Hai khối nhà trên khu đất thông ra biển
Dự án Can Picafort là cải tạo một công trình hiện hữu thành bốn căn hộ du lịch nhỏ và một không gian dùng chung, được biết dưới tên Moll Petit. Khu đất nằm tại Santa Margalida, Mallorca, có một phía hướng ra biển và phía còn lại tiếp xúc với đường phố phía sau. Hai khối xây trên đất có chiều cao khác nhau: khối gần biển thấp hơn, đi cùng một hiên ở tầng mặt đất; khối phía sau có thêm tầng.
TEd’A thực hiện thiết kế từ năm 2013, việc xây dựng diễn ra trong giai đoạn 2015–2017. Mặt đứng nhìn ra bờ biển vẫn nằm trong dãy công trình đã có, với các cửa mở về phía đường dạo và bến thuyền. Phía trong, các không gian được tổ chức lại theo chiều dài lô đất. Khác biệt chiều cao của hai khối không bị xóa đi bằng một sàn hoặc mái mới đồng mức, mà tiếp tục xuất hiện qua thang, khoảng sân và những tầng căn hộ.
Những phần phục vụ dọc tường bên
Theo thuyết minh của kiến trúc sư, hiện trạng có các lối vào, cầu thang và cách chia phòng thiếu thống nhất. Đợt cải tạo tập hợp nhiều phần phục vụ sát hai tường bên của khu đất. Cầu thang, tủ, bếp và phòng tắm tạo thành những dải có chiều dày, còn phần giữa được mở cho những không gian chính. Trên mặt bằng, các dải này không hoàn toàn bằng nhau nhưng cùng đi theo chiều sâu công trình.
Trong ảnh nội thất, bếp và tủ nằm gần những mảng tường đất nung hoặc gỗ. Một số phần có cửa đóng, một số mở thành hộc hoặc mặt bàn. Các cột và dầm bê tông hiện hữu vẫn được nhận ra giữa các vùng hoàn thiện mới. Việc đưa phần phục vụ về hai bên được thể hiện trực tiếp qua những đoạn tường, tủ và nền có vật liệu khác, thay vì chỉ bằng một thay đổi trong tên gọi của các phòng.
Các căn hộ nhìn theo chiều dài lô đất
Các phòng chính được mở theo hướng từ phố phía sau ra biển. Cửa nối và những khoảng kính đặt ở đầu tuyến tạo các lớp nhìn xuyên qua nhà. Từ một phòng có thể thấy một phần căn hộ ở phía trước, rồi tới ánh sáng ở cửa ngoài; tại vị trí khác, sân hoặc một đoạn thang làm thay đổi chiều cao và hướng nhìn. Không phải mọi căn hộ đều có mặt cắt giống nhau do hai khối xây khác chiều cao.
Một số phòng có cửa kính rộng hướng về phía biển, với các phần cánh gỗ và rèm nằm cạnh khung. Các căn hộ ở cao độ khác mở sang sân hoặc phần mái thấp hơn của khối trước. Những chỗ chuyển tiếp được xác định bằng ngưỡng, bậc và mép vật liệu. Đường nhìn xuyên theo chiều dài không có nghĩa là bỏ mọi phòng kín: các phòng ngủ và khu vệ sinh vẫn có những vách riêng, nằm cạnh hoặc sau vùng sinh hoạt chung.
Đất nung ở sàn và vách
Gạch đất nung được sử dụng với nhiều kích thước và cách đặt. Trên một số mặt sàn, các viên nhỏ có hai sắc độ xen nhau, tạo thành một lưới rõ. Ở tường, những khối rỗng được đặt để nhìn thấy các lỗ và gân của vật liệu. Các mạch nối và mép viên tiếp tục thành một bề mặt có nhịp nhỏ, khác với các cột bê tông lớn đứng trước hoặc bên cạnh.
Theo mô tả kỹ thuật của dự án, những khối đất nung đặt nghiêng trong lớp vách này không được dùng như tường chịu lực hay tường cách âm. Chúng tạo lớp bao và chia vùng tại các vị trí cụ thể. Một số đoạn tường có bệ hoặc gờ thấp dưới chân; có đoạn đứng ngay cạnh khung cửa gỗ. Khi nhìn sát bề mặt, có thể thấy sự khác nhau giữa các loại viên, kích thước lỗ và màu đất, trong khi từ xa chúng hợp thành các mảng đỏ nâu trong phòng.
