Khu đất ở Sant Cugat và yêu cầu của gia đình
House 1101 nằm trong một khu dân cư tại Sant Cugat del Vallès, gần Barcelona. HARQUITECTES bắt đầu thiết kế năm 2011; công trình được xây dựng trong hai năm 2012–2013, với diện tích sàn công bố là 323 mét vuông. Chủ nhà là một cặp vợ chồng sưu tầm nghệ thuật và có con. Khi giao việc, họ đã chuẩn bị một danh sách những mong muốn đối với ngôi nhà mới. Trong phần giới thiệu dự án, nhóm kiến trúc sư nêu rõ hai yêu cầu cùng hiện diện: nhà gắn với khu vườn và nhà vẫn có những bức tường đặc.
Vì vậy, công trình không được tổ chức thành một khối duy nhất nằm giữa đất. Ba khối gạch được bố trí gần thẳng hàng về phía bắc, dành phần vườn rộng hơn ở phía nam. Các khối cũng không chiếm toàn bộ chiều dài khu đất: chúng được ngăn bằng hai khoảng có mái. Từ ngoài vườn có thể nhận ra riêng từng khối qua chiều cao, cửa sổ và các dải kính thấp nối giữa chúng.
Ba khối nhà cho ba nhóm sinh hoạt
Khối phía đông dành cho các con. Tầng trên có ba phòng ngủ riêng, còn tầng trệt là không gian chơi và học chung. Cầu thang nằm trong khối nhà này nối hai cao độ. Cách bố trí đó đưa những phòng ngủ nhỏ lên trên, trong khi phòng sử dụng chung tiếp xúc trực tiếp với vườn. Các ô cửa của tầng trệt và tầng trên có kích thước khác nhau theo phòng phía sau, thay vì lặp lại một nhịp cửa giống nhau trên toàn bộ mặt đứng.
Khối giữa chứa bếp và chỗ ăn, một phòng gần 30 mét vuông với chiều cao khoảng bốn mét. Lò sưởi lớn nằm trong không gian này. Khối phía tây dành cho cha mẹ: phòng ngủ ở tầng vườn và phòng làm việc ở tầng trên. Phòng làm việc cũng có trần cao; bên trong có giá sách lớn và cửa nhìn ra cây. Như vậy, hai khối ở đầu có hai tầng, còn khối giữa có một phòng cao. Các mặt cắt thể hiện rõ ba thể tích với ba cách chia chiều cao khác nhau.
Hai khoảng nối có cửa gấp
Giữa khối của các con và khối bếp là sảnh vào nhà. Khoảng giữa bếp và khối của cha mẹ lớn hơn, được sử dụng làm phòng khách. Cả hai đều được phủ mái nhưng mở về vườn theo hướng bắc–nam. Các cánh cửa kính khung gỗ có thể gấp về bên cạnh. Khi mở hết, phần sàn dưới mái nằm thông với vườn ở cả hai phía; khi đóng, kính tạo thành lớp bao quanh sảnh và phòng khách.
Hai khoảng này không có tường ngoài bằng gạch như các phòng trong ba khối. Mặt tường gạch của những khối kế cận trở thành hai cạnh bên của sảnh và phòng khách, còn trần bê tông đặt phía trên. HARQUITECTES mô tả phòng khách như một không gian có thể giữ nhiệt nhờ nắng vào mùa đông và trở thành hiên vào mùa hè. Mô tả ấy gắn với trạng thái đóng hoặc mở của hệ cửa. Chỗ vào nhà cũng đồng thời là lối nối giữa phần vườn phía trước và phần vườn phía sau.
Vườn bao quanh và các đường đi ngoài nhà
Vườn đi quanh toàn bộ công trình. Phía nam là phần rộng nhất, có cây, bãi cỏ và các khoảng ngồi sát nhà. Tại góc đất thu nhọn ở phía tây, một vườn rau và bể nước dùng để tắm được bố trí cạnh nhau. Bể nằm tách khỏi ba khối phòng. Phần đất này tiếp tục hình học vát của ranh giới khu đất, trong khi các khối nhà vẫn giữ mặt bằng vuông vức.
Ở phía bắc, khoảng cách từ nhà đến hàng rào cây thay đổi từ năm đến sáu mét. Chỗ đỗ xe không mái làm khoảng này mở rộng tới khoảng chín mét. Một lối rộng ba mét chạy dọc ranh phía đông nối nơi đỗ xe với vườn chính phía nam. Ngoài đường vòng quanh nhà, hai khoảng có cửa gấp còn cho phép đi xuyên qua giữa các khối. Các mặt sàn bê tông ở mép nhà kéo dài ra những khoảng ngoài trời, xen với đất trồng và cây leo tại lối vào.
