Từ xưởng thủy tinh đến cơ sở giáo dục
Cristalleries Planell nằm tại khu Les Corts, Barcelona, trên một lô đất hình tam giác. Hai mặt của lô đất gắn với mặt đứng được bảo tồn của xưởng thủy tinh cũ, xây dựng năm 1913. Theo hồ sơ thành phố, xưởng do Leopoldo Planell i Porqueras thành lập, sản xuất đồ thủy tinh và đèn, hoạt động đến năm 1957. Mặt tiền do Josep Graner thiết kế có các chi tiết trang trí theo trào lưu Modernisme, trong đó có khảm gốm vỡ.
Chương trình mới gồm trung tâm học tập dành cho người lớn, một cơ sở của tổ chức hỗ trợ và giảng dạy tiếng Catalan cùng không gian cho các hội nhóm. HARQUITECTES giành giải nhất cuộc thi năm 2010, phát triển thiết kế trong giai đoạn 2012–2014 và thi công từ 2014 đến 2016. Công trình có diện tích xây dựng 1.694 mét vuông. Mặt đứng cũ được giữ ở ranh phố, còn các phòng mới bố trí phía sau và phía trên, với phần tường gạch và những chóp thông gió xuất hiện trên đường viền mái.
Bốn tầng trong khu đất tam giác
Hình tam giác của lô đất xác định phạm vi khối nhà, nhưng các phòng không chiếm kín toàn bộ diện tích đến sát mặt tiền. Bốn tầng được lùi khỏi mặt đứng di sản hướng nam. Khoảng trống giữa tường cũ và tường chịu lực mới trở thành một sân dài, hẹp và có mái. Phía đỉnh bắc của tam giác có thêm một sân khác, nối khu hành chính với bên ngoài.
Hai sân có hình dạng theo các cạnh còn lại của đất. Sân phía nam chạy dọc những phòng học; sân phía bắc thu lại theo góc nhọn. Cửa sổ các phòng nhìn vào những khoảng này. Trên mặt cắt, không gian sân tiếp tục qua các tầng, trong khi hệ sàn phòng dừng trước mặt tiền cũ. Tường lịch sử vì vậy có khoảng không phía sau, tách khỏi cửa phòng học. Nhóm thiết kế nêu cả ánh sáng, tiếng ồn đường phố và điều kiện nhiệt là những yếu tố được xử lý trong khoảng cách này.
Phòng học, hành lang và nơi làm việc
Tầng trệt có sảnh, bộ phận hành chính của trường người lớn, lớp học và không gian dành cho các tổ chức. Các tầng trên tiếp tục chương trình lớp học và nơi làm việc. Hành lang chạy giữa những dải phòng, nối cầu thang và các đầu nhà. Những ô cửa gỗ mở từ hành lang vào phòng, trong khi cửa sổ phía còn lại tiếp xúc sân hoặc mặt ngoài theo từng vị trí.
Các ảnh nội thất cho thấy sàn bê tông, tường gạch hoặc tường hoàn thiện màu sáng và trần để lộ hệ dầm. Một số phòng có vách kính khung gỗ tạo thành các ô làm việc trong cùng không gian. Lớp học bố trí bàn thành hàng, cạnh dải cửa sổ nằm sau mặt tiền lịch sử. Việc phân chia thành các phòng đóng riêng cũng liên quan đến thông gió: nhóm kiến trúc sư không dùng đường gió xuyên trực tiếp từ sân này qua phòng sang sân kia, vì chương trình học tập có những yêu cầu về ngăn cách tiếng ồn.
Gạch mới, mặt tiền cũ và các khối kính
Gạch xuất hiện ở cả phần giữ lại lẫn phần xây thêm. Những dải gạch mới tiếp tục đường ranh và chiều cao của công trình, nhưng không lặp lại toàn bộ trang trí trên mặt tiền cũ. Theo HARQUITECTES, việc dùng vật liệu và kỹ thuật xây gần nhau nhằm đặt hai phần cũ–mới trong cùng một hệ tường có chức năng bao che, lấy sáng và thông gió. Các chi tiết cũ vẫn có thể phân biệt qua vòm, gờ và cách trang trí quanh ô mở.
Một số mảng tường dùng khối kính đặc để đưa ánh sáng vào các sân. Kính xuất hiện ở phía bắc và phía nam với quan hệ khác nhau đối với nắng. Phần cấu tạo ghi tường gạch dày 50 centimet tại một số vị trí, cùng hệ neo và khung đỡ cho mặt tiền di sản. Kính và gạch được ghép theo những hàng xây nhỏ, thay vì trở thành một vách kính lớn kéo suốt nhiều tầng. Trên mái, màng ETFE trong suốt của các chóp thông gió có cấu tạo khác với những khối kính này.
