Atrio trên quảng trường San Mateo
Khách sạn và nhà hàng Atrio nằm trên quảng trường San Mateo, trong khu phố cổ Cáceres ở Extremadura, Tây Ban Nha. Dự án của Luis Moreno Mansilla và Emilio Tuñón bắt đầu năm 2005 và hoàn thành tháng 12 năm 2010. Chương trình ban đầu kết hợp trụ sở mới của nhà hàng Atrio với khách sạn nhỏ gồm mười bốn phòng. Tầng thấp dành cho đón tiếp, nhà hàng cùng bếp; các phòng khách sạn được đặt ở hai cao độ phía trên.
Khu đất không phải một lô trống đều đặn. Nó gồm hai công trình có hình dạng và cao độ khác nhau: một nhà phụ ba tầng chạy theo phố Los Condes và một nhà ở hai tầng có phần sân mái xây vào đầu thập niên 1980 bên quảng trường. Các nhà này đã xuống cấp sau thời gian ít sử dụng. Phần cải tạo và xây mới tiếp nhận những giới hạn của chúng, với đường bao bất quy tắc nằm giữa những bức tường đá, phố hẹp và mặt quảng trường. Những góc nhìn bên ngoài cho thấy hình nhà vẫn gắn với các cạnh phố đã có.
Tường đá và những ô cửa hướng ra phố
Mặt ngoài Atrio sử dụng các mảng tường đá có sắc gần với những công trình lân cận. Các cửa được đặt trong những hốc sâu, với khung ở phía trong mặt tường. Không có một mặt kính cao chạy liên tục qua toàn bộ cao độ khách sạn hướng ra quảng trường. Một cạnh nhà kết thúc tại góc phố, nơi phần tường tiếp tục vào tuyến đi hẹp bên cạnh. Mặt lát phố và các đường tường cũ vẫn tạo khung cho những cửa mới.
Trong ảnh dọc phố, các ô cửa hình chữ nhật xuất hiện trên mảng tường dài, ở những vị trí và cao độ tương ứng với các phòng bên trong. Khung gỗ cho thấy một lớp vật liệu khác phía sau đá. Một số cửa mở lớn hơn, một số nhỏ và nằm cao. Từ quảng trường, khách sạn hiện như một tổ hợp các phần nhà có cao độ mái khác nhau, với những tháp và mái của phố cổ ở phía sau. Phần kiến trúc trắng quanh sân chỉ được thấy qua những khe hoặc góc nhìn từ bên trong khu đất.
Sân trong và hàng cột bê tông trắng
Phía trong, công trình mở ra một sân nhỏ có cây và mặt lát. Các cột bê tông trắng mảnh xếp sát nhau thành những hàng đứng quanh các tầng. Giữa cột là cửa và vách có khung gỗ cùng bakelite đen. Mặt sân vì vậy khác với mặt tường đá quay ra phố: các tầng, cửa và đường đi được thể hiện qua một lớp cấu kiện đứng lặp lại. Cột trắng đi qua trước những mảng kính và những vùng đặc ở sau.
Sân có hình dạng gắn với đường bao của hai công trình đã có. Một phía vẫn là tường đá; những phía khác có mặt trắng và hàng cột mới. Từ dưới sân có thể nhìn lên hành lang phòng và một phần trời giữa các khối nhà. Cây thấp cùng các chậu cây đứng gần tường, trong khi phần lát giữ khoảng đi ở giữa. Ảnh buổi tối cho thấy ánh sáng từ sau các cột chiếu ra sân, làm những khe giữa cấu kiện hiện thành các dải sáng. Các cột vẫn giữ màu trắng trên nền kính và nội thất tối hơn.
Nhà hàng mở về sân
Nhà hàng nằm ở tầng trệt, với các bàn ăn quay về những cửa gỗ mở vào sân trong. Bàn có khăn sáng màu, ghế gỗ và các khoảng đi ở giữa. Trần dùng những dải tối chạy song song, trong khi sàn đá cũng có sắc đen và phản chiếu các nguồn sáng. Khi cửa mở, nhịp khung gỗ đứng xen với các cột trắng của sân. Tầm nhìn đi qua bàn ghế, lớp cửa và vùng cây trước khi dừng ở mặt nhà đối diện.
Không gian ăn không chỉ là một phòng lớn có cửa ở một phía. Trong ảnh có những đoạn vách gỗ, những vùng tiếp nối và các cửa ở vị trí khác nhau theo mặt bằng bất quy tắc. Một số bàn gần sân nhận ánh sáng tự nhiên trực tiếp hơn, trong khi vùng phía trong dùng thêm ánh sáng nhân tạo. Các tấm cửa gỗ có chiều cao lớn, nối phần thấp và phần trần của phòng. Chỗ tiếp giữa nhà hàng với những hành lang và bếp nằm trong cùng một hệ sàn tối, khung gỗ và những mặt trắng.