Tường gạch chịu lực và lớp cách nhiệt
Ba khối phòng được xây bằng tường gạch chịu lực hai lớp. Bên ngoài để lộ gạch đỏ và mạch vữa; bề mặt phía trong được sơn trắng. Tường vì thế đồng thời tham gia chịu tải và tạo ranh giới cho từng nhóm phòng. Trên mặt đứng, màu gạch tiếp tục từ chân lên đỉnh khối, chỉ bị ngắt bởi các ô cửa. Những phần tường quanh sảnh và phòng khách vẫn có bề mặt gạch nhìn thấy từ phía trong.
Chi tiết tường dùng viên gạch định dạng 240 × 120 × 90 milimet, cùng lớp cách nhiệt dày 80 milimet. Các lớp xây có liên kết bằng thanh thép, và một số mạch có cốt thép dạng lưới. Phía trên ô mở có các lanh tô đúc sẵn hoặc cấu kiện gốm gia cường tùy vị trí. Những lớp nằm trong chiều dày tường không làm mất bề mặt gạch trần ở phía ngoài.
Cửa gỗ, rèm cuốn và những ô mở riêng biệt
Hệ cửa sử dụng gỗ, gồm cả các khung cửa sổ trong khối gạch và các cánh gấp ở hai khoảng nối. Những cửa sổ cần chắn nắng có rèm cuốn bằng gỗ đặt ngoài. Rèm không phủ kín toàn bộ mặt đứng mà đi cùng từng ô cửa. Khi cuốn lên, nó nằm trên mép cửa; khi buông xuống, những thanh gỗ tạo thành lớp che trước kính. Các bản vẽ chi tiết ghi gỗ hạt dẻ cho hệ khung và rèm.
Kích thước cửa phụ thuộc vào phòng bên trong. Phòng làm việc trên cao, phòng ngủ ở tầng vườn và không gian bếp không dùng cùng một loại ô mở. Những mảng tường đặc vẫn chiếm diện tích lớn ở các khối phòng. Ngược lại, tại sảnh và phòng khách, hệ kính gần như chiếm hết mặt hướng vườn giữa hai tường gạch. Các mép cửa có bậu và chi tiết hắt nước; mái ở những khoảng nối vươn qua phần sàn có thể mở ra ngoài.
Sàn, mái bằng và các lớp cấu tạo
Trong nhiều phòng, sàn là bê tông hoàn thiện liên tục. Các mặt trần để lộ cấu tạo dầm nhỏ và ô chèn, được xử lý màu sáng ở một số không gian. Sàn tầng dùng hệ dầm một phương cùng các khối chèn bằng vữa xi măng. Hai cầu thang bê tông trong các khối ở đầu nhà nối phòng tầng trệt với phòng tầng trên. Phần nhà ở giữa không có tầng trên với cùng cách chia ấy.
Mái bằng có lớp tạo dốc, màng chống thấm và lớp bảo vệ bằng sỏi. Mép mái dùng tấm thép mạ kẽm gấp để kết thúc bề mặt; các ống thoát nước đưa nước từ mái xuống dưới. Mái phía trên phòng khách và sảnh thấp hơn mái các khối gạch kề bên. Sự thay đổi cao độ này xuất hiện ở cả mặt đứng lẫn mặt cắt, đồng thời để các phòng tầng trên có mặt tiếp xúc riêng với bên ngoài.
Hệ sưởi trong sàn và nhóm thực hiện
Ngôi nhà sử dụng bơm nhiệt địa nhiệt kết hợp hệ ống bức xạ trong sàn. Những đường ống nằm dưới lớp hoàn thiện, trao đổi nhiệt qua bề mặt sàn. Mô tả của HARQUITECTES cho biết vào mùa hè hệ thống chỉ làm mát nhẹ. Cùng với hệ này, các cửa gấp, cửa sổ và rèm ngoài là những bộ phận có thể thay đổi trạng thái theo điều kiện sử dụng.
Bốn thành viên HARQUITECTES phụ trách thiết kế là David Lorente, Josep Ricart, Xavier Ros và Roger Tudó. Blai Cabrero Bosch và Carla Piñol Moreno tham gia nhóm dự án. DSM arquitectes phụ trách kết cấu; Àbac enginyers phụ trách hệ thống kỹ thuật. Iñaki González de Mendiguchia tham gia phần kiến trúc kỹ thuật, còn Eliseu Guillamón và Pere Cabassa phụ trách cảnh quan. House 1101 được trao giải Gold Winner ở hạng mục nhà ở của Fritz Höger Preis năm 2014, sau khi công trình đã hoàn thành.
