Khu đất góc trong dãy nhà liền kề
Can Guillem i na Cati nằm tại Montuïri trên đảo Mallorca. Hồ sơ công trình ghi nhận năm hoàn thành 2021. Dự án của TEd’A arquitectes nằm ở lô cuối một dãy đất có kích thước tương tự nhau, khoảng 10 mét mặt tiền và 20 mét chiều sâu. Các lô thông thường bố trí nhà về phía nam, sát đại lộ, còn sân nằm ở phía bắc.
Với cách bố trí đó, những sân phía bắc thường thiếu nắng trực tiếp trong phần lớn năm. Lô đất của dự án lại có thêm một cạnh tiếp giáp đường bên, do nằm ở góc. Điều kiện này cho phép thay đổi hướng của khối nhà trong khu đất. Thay vì xây theo bề ngang và để sân phía sau, phương án đặt nhà theo chiều dài, sát đường bên, để một dải sân chạy dọc giữa nhà mới và tường chung với công trình lân cận.
Sân dài như một lối đi ngoài trời
Sân của ngôi nhà không nằm ở trung tâm một khối xây bao quanh bốn phía. Nó là một khoảng dài, mở theo chiều sâu khu đất, được tác giả gọi bằng hình ảnh sân kết hợp đường nhỏ. Mỗi phòng trong dãy nhà tiếp xúc trực tiếp với một phần của khoảng sân này.
Nhà và sân nằm song song, cùng kéo dài theo khu đất. Vì thế, phần ngoài trời không chỉ phục vụ các phòng ở đầu hoặc cuối nhà. Nó liên hệ với toàn bộ chuỗi phòng, tạo một phía mở chung cho những không gian có công năng khác nhau. Phía đối diện của các phòng là đường bên. Hai mặt tiếp xúc này xác định vị trí của nhà trong lô góc: một mặt thuộc quan hệ với phố, một mặt thuộc khoảng ngoài trời bên trong ranh đất. Tường chung của nhà bên cạnh tạo cạnh còn lại của sân dài.
Các phòng nối tiếp nhau
Các phòng được đặt liên tiếp theo một trục dài. Cửa giữa những phòng tạo thành chuỗi nối xuyên, tương tự tổ chức enfilade, nghĩa là đi từ phòng này sang phòng kế tiếp qua các cửa liên thông. Cấu trúc này làm rõ từng gian phòng trong khi vẫn cho phép nối toàn bộ dãy theo chiều dài.
Mỗi gian có quan hệ trực tiếp với sân bên. Đường nối qua các phòng và dải ngoài trời vì thế cùng tồn tại dọc ngôi nhà. Không gian bên trong không phụ thuộc hoàn toàn vào một hành lang kín chạy song song với phòng. Các mặt mở về phía phố và sân cung cấp hai hướng tiếp xúc cho mỗi gian. Trong thuyết minh, tác giả liên hệ cách bố trí ấy với thông gió xuyên phòng: không khí có thể đi giữa hai phía thay vì chỉ qua một mặt ngoài ở đầu khối nhà.
Tường chịu lực trùng với ranh giới phòng
Cấu trúc phòng và hệ chịu lực được tổ chức cùng nhau. Mỗi gian được giới hạn bởi bốn tường chịu lực, xây bằng block bê tông ép rung. Kích thước viên block 20 × 20 × 40 centimét là môđun dùng để xác định các kích thước trên mặt bằng và mặt cắt.
Như vậy, ranh giới phòng không chỉ được tạo bằng các vách nhẹ đặt sau khi hoàn thành khung. Những bức tường xác định gian đồng thời thuộc hệ đỡ các bộ phận nằm ngang. Viên block là thành phần lặp lại trong cả chiều dài, chiều cao và bề mặt nhìn thấy. Những dầm và lanh tô cũng được để lộ, cho thấy vị trí của các bộ phận vượt qua ô cửa. Hệ cấu tạo ấy tạo ra một chuỗi gian có kích thước gắn với vật liệu xây, cùng những khoảng mở được đặt trong tường chịu lực.
Hai lớp vật liệu ở phía ngoài
Lớp ngoài của mặt đứng dùng đá marés, loại đá cát địa phương phổ biến ở Mallorca. Các tấm đá có chiều dày 15 và 20 centimét, đặt trên một bệ bê tông và liên kết với lớp tường phía trong. Vì vậy, bề mặt đá ngoài phố và hệ block bê tông bên trong là hai thành phần có vai trò và cấu tạo riêng.
Các lớp không được phủ thành một bề mặt đồng nhất để xóa khác biệt vật liệu. Bên trong, block, dầm và lanh tô vẫn hiện diện; bên ngoài, marés tạo mặt tiếp xúc với phố và sân. Phần chân bê tông xác định nơi lớp đá bắt đầu. Cách tổ chức này đưa vật liệu xây chịu lực, vật liệu bao che và bộ phận chân tường vào những vị trí cụ thể, đồng thời giữ các mạch nối và kích thước viên trong hình thức của công trình.
Những thành phần lắp đặt trong hệ môđun
Hồ sơ thiết kế đề cập đến việc xác định vị trí từng bộ phận của hệ điện trong quan hệ với tường block để lộ. Khi không có lớp trát che phía ngoài, những thiết bị và đường lắp đặt trở thành thành phần nhìn thấy trong không gian. Chúng được bố trí cùng với nhịp block, cửa và lanh tô.
Trong toàn bộ nhà, các quyết định về vị trí khối xây và chi tiết nhỏ thuộc cùng một tổ chức. Dãy phòng theo chiều dài mở ra sân bên; từng phòng được giới hạn bằng tường chịu lực có môđun; lớp ngoài bằng marés nằm trên bệ bê tông. Cửa giữa các gian nối chuỗi nội thất, còn những mặt mở ra sân và đường liên kết theo phương ngang. Công trình được phát triển từ quan hệ của lô góc với khu phố đến cách ghép các thành phần vật liệu trong từng gian phòng, với sân dài tiếp tục chạy bên cạnh toàn bộ chuỗi ở.
