoạn vượt khoảng trống là cấu kiện chịu lực, còn khi vào nhà lại tham gia tổ chức các không gian.
Các phòng được chia bởi đường tiếp cận
Chương trình bên trong gồm những hoạt động có yêu cầu khác nhau. Phòng trưng bày cần bề mặt để giới thiệu tác phẩm; lớp học cần nơi tập trung một nhóm người; quán cà phê liên quan trực tiếp đến việc dừng lại và nhìn ra cảnh quan. Các chức năng này được tập hợp trong một khối nâng cao, nhưng không đặt sau một hành lang kín kéo dài như một dãy phòng đồng nhất. Những đường đi từ các chân cầu cắt vào mặt bằng, tạo các ranh giới và điểm chuyển hướng.
Bản vẽ trình bày các kích thước cửa khác nhau quanh khối nhà. Có những đoạn mở lớn về phía cảnh quan, bên cạnh những phần tường và cửa nhỏ hơn. Phần bao che vì thế vừa giữ ranh giới của phòng, vừa tạo những cách nhìn ra ngoài không giống nhau. Quan hệ với cảnh quan không chỉ nằm ở tầng mái: nó xuất hiện từ lúc đi lên, khi vào phòng và ở những chỗ dừng dọc tuyến giao thông.
Mái nhà và hình dạng của kết cấu
Trên cùng là một bề mặt không hoàn toàn bằng phẳng. Những phần nhô lên, gấp khúc và các gờ cao tạo một đường mái có nhiều cao độ. Theo mô tả thiết kế, hình dạng này gắn với yêu cầu chịu lực của hệ chân cầu và khối nhà vượt qua khoảng trống bên dưới. Nó không phải một lớp trang trí độc lập được đặt lên một mái thông thường đã hoàn chỉnh.
Trong cuộc phỏng vấn năm 2024, Jacob van Rijs giải thích rằng nhóm kỹ sư sử dụng các bộ phận cao nhưng mảnh hơn thay cho những dầm lớn theo cách thông thường. Những yếu tố chịu lực ấy xuất hiện thành hình khối trên mái. Từ xa, chúng tạo đường viền phía trên của công trình trắng; ở gần, chúng tạo nên những bề mặt và khoảng chênh cao trong phần mái. Hình thức nhìn thấy từ bên ngoài và cấu tạo đỡ không gian phía dưới vì vậy có quan hệ trực tiếp.
Tòa nhà trong mạng lưới nghệ thuật
Nohbutai là điểm xuất phát để đi tới những tác phẩm trong cảnh quan, chứ không gom toàn bộ nội dung của sự kiện nghệ thuật vào một phòng triển lãm duy nhất. Thông tin của đơn vị vận hành mô tả khu bảo tàng ngoài trời gồm các tác phẩm nằm trong và quanh công trình. Cách sử dụng này làm cho tuyến đi ra khỏi nhà, đường qua đồng ruộng và các điểm nhìn ở ngoài trời trở thành một phần của hành trình tham quan.
Trong những điều kiện được nhắc lại khi nhìn về quá trình thiết kế có việc tạo điểm quan sát tác phẩm The Rice Fields của Ilya và Emilia Kabakov. Tác phẩm đã hiện diện trước khi trung tâm được xây dựng. Các đường tiếp cận và vị trí nhìn vì vậy không chỉ hướng tới phong cảnh nói chung mà còn liên hệ với những điểm cụ thể trên khu đất. Trong khối nhà cũng có các không gian do nghệ sĩ tham gia, tiếp nối hoạt động của mạng lưới bên ngoài.
Từ đề xuất đến công trình sử dụng
MVRDV thực hiện dự án với các cộng sự tại Nhật Bản, trong đó có SUPER-OS và CLIP-architects; phần kết cấu có sự tham gia của các kỹ sư Nhật Bản. Trong lời kể của Jacob van Rijs, những trao đổi với người dân tập trung nhiều vào tuyết và điều kiện khí hậu tại chỗ. Màu trắng, khoảng trống phía dưới và các lối lên được giải thích qua những điều kiện ấy. Hồ sơ dự án ghi giai đoạn thực hiện từ năm 2000 đến 2003.
Sau khi hoàn thành, công trình tiếp tục vừa là điểm tổ chức hoạt động của Echigo-Tsumari, vừa là một cơ sở văn hóa của Matsudai. Các kỳ nghệ thuật diễn ra theo chu kỳ, còn tòa nhà tồn tại giữa những kỳ đó. Phòng bên trên, quảng trường có mái và các tuyến nối ra cảnh quan là những phần không gian chính của cơ sở này; chương trình sử dụng của chúng có thể được tổ chức khác nhau theo từng hoạt động cụ thể.