Đường đi của không khí qua sân và phòng
Không khí mới được lấy từ những khoảng sân rồi đi vào khu sử dụng. Từ các dải phòng, đường thoát theo phương đứng dẫn lên mái. Các khoảng ngắt trong hệ tường chịu lực tạo chỗ cho những đường đi này. Cách bố trí đó cho phép phòng học có đường thoát khí riêng lên trên, thay vì phụ thuộc vào cửa mở nối hai phòng hoặc vào một luồng gió ngang xuyên qua toàn bộ bề rộng nhà.
Trong chế độ mùa đông, nhóm thiết kế mô tả sân như vùng làm ấm trước không khí mới. Lưu lượng thông gió được kiểm soát để hạn chế mất nhiệt, trong khi tường và sàn tham gia giữ nhiệt của không gian sử dụng. Vào mùa hè, không khí lấy từ các sân có bóng râm và cây, còn phần khí nóng được đưa ra trên cao. Các cảm biến CO₂ tham gia điều chỉnh nhu cầu đổi khí theo việc sử dụng lớp học. Hai chế độ cùng dùng hệ sân và đường thoát đứng nhưng có yêu cầu lưu lượng khác nhau.
Bốn chóp thông gió trên mái
Bốn ống thông gió mặt trời có phần chân mở rộng thành những chóp trên mái. Bên ngoài là màng ETFE trong, bên trong có bề mặt màu đen hấp thụ bức xạ. Nắng đi qua lớp ngoài và làm nóng lớp trong, tạo phần không khí nóng ở cao hơn các phòng. Chênh lệch độ cao và nhiệt độ tham gia kéo không khí lên qua những đường đứng nối từ dưới.
Đầu ống phía trên có chụp hút sử dụng chuyển động gió, được nhóm tác giả mô tả với hiệu ứng Venturi. Cơ chế này bổ sung cho dòng đối lưu do nhiệt và cho phép hệ thống tiếp tục thông gió khi không có nắng. Hình chóp được tính theo đường đi của mặt trời mùa hè. Màng ETFE trong suốt, khung thép và chụp ở đỉnh hợp thành từng đơn vị mái. Phần chi tiết còn có thiết bị quạt tại chụp; vì vậy hệ thống bao gồm cả các bộ phận điều khiển và hỗ trợ, ngoài tác động của nắng và gió.
Sàn bức xạ và các lớp của hệ mái
Tòa nhà kết hợp hệ địa nhiệt với các bề mặt sưởi và làm mát. Trong chi tiết sàn, các ống bức xạ nằm trên lớp cách nhiệt và dưới lớp bê tông hoàn thiện. Nước trong hệ ống trao đổi nhiệt qua sàn. Mô tả của nhóm thiết kế phân biệt việc cấp nhiệt hoặc lấy nhiệt qua bề mặt với việc đưa không khí mới qua phòng. Tường chịu lực và sàn là phần khối lượng tham gia vào quá trình này.
Các phần mái cố định có lớp chống thấm và lớp cách nhiệt, còn chóp thông gió sử dụng khung thép riêng. Chi tiết ghi các thanh thép ống, bản neo, vòng viền và cấu kiện kẹp màng ETFE. Ở phần màng, liên kết được bố trí để giữ và căng bề mặt màng; ở chân chóp, cấu kiện gắn vào phần tường xây phía dưới. Sự khác nhau giữa mái đặc và chóp phủ màng trong suốt vẫn nhìn thấy từ phố: mái phòng bị che bởi tường gạch, còn các chóp nhô lên với bề mặt phản sáng.
Điện mặt trời tích hợp và nhóm xây dựng
Một phần bề mặt hấp thụ nắng trong các chóp đồng thời mang các tấm quang điện mềm. Trong giai đoạn thi công, nhóm thực hiện thử nghiệm xem lớp này có đạt nhiệt độ yêu cầu cho cơ chế thông gió hay không. Theo thuyết minh của HARQUITECTES, sau thử nghiệm, 12 mét vuông tấm quang điện với công suất danh định 3 kWp được đặt ở những hướng phù hợp. Điện tạo ra phục vụ nhu cầu tại công trình, trong khi các tấm vẫn nằm trong cấu tạo chóp thông gió.
BIMSA là đơn vị phát triển dự án. ARS Project phụ trách tư vấn môi trường, DSM arquitectes phụ trách kết cấu và TDI phụ trách hệ thống kỹ thuật. Nhóm HARQUITECTES có Blai Cabrero, Montse Fornés, Toni Jiménez, Berta Romeo, Carla Piñol và Xavier Mallorquí tham gia. Công trình hoàn thành năm 2016; các ảnh sử dụng bên trong ghi lại lớp học, hành lang và phòng làm việc dưới hệ dầm lộ. Phía ngoài, mặt tiền xưởng cũ tiếp tục nhìn ra đường Anglesola và Doctor Ibáñez, cùng các phần gạch, kính và mái được bổ sung.