Bếp và các tuyến phục vụ ở tầng thấp
Bếp được bố trí ở tầng thấp cùng với nhà hàng và khu đón khách sạn. Ảnh nhìn qua một lỗ mở cho thấy bàn làm việc bằng kim loại, thiết bị bếp và người làm việc ở phía sau. Phần này sáng hơn ở bề mặt dụng cụ nhưng giữ trần tối. Lối đi bên cạnh có vách và khung gỗ tiếp tục về các không gian khác. Các công năng nhà hàng và khách sạn có phạm vi sử dụng khác nhau, nhưng cùng được đặt trong khu đất có đường bao cũ.
Sàn granite đen được lát thành những dải dài theo cách gần với sàn ván. Vật liệu này tiếp tục qua các tuyến đi, nối khu ăn, đón tiếp và những đoạn hành lang. Các mặt gỗ sồi sơn trắng xuất hiện ở phần vách và đồ gắn cố định, trong khi gỗ tự nhiên giữ ở những khung cửa. Cách dùng vật liệu được thể hiện tại nhiều vùng có hình dạng phòng khác nhau. Các đường mạch của sàn và nhịp trần vẫn nhìn thấy qua những cửa mở, chỉ ra sự tiếp nối giữa các khu trong tầng thấp.
Hành lang quanh khoảng thông tầng nhỏ
Các tầng phòng khách được tổ chức quanh một khoảng thông tầng nhỏ. Tuyến đi vòng theo khoảng này thay vì chạy thành một hành lang thẳng xuyên hết lô đất. Trong ảnh, một phía lối đi là vách gỗ cao, phía còn lại là tường sáng và các cửa. Sàn tối phản chiếu ánh sáng ở cuối hành lang. Một số đoạn nhận sáng qua kính quay vào sân, bên ngoài là lớp cột trắng đứng gần nhau. Đường bao phòng thay đổi theo vị trí trong hai phần nhà cũ.
Các khung nhìn từ hành lang không mở toàn bộ về phố. Có đoạn nhìn vào sân giữa nhà, có đoạn qua một cửa ở cuối tới mái hoặc tường đá. Những khoảng này ở cao độ khác nhau, nên tầm nhìn đi ngang qua các lớp cột và mặt đứng đối diện. Lối đi giữ bề rộng phục vụ việc tiếp cận phòng, còn khoảng thông tầng đem ánh sáng và chiều cao vào vùng giữa tổ hợp. Vị trí cửa và vách của từng phòng được điều chỉnh theo chu vi không đều của khu đất.
Phòng ngủ sau các cửa gỗ
Các phòng ngủ có tường trắng, sàn đá tối và khung cửa gỗ. Giường, ghế cùng bàn thấp đứng trong một phòng có kích thước vừa phải; không gian phòng tắm và các khu hỗ trợ được đưa vào phía sau những vách hoặc khối đồ. Trong ảnh một phòng góc, hai ô cửa có tỷ lệ khác nhau mở về tường đá và mái của khu phố. Phần khung sâu thể hiện chiều dày giữa nơi ở và mặt nhà hướng ra ngoài.
Một phòng khác có cửa kính cao nhìn về sân, đi cùng lớp cửa gỗ có thể mở. Bề mặt sàn bóng cho thấy ánh sáng từ cửa, còn tường và trần giữ màu sáng. Những phòng này thuộc hai tầng trên của chương trình ban đầu. Tùy vị trí, chúng nhìn ra phố, khoảng thông tầng hoặc sân cây.
Sân mái và các phần nhìn về phố cổ
Phía trên các phòng có khu nghỉ mở về vườn và hai bể nhỏ đặt về phía sau. Một sân mái hướng ra quảng trường San Mateo, cho phép nhìn tới các mái, tháp và cảnh xa quanh Cáceres. Giữa các vùng này là giàn pergola với những dầm trắng lặp lại và cây leo. Trong ảnh, mặt lát gỗ hoặc đá sáng đi qua giữa các khung, còn lan can kính đặt ở mép khoảng mở xuống sân.
Các hàng cột trắng tiếp tục xuất hiện tại cao độ mái, bên cạnh tường đá và mái ngói của nhà thờ. Alfonso Gómez Gaite phụ trách kết cấu, JG Ingenieros phụ trách kỹ thuật; Carlos Martínez Albornoz cùng các cộng sự tham gia nhóm dự án. Những mặt cắt cho thấy khách sạn, nhà hàng, sân trong và sân mái được xếp vào giới hạn của hai công trình trước đó. Từ ngoài phố, phần lớn tổ hợp vẫn hiện qua tường đá và các ô cửa; từ sân, những lớp cột và các tuyến đi nhiều tầng được nhìn thấy rõ hơn.
