Mở rộng bảo tàng trong vườn điêu khắc

Bloch Building là phần mở rộng của Nelson-Atkins Museum of Art tại Kansas City, Missouri, hoàn thành năm 2007 sau cuộc thi thiết kế bắt đầu năm 1999. Bảo tàng hiện hữu là một công trình cổ điển từ năm 1933, với khối nhà đá lớn và vườn điêu khắc xung quanh. Steven Holl Architects không đặt một khối tương đương bên cạnh, mà kéo phần mở rộng dọc mép phía đông khu đất, trong quan hệ trực tiếp với địa hình vườn.

Năm khối kính nổi lên trên mặt đất đánh dấu các phần của công trình mới. Những phòng trưng bày nối nhau ở phía dưới, còn đường đi ngoài vườn uốn giữa các khối kính. Vì thế, phần nhìn thấy từ cảnh quan không tương ứng với toàn bộ diện tích sử dụng. Người đi trong vườn thấy một chuỗi khối riêng, trong khi người ở bên trong đi qua hệ phòng liên tục, với những điểm nhận ánh sáng và nhìn ra ngoài.

Chuỗi khối lấy sáng phát sáng trong vườn vào ban đêm.Ảnh: Hisao Suzuki

Khối sảnh và lối nối với bảo tàng cũ

Khối đầu tiên trong chuỗi chứa sảnh mới, cùng các chức năng như quán cà phê, thư viện nghệ thuật và cửa hàng. Vị trí này tạo một địa chỉ tiếp cận cho phần mở rộng mà vẫn nối với các không gian lớn của tòa nhà cũ bằng một trục ngang. Từ sảnh, các đường dốc đưa người xem dần xuống những phòng trưng bày nằm theo độ dốc của khu vườn.

Sự chuyển cao độ không bị giấu trong một lõi giao thông duy nhất. Các đường đi, lan can và khoảng cao cho phép nhìn từ một mức sàn sang mức khác. Trong ảnh sảnh, những mặt phẳng trắng thay đổi góc, đón ánh sáng từ lớp kính cao và dẫn mắt về các hướng đi. Bảo tàng cũ và phần mới giữ những hình dáng khác nhau, nhưng khách có thể chuyển giữa chúng trong cùng một hành trình tham quan.

Khối sảnh mới và mặt nước phía trước bảo tàng.Ảnh: Andy Ryan

Những phòng liên tục dưới cảnh quan

Các phòng mới có thể liên hệ theo chiều dài công trình, với những đoạn mở và thắt khác nhau. Chương trình khi hoàn thành bao gồm nghệ thuật hiện đại và đương đại, nhiếp ảnh, nghệ thuật châu Phi, triển lãm chuyên đề và sân dành cho tác phẩm của Isamu Noguchi. Những khu vực này nằm trong hệ không gian có các nguồn sáng riêng, thay vì chia thành năm tòa nhà độc lập tương ứng với năm khối kính trên mặt đất.

Trong vườn, các lối đi tiếp tục quanh những tác phẩm ngoài trời. Bên dưới, người xem gặp những cửa nhìn ra cây, bãi cỏ hoặc các khoảng sân. Có lúc cảnh quan nằm gần cùng cao độ với phòng; ở vị trí khác, nó được nhìn qua một ô kính cao hơn. Mối quan hệ giữa đường đi trong nhà và địa hình ngoài vườn thay đổi dọc tuyến, làm các phòng có những mức tiếp xúc khác nhau với bên ngoài.

Sảnh với các đường dốc dẫn xuống khu trưng bày.Ảnh: Hisao Suzuki

Cấu kiện dẫn sáng và lớp kính

Hệ kết cấu trong các khối lấy sáng được phát triển cùng nhiệm vụ phân phối ánh sáng và không khí. Nhóm dự án gọi các thành phần chữ T có bề mặt cong là Breathing T’s. Theo BNIM, chúng vừa tham gia đỡ hệ kính, vừa tạo chỗ cho đường ống kỹ thuật và dẫn ánh sáng xuống phòng. Mặt dưới cong làm ánh sáng đi vào theo bề mặt phản xạ, thay vì chỉ rơi thẳng từ một ô cửa mái.

Kính kênh và kính nhiều lớp tạo ánh sáng tán xạ ở những vùng cần hạn chế nhìn xuyên trực tiếp; kính trong được bố trí tại các vị trí nhìn ra vườn. Những lớp kiểm soát ánh sáng trong khoang kính cho phép điều chỉnh điều kiện trưng bày. Trong nội thất, kết cấu trắng và các khe sáng lớn xuất hiện phía trên tác phẩm, còn các tuyến chiếu sáng nhân tạo nhỏ hơn bổ sung cho từng khu vực triển lãm.

Những vùng nhìn xuyên giữa các cao độ trong phần mở rộng.Ảnh: Hisao Suzuki
Phòng trưng bày với ánh sáng qua mái và bề mặt trắng.Ảnh: Hisao Suzuki

Hình ảnh ban ngày và ban đêm

Ban ngày, các khối kính có bề mặt trắng, đôi khi phản chiếu mờ cảnh vật và bầu trời. Chúng nằm ở những cao độ khác nhau trên địa hình, trong khi bảo tàng đá cũ vẫn giữ vai trò một khối lớn rõ ràng. Các ảnh nhìn từ phía sân trước cho thấy mặt nước phản chiếu phần mới và mép tòa nhà cũ. Từ vườn phía sau, chuỗi khối kính hiện dần giữa cây và các khoảng cỏ.

Ban đêm, ánh sáng từ bên trong làm những khối này phát sáng. Các lớp vỏ mờ không bộc lộ mọi chi tiết trong phòng, nhưng cho thấy những mức độ sáng khác nhau. Ở khối sảnh, kính trong giữ được sự liên hệ trực tiếp hơn với các đường dốc và hoạt động bên trong. Hai thời điểm tạo hai cách nhìn công trình: những bề mặt sáng nhận ánh ngày, và các khối chiếu sáng trở lại không gian vườn sau khi trời tối.

Không gian triển lãm dưới hệ kết cấu dẫn ánh sáng.Ảnh: Hisao Suzuki

Phối hợp kiến trúc, kỹ thuật và nghệ thuật

Steven Holl và Chris McVoy phụ trách thiết kế, với BNIM là đơn vị kiến trúc triển khai tại địa phương. Guy Nordenson and Associates tham gia kết cấu, cùng các chuyên gia về kính, cơ điện và chiếu sáng. Walter De Maria tham gia với tư cách nghệ sĩ trong dự án. Quá trình mở rộng đồng thời làm việc với các giám tuyển để tổ chức những phòng có yêu cầu ánh sáng và phương thức trưng bày khác nhau.

Hồ sơ lưu trữ của Nelson-Atkins xác nhận phần Bloch Building mở cửa năm 2007 và lưu giữ quá trình từ lựa chọn kiến trúc sư đến thi công. Ở công trình hoàn thành, các thành phần kỹ thuật và cảnh quan không nằm ngoài trải nghiệm tham quan: cấu kiện chữ T xuất hiện trên phòng tranh, lớp kính quyết định cách ánh sáng vào nhà, còn đường dốc đưa người xem qua các mức đất của vườn điêu khắc.

Mặt đứng một khối kính nhìn từ vườn điêu khắc.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +