Một khu quân sự giữa những phần thành phố
Passages là phương án chuyển đổi khu Caserma Sani ở Bologna thành một khu ở và làm việc. Dogma cùng các đơn vị cộng tác giành giải nhất cuộc thi năm 2017. Khu đất trước đây phục vụ việc sản xuất thực phẩm của quân đội Italy, nằm ở phía bắc thành phố, giữa Bolognina và khu triển lãm. Đây không phải một khu đất trống: các nhà xưởng và khoảng sân đã hình thành qua nhiều giai đoạn, để lại một tập hợp công trình có kích thước và vị trí không đồng nhất.
Bối cảnh ấy liên hệ với cách Bologna phát triển bằng sự tích lũy các phần đô thị khác nhau. Trung tâm lịch sử, khu dân cư Bolognina và vùng triển lãm không có cùng cấu trúc. Dogma đặt khu Sani trong chuỗi những khu đất đang chuyển đổi ở phía bắc, nơi nhiều mảng xanh có thể liên hệ với nhau. Phương án vì thế xử lý đồng thời phạm vi bên trong khu quân sự cũ và khả năng kết nối nó với những phần thành phố xung quanh.
Những nhà xưởng nằm trong công viên tự hình thành
Sau nhiều thập niên ít được sử dụng, cây xanh và khoảng trống quanh các nhà xưởng tạo nên một cảnh quan gần với công viên. Tình trạng đó không xuất phát từ một đồ án cảnh quan thống nhất. Nó là kết quả của việc thêm bớt nhà sản xuất, các giai đoạn sử dụng khác nhau và thời gian bỏ trống. Thay vì coi sự không đồng đều này là trở ngại phải xóa bỏ, nhóm thiết kế giữ nó như một đặc điểm của khu đất.
Cấu trúc các nhà rời nhau cho phép có nhiều khoảng nhìn và đường đi xuyên qua. Passages giữ các công trình cũ để chuyển thành nơi ở và làm việc, đồng thời thêm những nhà mới ở vị trí được chọn. Trên sơ đồ, hai nhóm được biểu thị bằng màu khác nhau, nhờ đó có thể nhận ra việc chuyển đổi không chỉ là bảo tồn từng tòa nhà riêng lẻ. Khoảng giữa chúng cũng tham gia vào hình thức đô thị mới, với các lối đi và sân vườn gắn kết nhiều công trình.
Hai tuyến đi bộ và bốn khu vườn
Cấu trúc chính của phương án gồm hai tuyến đi bộ giao nhau theo hướng bắc–nam và đông–tây. Hình chữ thập này chia khu đất thành bốn phần và giúp người đi bộ nhận biết những hướng di chuyển chính. Bốn khu vườn được tổ chức tương ứng trong các phần ấy. Chúng sử dụng những khoảng mở đã có, làm điểm quy tụ cho cả nhà cũ lẫn nhà mới thay vì xuất hiện như những mảng cảnh quan nhỏ còn sót lại sau khi bố trí công trình.
Các phối cảnh của bốn vườn không cho thấy một mẫu cảnh quan được sao chép. Có nơi đường đi rộng chạy sát mặt nhà, có nơi cây và thực vật thấp chiếm nhiều diện tích, có nơi khoảng thoáng mở về phía công trình được thêm vào. Hệ tuyến chính tạo sự rõ ràng trên tổng thể, còn từng khoảng vườn giữ quan hệ cụ thể với những tòa nhà ở cạnh. Trong bản vẽ, các vị trí này được gọi theo hướng đông bắc, tây bắc, đông nam và tây nam để phân biệt.
Công trình cũ và loại hình ở mới
Phương án trình bày riêng một tập hợp những nhà hiện hữu được chuyển đổi và một tập hợp các loại hình nhà ở xây mới. Cách sắp xếp đó cho thấy khu Sani không được giải quyết bằng một khối nhà duy nhất phủ lên toàn bộ khu đất. Các cấu trúc có sẵn tham gia vào chương trình ở và làm việc, trong khi công trình thêm vào điều chỉnh mật độ và quan hệ không gian ở những vị trí cần thiết.
Mặt bằng tầng trệt cùng các mặt cắt đi qua khu đất cho thấy những chiều cao, khoảng cách và mặt tiếp xúc khác nhau. Tầng trệt không được đọc riêng như phần chân mỗi tòa nhà; nó nằm trong mạng sân, vườn và đường đi chung. Tên Passages cũng liên quan trực tiếp đến những lối xuyên qua đó. Người đi bộ có thể tiếp cận một khu trước kia thuộc phạm vi quân sự thông qua hệ không gian mở được đề xuất, trong khi các hoạt động cư trú và làm việc bố trí quanh mạng lưới này.
Ghế ngồi, đường ray và bề mặt đất
Hồ sơ không dừng ở sơ đồ quy hoạch. Một nhóm chi tiết đi sâu vào băng ghế, bệ ngồi, chỗ gặp đường ray cũ, bậc cấp, miệng thoát nước và mặt lát thấm nước. Những thành phần này xuất hiện bên cạnh hình phối cảnh tương ứng, cho thấy cách một quyết định ở quy mô nhỏ gắn với tuyến đi bộ hoặc khoảng sân lớn hơn. Đường ray được xem như một dấu vết có thể hiện diện trong mặt đất chuyển đổi, thay vì chỉ thuộc quá khứ của khu công nghiệp.
Các hình cũng phân biệt đường dành cho xe, khu thể thao và phần đi bộ. Ghế hoặc bệ ngồi được đặt dọc những chênh lệch cao độ và mép công trình. Trong phối cảnh chi tiết, cây xanh, nền lát và những dải bậc tạo thành các lớp song song. Những chi tiết được giới thiệu là thành phần thiết kế của phương án, không phải ảnh xác nhận một không gian công cộng đã hoàn thành. Chúng mô tả cách mặt đất có thể nối các hoạt động và những giai đoạn khác nhau của khu Sani.
Nhóm thiết kế và quá trình phát triển
Ở giai đoạn cuộc thi, Dogma làm việc cùng NOW for Architecture and Urbanism, Plant en Houtgoed, SWECO Belgium và 2Pigreco. Pier Vittorio Aureli và Martino Tattara đứng đầu nhóm Dogma; các cộng tác viên tham gia từ tổ chức tổng thể đến nghiên cứu nhà ở và chi tiết không gian ngoài trời. Plant en Houtgoed tham gia cảnh quan, còn hồ sơ ghi vai trò kỹ thuật của 2Pigreco. Dự án là một quá trình phối hợp nhiều chuyên môn quanh việc chuyển đổi một khu đất có lịch sử sử dụng phức tạp.
Trang hồ sơ của Dogma ghi giai đoạn phát triển tiếp theo từ 2017 đến 2024, với CDP Real Asset SGR là khách hàng. Các hình trình bày ở đây thuộc phương án và quá trình thiết kế, không phải bộ ảnh chụp sau khai trương. Sự khác nhau giữa kết quả cuộc thi, thời gian phát triển dự án và một công trình đã đưa vào sử dụng được giữ rõ. Trong toàn bộ hồ sơ, hai tuyến xuyên khu đất và bốn vườn vẫn là cấu trúc tổ chức các nhà cũ, công trình thêm mới và những phần không gian công cộng.
