Bảo tàng trong khu Seattle Center

Experience Music Project hoàn thành năm 2000 tại Seattle Center, gần Space Needle và tuyến monorail của thành phố. Chương trình ban đầu tập trung vào lịch sử âm nhạc đại chúng Mỹ, đặc biệt là các truyền thống âm nhạc vùng Tây Bắc Thái Bình Dương và Jimi Hendrix. Tòa nhà hiện được biết đến với tên Museum of Pop Culture, hay MoPOP. Tên gọi và phạm vi hoạt động của bảo tàng đã thay đổi, còn khối kiến trúc của Gehry vẫn là nơi chứa các không gian trưng bày và biểu diễn.

Khu đất không nằm riêng khỏi đời sống của công viên văn hóa. Những đường đi bộ, quảng trường và tuyến tàu hiện hữu đi sát các mặt nhà. Công trình có quy mô thấp hơn Space Needle, nhưng phủ trên một diện tích rộng bằng các khối cong ghép nhau. Hình dáng tòa nhà thay đổi khá rõ giữa góc nhìn từ mặt đất, từ tuyến tàu và từ những vị trí cao trong Seattle Center.

Bảo tàng trong khu Seattle Center, cạnh Space Needle.Ảnh: Timothy Hursley

Những khối cong và đường tàu xuyên qua

Vỏ ngoài kết hợp thép không gỉ với nhôm sơn màu. Các khối không có cùng sắc độ: bạc, đỏ và những màu phản chiếu đậm xuất hiện ở các mặt khác nhau. Trong thuyết minh thiết kế, Gehry liên hệ một phần hình dáng phân mảnh của công trình với cây đàn Fender Stratocaster bị vỡ. Liên hệ này thuộc quá trình tìm hình; các bộ phận trong công trình vẫn được phân chia theo chương trình bảo tàng và các điều kiện của khu đất.

Tuyến monorail có từ Hội chợ Thế giới năm 1962 đi xuyên qua tổ hợp. Đường tàu được giữ như một thành phần hiện hữu, khiến lớp bao che phải mở ra quanh hành lang vận chuyển trên cao. Ở dưới, các trụ và dầm của tuyến tàu xuất hiện cạnh những mặt kim loại cong. Trong ảnh chụp từ phố, tàu và nhà được nhìn thấy cùng nhau, thay vì công trình mới che kín hoặc đẩy tuyến hạ tầng ra khỏi khung cảnh.

Đường monorail đi xuyên qua khu nhà.Ảnh: Timothy Hursley

Chương trình trưng bày ban đầu

Bảo tàng được tổ chức như một tập hợp không gian có hình thức tham gia khác nhau. Crossroads giới thiệu sự gặp gỡ giữa các truyền thống và quan điểm trong âm nhạc Mỹ. Artist’s Journey kể về đời sống và quá trình sáng tạo của các nhạc sĩ. Hai nội dung này đặt hiện vật, thông tin và câu chuyện cá nhân trong những tuyến trưng bày, bên cạnh các chương trình hoạt động trực tiếp của khách.

Sound Lab dành cho việc thử làm nhạc, tìm hiểu mối liên hệ giữa âm thanh, khoa học và công nghệ. Electric Library được phát triển như kho tư liệu đa phương tiện, có các nguồn thông tin sử dụng tại chỗ và qua mạng. Ed. House phục vụ hoạt động giáo dục, giúp mở rộng những nội dung được trình bày trong các phòng triển lãm. Đây là chương trình ở thời điểm đầu của bảo tàng; các khu trưng bày và nội dung vận hành về sau không nhất thiết giữ nguyên cách phân nhóm này.

Những mái cong nhìn từ trên cao.Ảnh: Timothy Hursley

Sky Church và không gian tụ họp

Sky Church nằm ở vùng trung tâm như một không gian tụ họp công cộng. Tên gọi bắt nguồn từ ý tưởng của Hendrix về việc con người gặp nhau thông qua âm nhạc. Trong chương trình kiến trúc, nó là một khoảng lớn dành cho hoạt động tập thể, khác với các phòng trưng bày có tuyến tham quan hẹp hơn. Ảnh nội thất cho thấy những bề mặt cao và ánh sáng màu làm thay đổi không khí của phần không gian này.

Ngoài các phòng triển lãm, tòa nhà có nhà hàng, cửa hàng sách và khu hành chính. Những phòng phụ trợ và kho đặt dưới mặt đất để phục vụ hoạt động phía trên. Sự kết hợp giữa trưng bày, biểu diễn, thử nghiệm âm thanh và tư liệu làm chương trình cần nhiều loại phòng. Những yêu cầu sử dụng đó không thể đọc hết qua đường bao ngoài: các hình cong ở mặt phố bọc quanh cả các không gian lớn lẫn những bộ phận nhỏ hơn phía trong.

Lối vào dưới lớp vỏ kim loại.Ảnh: Timothy Hursley

Từ hình học thiết kế đến tấm kim loại

Đơn vị chế tạo Zahner tham gia xây dựng hệ bao che cong phức tạp của bảo tàng. Hồ sơ của hãng mô tả việc chia vỏ thành các tổ hợp cấu kiện riêng, sau đó phủ bằng những tấm kim loại được tạo hình theo vị trí. Công nghệ này cho phép chuyển hình dáng tổng thể thành các phần có thể chế tạo và lắp ráp, thay vì tìm một môđun mặt đứng lặp lại giống nhau trên toàn bộ nhà.

Khi nhìn gần, các đường ghép tấm hiện rõ trên mặt vỏ. Mặt cong liên tục ở xa được tạo từ nhiều miếng nhỏ với hướng và độ nghiêng khác nhau. Bề mặt kim loại có các phương pháp xử lý riêng; màu sơn và sự phản xạ ánh sáng không tạo cùng một hiệu quả. Những ảnh chụp dưới nắng cho thấy mảng bạc nhận bóng của cây và công trình lân cận, trong khi các phần màu đậm vẫn giữ những vùng sáng tối thay đổi theo chỗ lồi lõm.

Các bề mặt màu khác nhau quanh vùng tiếp cận.Ảnh: Timothy Hursley

Một công trình và những giai đoạn sử dụng

Trưng bày The Gehry Experience được bảo tàng tổ chức từ tháng 6 năm 2000 đến đầu năm 2001 để giới thiệu ý tưởng, mô hình và quá trình thiết kế chính tòa nhà. Vì thế, công trình vừa chứa các nội dung về âm nhạc, vừa từng là đối tượng được diễn giải trong một triển lãm riêng. Các mô hình cho thấy việc nghiên cứu hình khối diễn ra trước khi hệ tấm kim loại và cấu kiện được xác lập ở tỷ lệ xây dựng.

Những ảnh ngoại thất giai đoạn đầu ghi lại các lối vào và vùng tiếp xúc với Seattle Center, còn ảnh nội thất phản ánh cách trưng bày của thời điểm chụp. Không gian bảo tàng về sau mở rộng sang những lĩnh vực khác của văn hóa đại chúng. Với tên MoPOP hiện nay, tòa nhà tiếp tục chứa một chương trình thay đổi theo hoạt động của tổ chức, trong khi tuyến monorail, vị trí cạnh Space Needle và lớp vỏ kim loại vẫn xác định hình ảnh của nó trong khu vực.

Không gian nội thất trong giai đoạn hoạt động ban đầu.Ảnh: Timothy Hursley
Kết cấu và ánh sáng ở một khu vực nội thất.Ảnh: Timothy Hursley
Đọc thêm +