Ngôi nhà trên đỉnh đồi
Y House nằm trong vùng Catskills, bang New York, trên một khu đất rộng khoảng 4,45 hecta. Dự án được Steven Holl Architects thực hiện trong giai đoạn 1997–1999. Địa hình mở về phía nam với những khoảng đồng cỏ và dãy núi ở xa. Ngôi nhà đi lên theo sườn đồi rồi tách thành hai nhánh, mỗi nhánh kết thúc bằng một ban công sâu. Tên gọi công trình xuất phát trực tiếp từ mặt bằng chữ Y này.
Hình chữ Y không chỉ xuất hiện như một đường bao khi nhìn từ trên xuống. Khoảng tách giữa hai nhánh đưa một phần bầu trời và cảnh quan vào giữa ngôi nhà. Các mặt kính ở đầu nhánh mở theo những hướng khác nhau, trong khi phần thân nhà kín hơn nằm về phía tiếp cận. Mái dốc, sàn và ban công cùng biểu hiện sự thay đổi cao độ trên khu đất.
Mặt cắt đảo chiều sử dụng
Trong tổ chức nhà, quan hệ giữa phòng sinh hoạt ban ngày và phòng ngủ không giữ nguyên ở tất cả các phía. Một nửa đặt khu sinh hoạt phía trên và không gian riêng tư phía dưới; nửa còn lại đảo cách sắp xếp đó. Những cao độ nối nhau ở vùng giao của chữ Y. Vì vậy, mặt bằng cùng tầng không kể hết quan hệ giữa các phòng: sự liên tục được tạo bởi mặt cắt và các đoạn chuyển cao độ.
Cầu thang ở giữa nhà đưa người sử dụng qua những vùng nhìn sang nhau. Từ một khoảng sinh hoạt có thể thấy một phần sàn ở cao độ khác, hoặc nhìn xuyên về đầu nhánh có cửa kính. Các mặt tường trắng, lan can mảnh và trần dốc làm rõ những đường cắt này. Sự riêng tư được tổ chức bằng vị trí phòng và chênh lệch cao độ, cùng với những cửa mở có kích thước khác nhau.
Hai đầu nhà hướng về cảnh quan
Hai ban công ở đầu nhánh có mái và các cạnh bao quanh khá sâu. Không gian phía trong mở ra ban công bằng những mảng kính lớn, tạo một lớp chuyển tiếp giữa phòng và đồng cỏ. Khung ban công đỏ nổi rõ trên nền trời và thảm cỏ. Từ xa, hai đầu nhà hiện thành những khung chữ nhật xếp theo hai hướng; ở gần, có thể nhìn thấy các sàn và cửa bên trong từng khung.
Phần thân nhà tiếp xúc với địa hình theo nhiều cách. Có đoạn nằm sát mặt đất, có đoạn được nâng lên và có phần vươn ra trên khoảng thấp. Một sân lát đá nằm trong vùng được tạo bởi các khối này. Thay vì trải mọi phòng trên cùng một nền phẳng, ngôi nhà giữ sự khác biệt cao độ và đặt các vùng ngoài trời ở những vị trí tương ứng với địa hình.
Nắng và mái dốc
Các ban công quay gần về hướng nam được thiết kế như những bộ phận che nắng thụ động. Chiều sâu của chúng cho phép nắng thấp vào mùa đông đi sâu hơn vào phòng, trong khi hạn chế nắng cao vào mùa hè. Đây là ý đồ được nhóm thiết kế nêu trong hồ sơ công trình. Hai nhánh không có cùng một hướng tuyệt đối, nên ánh sáng trong những phòng ở đầu nhánh thay đổi khác nhau theo thời điểm trong ngày.
Các mặt mái dốc dẫn nước mưa về bể chứa ở phía bắc. Hình mái vì thế cùng lúc tham gia vào đường nét của ngôi nhà và tổ chức thu nước. Nhìn từ mặt bên, mái và tường tạo một hình khối tương đối khép kín với các cửa riêng lẻ. Nhìn từ phía ban công, hệ khung và kính lại để lộ nhiều hơn cấu trúc các tầng bên trong.
Khung đỏ, gỗ tuyết tùng và nội thất
Khung thép và mái kim loại mang màu đỏ oxide sắt. Lớp ốp gỗ tuyết tùng được nhuộm màu, còn bên trong là những mặt tường trắng và sàn gỗ tần bì. Sự khác nhau giữa vỏ ngoài và nội thất nhận thấy rõ ở đầu hai nhánh: khung đỏ bao lấy không gian sáng màu phía trong. Các ảnh giai đoạn đầu cho thấy sàn gỗ sáng, những tấm kính lớn và các vệt nắng kéo dài qua phòng.
Ngôi nhà cũng được tổ chức để có những diện tường treo bộ sưu tập nghệ thuật đương đại. Các cửa nhìn ra ngoài vì vậy không chiếm toàn bộ mọi mặt tường. Những khoảng kín xen với cửa nhỏ ở bên hông, trong khi phần kính lớn tập trung tại các hướng nhìn chính. Đồ đạc nằm trong không gian có trần và sàn thay đổi cao độ, với cầu thang và lan can tiếp tục ngôn ngữ khung mảnh của công trình.
Những thay đổi sau khi hoàn thành
Y House được giới thiệu trong triển lãm The Un-Private House của MoMA năm 1999, cùng một nhóm dự án khảo sát sự thay đổi của nhà ở đương đại. Ở thời điểm đó, hồ sơ dự án ghi nhận hệ kết cấu kết hợp gỗ và thép, với Erik Fenstad Langdalen phụ trách dự án trong nhóm của Holl. Robert Silman Associates tham gia kỹ thuật kết cấu và L’Observatoire International thực hiện thiết kế chiếu sáng.
Theo cập nhật của Steven Holl Architects, ngôi nhà đổi chủ năm 2021. Chủ mới thay hệ sưởi bằng hệ địa nhiệt và trao đổi với văn phòng về việc nhuộm sàn nội thất thành màu đen, phù hợp với ý định thiết kế ban đầu. Những thay đổi này diễn ra sau loạt ảnh thời kỳ đầu. Hình học chữ Y, các ban công sâu và quan hệ chênh tầng vẫn là những thành phần tổ chức chính của ngôi nhà.