Gạch nhỏ tại các chỗ tiếp giáp
Gạch lát sàn có những mạch rộng hơn so với các viên dùng để ốp một số mặt tường. Tại chân cột bê tông, các viên sàn được cắt và ghép quanh đường biên của kết cấu. Ở vùng có nước, gạch tráng men xuất hiện cạnh chậu rửa hoặc các mặt phục vụ. Vật liệu không dừng ở những mảng phẳng lớn mà tiếp tục tới bậc, bệ và các mép hẹp quanh cửa.
Các ảnh chi tiết ghi lại chỗ gạch gặp sắt, gỗ và bê tông. Có nơi, một hàng gạch dẫn tới thanh lan can hoặc mặt tủ; ở nơi khác, nền lát đổi cách đặt khi đi qua một ngưỡng. Mạch vữa làm rõ đường biên giữa những viên nhỏ. Những phần này thuộc quá trình xử lý các cấu kiện và bề mặt cụ thể, với kích thước nhỏ hơn nhiều so với nhịp của dầm, cột còn để lộ trong cùng căn phòng.
Gỗ và bê tông trong không gian ở
Bên cạnh đất nung, gỗ được dùng cho vách, cửa, tủ và các thanh chia không gian. Một số thanh đứng mở thành lớp ngăn có thể nhìn xuyên qua, đặt giữa các vùng sử dụng. Những mặt gỗ đặc hơn bao chỗ chứa đồ hoặc phòng phụ. Trần và các dầm bê tông có sắc xám sáng, đi liên tục qua các khu vực đã được cải tạo. Vết bề mặt và hình dạng kết cấu vẫn được nhìn thấy trên các bộ phận ấy.
Trong phòng có bàn ăn và ghế rời, vật liệu gỗ không chỉ xuất hiện như đồ nội thất đặt thêm mà còn là phần chia phòng. Một dải cửa hoặc thanh gỗ có thể kéo dài theo đường đi, rồi gặp tường đất nung ở góc. Các cột đứng giữa những vùng đó không được che thành vách phẳng toàn bộ. Người ở nhận ra cả hệ khung cũ lẫn những lớp sử dụng mới qua cách chúng cùng xuất hiện trên mặt sàn và dưới trần.
Cầu thang, sân và những phần ngoài trời
Cầu thang dẫn tới các căn hộ nằm trong những dải sát tường bên. Ở một số đoạn, bậc đi trong khoảng hẹp giữa hai mặt tường cao, với ánh sáng từ phía trên. Những chỗ này có chiều cao lớn hơn cảm giác về chiều rộng đường đi, khác với các phòng sinh hoạt mở kính ra biển. Mặt cắt cho thấy thang nối các tầng của hai khối có chiều cao khác nhau, qua những đoạn chiếu nghỉ và cửa vào riêng.
Một khoảng sân cao có tường gạch bao hai bên và phần mở nhìn về biển. Nền lát tiếp tục tới mép tường thấp, còn bầu trời mở phía trên. Các căn hộ có quan hệ khác nhau với khoảng ngoài trời này tùy cao độ. Phía mặt biển, hiên ở tầng đất lại có mái che của phần công trình trên. Các vùng sân và hiên không thay thế lẫn nhau: chúng nằm tại những vị trí riêng trong chuỗi mặt cắt đi từ đường sau tới bờ biển.
Công trình cải tạo và các nhóm thực hiện
Irene Pérez và Jaume Mayol là hai kiến trúc sư chủ trì, với Toni Ramis, Tomeu Mateu và Lorenzo Lazzari trong nhóm cộng sự. Guillem Mas và Bernat Parera tham gia kỹ thuật công trình; Es Roure Sec là đơn vị đặt hàng. Dự án nhận giải FAD Interior Design năm 2018, sau khi hoàn thành đợt xây dựng. Những dữ kiện này xác định bối cảnh thực hiện, còn phần nhà trong ảnh cho thấy trạng thái sau cải tạo với các phòng, đồ đạc và đường đi mới.
Từ mặt đứng hướng ra biển tới phòng ở sâu hơn phía sau, những lớp vật liệu nối tiếp nhau qua các ngưỡng và bậc. Đất nung có dạng viên đặc, viên rỗng, lớp lát và lớp ốp; gỗ có dạng cánh cửa, tấm và thanh đứng. Bê tông tiếp tục hiện ở dầm, cột cùng một số mặt trần. Các thành phần ấy cùng nằm trong hai khối nhà cũ có cao độ khác nhau, với các dải phục vụ bên hông và những phòng chính mở theo chiều dài lô đất.
