Một căn hộ trống từ thập niên 1960
Can Gabriel là dự án cải tạo một căn hộ trong khu phố cổ Palma de Mallorca. Căn hộ thuộc tòa nhà từ thập niên 1960 và đã được tháo bỏ vách sau một lần dự định sửa trước đó. Khi TEd’A arquitectes tiếp cận, những thành phần chính còn lại là kết cấu bê tông cốt thép, tường bao và các đường ống thoát nước. Hồ sơ công trình hoàn thành công bố mốc năm 2024.
Các thành phần hiện hữu tạo nền cho phần cải tạo. Nhóm thiết kế không bọc tất cả lại bằng một lớp hoàn thiện thống nhất. Kết cấu được để lộ, còn những bộ phận mới như phòng gỗ, lớp tường trong, hệ điện và đèn được đặt thành các lớp có thể phân biệt. Cách tổ chức ấy làm cho phần cũ và phần bổ sung cùng xuất hiện trong không gian căn hộ, với những vật liệu và cách lắp ghép riêng.
Ba khối phòng bằng gỗ
Ba phòng kín được xây bằng gỗ vân sam và đặt lệch nhau trong mặt bằng. Vật liệu nhẹ được chọn để giảm phần tải trọng bổ sung lên kết cấu có sẵn. Các phòng mới không trùng hoàn toàn với lưới kết cấu của tòa nhà; chúng được bố trí như những khối độc lập trong phạm vi căn hộ.
Hệ khung gỗ của các phòng được để lộ ở phía ngoài, còn lớp tấm bao nằm về phía trong phòng. Vì vậy, từ vùng sinh hoạt chung có thể thấy các thanh tạo khung; khi ở trong phòng kín, bề mặt tiếp xúc là lớp tấm. Cách đặt vật liệu này phân biệt rõ hai phía của cùng một vách. Các khối phòng vừa tạo chỗ riêng tư vừa xác định hình dạng của những khoảng chung còn lại giữa chúng, mà không biến toàn bộ căn hộ thành một chuỗi phòng có hành lang thẳng.
Những khoảng chung nối theo đường chéo
Giữa ba khối gỗ là ba vùng mở, liên kết theo đường chéo. Các hoạt động chung của nhà được bố trí trong những khoảng này. Hình dạng của chúng phát sinh từ vị trí lệch nhau của các phòng kín và giới hạn ngoài của căn hộ. Đường đi trong nhà vì vậy chuyển hướng quanh các khối thay vì chạy trong một hành lang riêng biệt.
Những vùng mở không được hoàn thiện thành các phòng có công năng cố định bằng nhiều vách mới. Đồ dùng và nội thất di động tiếp tục tham gia chia không gian sử dụng. Phòng kín có giới hạn rõ, còn phần chung có thể nối qua các góc giữa chúng. Hai loại không gian được tạo trong cùng phạm vi kết cấu cũ: khối gỗ cung cấp các phòng riêng, phần còn lại dành cho những hoạt động chung liên hệ trực tiếp với nhau.
Lớp bần sau tường đất nung
Mặt trong của tường bao được bổ sung lớp bần cách nhiệt, phía trước là các viên đất nung. Những viên này có kích thước mặt khoảng 19 × 19 centimét, với chiều dày 5 hoặc 10 centimét. Chúng được đặt để phần răng nổi quay ra ngoài, tạo bề mặt có gờ thay vì mặt phẳng đã trát.
Mạch đứng chạy liên tục, cho thấy đây không phải lớp xây chịu lực chính. Một hàng chân khác với các hàng phía trên giúp điều chỉnh tổng chiều cao lớp ốp theo cao độ thực tế của căn hộ. Lớp bần, các viên đất nung và kết cấu bê tông vì thế đảm nhiệm những vai trò khác nhau. Phần cách nhiệt nằm phía sau, bề mặt gờ của đất nung nằm phía trước, còn khung bê tông cũ tiếp tục hiện diện riêng. Các lớp không được hòa thành một mặt tường duy nhất che kín mọi thành phần.
Sàn bê tông và các dải đá sửa chỗ cũ
Sàn bê tông có sẵn được đánh bóng. Những vị trí từng gắn với vách cũ để lại dấu trên sàn được sửa bằng các miếng đá cẩm thạch. Các dải đá này đi theo phần cần vá, làm cho dấu của cách chia phòng trước đây tiếp tục xuất hiện trong bề mặt mới.
Hồ sơ chi tiết nêu việc đặt mạch giữa các miếng đá không trùng với điểm đổi hướng của dải vá. Vì vậy, đường đá và các mạch ghép có tổ chức riêng trong mặt sàn. Bê tông cũ vẫn chiếm phần lớn bề mặt, còn đá xuất hiện tại những đoạn cần bổ sung. Sàn không được phủ toàn bộ bằng một vật liệu mới để xóa dấu vách trước. Những dải đá nằm dưới các vùng sinh hoạt và phòng mới, trong khi vị trí ba khối gỗ tạo một hệ phân chia khác phía trên.
Hệ điện và chiếu sáng lắp nổi
Công tắc và ổ cắm được lắp trên bề mặt tường. Ở nơi cần gắn thiết bị, một viên đất nung có gờ được thay bằng viên gạch phẳng cùng kích thước. Bề mặt phẳng có các lỗ nhỏ để cố định bộ phận điện. Sự thay đổi cục bộ của vật liệu vì thế liên hệ trực tiếp với yêu cầu lắp đặt.
Chiếu sáng được tổ chức bằng ổ cắm, dây dẫn và bóng đèn. Dây đi trong các ống đồng thau sáng, khác với bề mặt trần bê tông để lộ. Các đường kỹ thuật không bị gom vào một trần mới che kín kết cấu. Cùng với sàn vá đá, lớp tường đất nung và ba phòng gỗ, chúng tạo thành những thành phần có thể phân biệt trong căn hộ. Kết cấu cũ giữ vai trò nền, còn mỗi phần bổ sung có vật liệu, vị trí và cách liên kết riêng trong tổ chức không gian đã thay đổi.
