Từ cuộc thi tới ngày mở cửa

Phương án nhà hát của Toyo Ito được chọn qua cuộc thi quốc tế năm 2005 cho một khu phát triển mới ở Taichung. Công trình bao gồm ba phòng biểu diễn, các sảnh, vùng dịch vụ và không gian công cộng. Quá trình phát triển và thi công kéo dài nhiều năm; nhà hát mở cửa vào tháng 9 năm 2016. Vì vậy, mô hình và bản vẽ từ giai đoạn đầu phản ánh một thời điểm trước công trình đã xây.

Bề ngoài là một khối có đường giới hạn gần với hình hộp, nhưng bên trong không được chia chỉ bằng những vách đứng và sàn phẳng. Các mặt cong liên tiếp tạo những phần thắt lại và mở rộng, cho thấy không gian ở nhiều cao độ. Trên mặt đứng, một số phần kết thúc thành những ô kính lớn có đường bao cong; chúng bộc lộ hình học bên trong trên nền lưới cửa và mặt tường bên ngoài.

Nhà hát Taichung trong cảnh quan đô thị.Ảnh: Lucas K. Doolan

Ba phòng diễn và những phần ở giữa

Chương trình gồm khán phòng lớn, một phòng biểu diễn quy mô vừa và phòng dạng hộp đen. Mỗi phòng có yêu cầu chuyên biệt về sân khấu, chỗ ngồi, âm thanh và hậu đài. Chúng không phải những khoảng rỗng tùy ý trong một bề mặt điêu khắc. Các phòng được đặt trong một tổ hợp có tuyến phục vụ, hệ kỹ thuật và các vùng sảnh đón người xem.

Phần không gian giữa các phòng là nơi hệ mặt cong hiện rõ. Sảnh, lối đi, vùng nhìn qua các tầng và những chỗ dừng được tổ chức thành các khoang kết nối. Trong mô hình cắt, các khán phòng có giới hạn riêng, còn những mặt cong bao quanh tạo các tuyến giao thông và khoảng mở bên cạnh. Sự khác nhau giữa phòng diễn kín với không gian công cộng mở được giữ trong cùng một hệ hình học.

Khoảng kính lớn nối vùng công cộng với quảng trường bên ngoài.Ảnh: Lucas K. Doolan

Từ lưới đều tới các bề mặt ba chiều

Trong giai đoạn thiết kế, văn phòng dùng một hệ lưới có những vùng xen kẽ, rồi biến đổi nó theo nhu cầu diện tích, thể tích và quan hệ giữa các phần chương trình. Các lớp lưới được liên kết theo chiều đứng, tạo những bề mặt không liên tục theo mặt sàn riêng lẻ. Thay vì dùng mỗi tầng như một hình vẽ hoàn toàn tách biệt, quá trình nghiên cứu xem xét sự nối tiếp của không gian qua nhiều cao độ.

Nhóm gọi các bộ phận hình học của mặt cong là catenoid. Các mô hình nhỏ cho thấy chúng được ghép, kéo và mở theo vị trí của những không gian cần chứa. Ở một chỗ, bề mặt bao thành vùng trần; đi qua một đoạn cong, nó tiếp tục thành vách và liên hệ với phần sàn bên cạnh. Cách tạo hình này giải thích vì sao một mặt cắt duy nhất không thể trình bày toàn bộ quan hệ của các khoang trong nhà hát.

Những mặt cong và khoảng nhìn qua nhiều tầng của nhà hát.Ảnh: Lucas K. Doolan

Biến hình học thành kết cấu bê tông

Arup tham gia phát triển hệ kết cấu để thực hiện các bề mặt cong. Hồ sơ của đơn vị kỹ thuật mô tả cách dùng những vách giàn liên kết, phối hợp bộ phận chế tạo trước với thi công tại chỗ. Các phần giàn được đưa tới công trường, phủ lưới rồi đổ bê tông để tạo lớp mặt cong liên tục. Hình học phức tạp được chia thành những bộ phận có thể dựng và kiểm soát trong quá trình thi công.

Trong các mô hình kỹ thuật trước xây dựng, có thể thấy riêng phần khung và các mặt bao, thay vì chỉ nhìn một khối trắng hoàn chỉnh. Những thử nghiệm đó thuộc giai đoạn chuyển từ bề mặt hình học sang một cấu trúc có chiều dày, điểm nối và yêu cầu chịu lực. Công trình hoàn thành vì vậy là kết quả phối hợp của thiết kế kiến trúc, kết cấu, nhà hát, âm học và những nhóm chuyên môn khác trong thời gian dài.

Sảnh và tuyến giao thông nằm giữa các bề mặt cong trắng.Ảnh: Lucas K. Doolan

Các khoảng mở cho ánh sáng và chuyển động

Hệ không gian công cộng có những khoảng mở lên cao, các mặt kính và những lỗ đưa ánh sáng vào sâu hơn. Khi nhìn từ một sảnh, người sử dụng có thể thấy một đoạn trần cong tiếp tục tới vùng khác, nhưng đường đi thực tế vẫn được xác định bằng sàn, lan can, cửa và cầu thang. Không gian nhìn thông nhau không đồng nghĩa mọi khoang đều có thể đi xuyên trực tiếp.

Những ảnh chụp công trình hoàn thành cho thấy mặt cong trắng đi cùng kính, các chi tiết kim loại và những lớp hoàn thiện khác của nhà hát. Bên trong các khán phòng, tổ chức ghế và sân khấu tạo quan hệ tập trung; bên ngoài chúng, sảnh có điều kiện di chuyển phân tán hơn. Trên cao còn có phần không gian ngoài trời. Các lớp ánh sáng và tầm nhìn vì vậy thay đổi theo vị trí, thay vì lặp một phòng giống nhau ở mọi tầng.

Vùng sảnh có những phần trần mở rộng và thắt lại.Ảnh: Lucas K. Doolan

Những mốc của một dự án kéo dài

Các tài liệu đầu kỳ dùng tên Taichung Metropolitan Opera House và ghi các sức chứa ở thời điểm thiết kế. Hồ sơ sau hoàn thành dùng tên National Taichung Theater, với những thông số được điều chỉnh trong quá trình triển khai. Mốc cuộc thi năm 2005, nghiên cứu mô hình, thi công và mở cửa năm 2016 là các thời điểm khác nhau trong lịch sử công trình.

Tư liệu mô hình làm rõ những lựa chọn về lưới và quan hệ không gian, còn ảnh chụp hoàn thành cho thấy cách các bề mặt được tiếp xúc bằng vật liệu, kính và chi tiết sử dụng. Ba phòng biểu diễn tiếp tục có ranh giới âm học riêng trong một tổ hợp hướng tới những không gian công cộng liên kết. Hình học cong đi qua nhiều bộ phận của nhà hát, nhưng được triển khai cùng những điều kiện thực tế của hoạt động sân khấu và việc tập trung đông người.

Mô hình nghiên cứu hệ bề mặt cong trước giai đoạn xây dựng.Bộ ảnh: Hisao Suzuki / Tomio Ohashi
Mô hình cắt của phương án nhà hát giai đoạn thiết kế.Bộ ảnh: Hisao Suzuki / Tomio Ohashi
Đọc thêm +