Từ hội chợ đến một địa chỉ trong đô thị

Bellevue Arts Museum có nguồn gốc từ hội chợ nghệ thuật ngoài trời bắt đầu năm 1947. Tổ chức bảo tàng ra đời năm 1975, từng hoạt động trong Bellevue Square trước khi chuyển đến tòa nhà do Steven Holl thiết kế năm 2001. Lịch sử này gắn hoạt động nghệ thuật với không gian công cộng và những cuộc gặp trực tiếp giữa người làm nghệ thuật với người xem. Công trình mới được thiết kế trong giai đoạn 1997–2001 ở trung tâm Bellevue, bang Washington.

Khi hình thành dự án, khu vực xung quanh mang đặc điểm của một trung tâm phát triển từ đô thị ngoại ô, với các khối thương mại và đường giao thông lớn. Holl đặt bảo tàng trong quan hệ với vỉa hè và những tuyến đi bộ của khu phố. Mặt đứng đỏ có những khoảng kính ở tầng thấp, trong khi các khối phía trên vừa tạo phòng trưng bày vừa mở ra những sân ngoài trời.

Khối bảo tàng trong bối cảnh khu trung tâm Bellevue.Ảnh: Hisao Suzuki

Chương trình xem, khám phá và làm

Chương trình ban đầu của bảo tàng tập trung vào triển lãm thay đổi, giáo dục và các hoạt động liên ngành, thay vì dựa trên một bộ sưu tập thường trực. Các không gian vì vậy bao gồm chỗ xem tác phẩm, nơi khám phá quá trình sáng tác và vùng thực hành. Trong thuyết minh của nhóm thiết kế, ba hành động xem, khám phá và làm được đặt song song với ba tầng chính và ba phòng trưng bày lớn.

Số ba ở đây được cụ thể hóa bằng tổ chức không gian. Các tầng có những liên hệ nhìn xuống và nhìn ngang, thay vì mỗi tầng trở thành một mặt bằng khép kín. Một phòng cao hai tầng nằm cạnh không gian dành cho nghệ sĩ làm việc. Các phòng trưng bày ở phần trên nối với sân ngoài trời, giúp chương trình sử dụng có thể vượt ra khỏi ranh giới của phòng kín trong những thời điểm phù hợp.

Phòng trưng bày với khe lấy sáng dài trên cao.Ảnh: Hisao Suzuki

Đường đi đồng thời là nơi dừng

Một tuyến bậc thang rộng đưa người xem lên các khu trưng bày. Trên đường đi có một chiếu nghỉ được thiết kế để có thể dùng như sân khấu. Bởi vậy, phần giao thông bao gồm cả vị trí dừng, nhìn và tập trung. Từ một số đoạn, người đi thấy không gian Forum phía dưới, rồi tiếp tục đến phòng cao hai tầng và các phòng trưng bày ở mức trên cùng.

Những khoảng thông tầng khiến các tầng không hoàn toàn tách biệt trong cảm nhận thị giác. Lan can và tường lửng dẫn hướng mà vẫn để lại các vùng nhìn qua. Ở các ảnh nội thất, ô sáng tròn trên cao xuất hiện dọc đường đi, trong khi khe sáng dài nằm ở những phòng bên cạnh. Người xem đi qua các đoạn hẹp, rộng, thấp và cao trước khi đến sân ánh sáng ở tầng trên.

Đường đi lên và khoảng mở nhìn xuống không gian chung.Ảnh: Hisao Suzuki

Ba điều kiện chiếu sáng

Các phòng trưng bày không dùng cùng một cấu hình lấy sáng. Theo Steven Holl Architects, phòng phía bắc có ánh sáng tương đối đều; phòng phía nam gắn với đường cong của chuyển động mặt trời; nhóm không gian theo hướng đông–tây nhận ánh sáng qua các cửa mái. Những khác biệt này được nhóm thiết kế liên hệ với những cách cảm nhận thời gian khác nhau, từ liên tục đến tuần hoàn và gián đoạn.

Trong nội thất, ánh sáng được dẫn theo các bề mặt cong hoặc xiên của trần và tường. Có nơi khe sáng chạy dài trên mép phòng, có nơi ánh sáng tập trung thành các ô tròn trên đường đi. Các mặt tường trắng làm hiện rõ sự thay đổi cường độ sáng, trong khi sàn tối tạo một lớp nền khác. Những phòng cùng thuộc bảo tàng vì thế vẫn có những điều kiện nhìn tác phẩm và nhìn không gian khác nhau.

Các ô sáng tròn trên đường đi giữa các tầng.Ảnh: Hisao Suzuki
Sân ngoài trời ở tầng trên của bảo tàng.Ảnh: Hisao Suzuki

Tường ngoài và các khối trưng bày

Ba khối phòng lớn có hình học hơi biến dạng, được giữ ở hai đầu bằng các thành phần tường. Vỏ ngoài sử dụng kỹ thuật bê tông phun đặc biệt, kết hợp với hệ khung thép nhẹ bên trong. Ở các góc phố, những mặt tường đỏ tạo một đường bao tương đối rõ; phía trên, đường nét các phòng và sân lại có nhiều đoạn cong và khoảng cắt. Công trình không biểu lộ toàn bộ sự biến đổi của nội thất trên một mặt đứng duy nhất.

Các sân ở tầng trên nằm giữa những mặt tường cao thấp khác nhau. Chúng có thể phục vụ lớp học ngoài trời, trưng bày và sự kiện trong chương trình ban đầu. Trong ảnh sân, những đường cong của tường và mép mái tạo một khoảng trời được bao lại, khác với tầm nhìn rộng từ vỉa hè. Bề mặt lát sân nối các cửa ra ngoài và các vùng đứng, ngồi quanh phòng trưng bày.

Không gian trưng bày với trần cong và ánh sáng bên.Ảnh: Hisao Suzuki

Một công trình và những giai đoạn sử dụng

Steven Holl giữ vai trò kiến trúc sư thiết kế, cùng Martin Cox và Tim Bade phụ trách dự án; Sclater Partners Architects tham gia với tư cách đơn vị kiến trúc phối hợp tại địa phương. Công trình mở cửa năm 2001 trong một giai đoạn phát triển mới của tổ chức bảo tàng. Từ năm 2005, chương trình của tổ chức tập trung vào nghệ thuật, thủ công và thiết kế, theo hồ sơ do bảo tàng giới thiệu trên mạng lưới United Way.

Những hình ảnh của công trình thời kỳ đầu ghi lại cả các phòng chưa bày tác phẩm và quan hệ của nó với những khối nhà đang phát triển xung quanh. Các phòng trống làm rõ cấu trúc đường đi, trần cong và vị trí nguồn sáng. Ở bên ngoài, những khoảng kính thấp, mặt tường đỏ và sân trên mái thể hiện cách các chức năng công cộng được xếp trong một khối nhà nhiều tầng ở trung tâm Bellevue.

Mặt đứng màu đỏ và các khoảng rỗng ở tầng trên.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +