Khoảng đất sau một khu nhà sụp đổ
Casa de la Lona là một khu nhà ở nhiều hộ quanh sân trong, thuộc khu Albaicín của Granada. Sau khi công trình sụp đổ, phần tường bao còn đứng và các lớp gạch đá chất lại trên khu đất. Cây cỏ mọc trên đống vật liệu qua nhiều năm, tạo một khu vườn tự phát ở nơi từng có nhà. Bên dưới còn những dấu tích xây dựng thuộc các thời kỳ khác nhau.
Phương án Casas entre Escombros được Santos phát triển từ năm 2000. Các hình vẽ và mô hình trình bày một nghiên cứu nhà ở trong khu phế tích, chưa phải ảnh của một quần thể đã xây dựng. Điểm xuất phát không phải một mặt đất trống được san phẳng. Nhóm thiết kế khảo sát các lớp vật liệu, phần tường còn lại và vị trí có thể nhìn ra cảnh quan quanh thành phố.
Những dấu tích định vị căn phòng
Trong thuyết minh, Santos liệt kê những thành phần có thể trở thành điểm neo cho nhà: bể chứa nước cũ, một đoạn thành, nền của kiến trúc Hồi giáo và các vị trí nhìn về Alhambra, Sierra Nevada hay vùng đồng bằng trồng cây. Các căn phòng được đặt theo quan hệ với những yếu tố đã tìm thấy, thay cho một mô-đun lặp lại trên toàn bộ khu đất.
Bể nước không được xem như vật thể trang trí để đặt giữa sân mới. Nó thuộc một lớp tồn tại dưới đống đổ nát, có cao độ và đường bao riêng. Tương tự, một đoạn tường hay nền cũ giữ vị trí của nó trong khu đất. Hình dạng nhà được điều chỉnh quanh các dấu tích ấy và những hướng nhìn cụ thể ra thành phố, tạo nên các phần phòng không đều nhau.
Đào những khoảng ở trong đống gạch đá
Phương án tạo chỗ ở bằng cách lấy đi một phần vật liệu đã tích tụ. Những phần rỗng mới liên kết không gian sinh hoạt với dấu tích bên dưới và khu vườn ở trên. Trong mô hình, các khối và khoảng mở xuất hiện giữa bề mặt địa hình, làm đường bao ngôi nhà khác với một dãy nhà đứng riêng trên nền san sẵn.
Các lớp phế liệu còn lại nằm giữa những căn nhà, vừa tiếp tục tạo địa hình vừa giữ một phần ký ức của công trình sụp đổ. Santos đề xuất sử dụng vật liệu này như lớp cách giữa các khoảng ở và như đất cho cây trong khu vườn. Đây là nội dung của phương án nghiên cứu; mô hình không xác nhận một giải pháp kết cấu hay vận hành đã được nghiệm thu ở công trường.
Tường bao và vườn nhìn ra thành phố
Các bức tường chu vi còn đứng được giữ lại như giới hạn chứa vật liệu và cây. Chúng tiếp nối hình dáng khu nhà cũ, trong khi cấu trúc ở mới nằm sâu hơn bên trong. Khu vườn tự phát được tổ chức lại thành một nơi nhìn ra cảnh quan, với những cây trồng và khoảng mở liên hệ các căn nhà bên dưới.
Phần vườn không chỉ là mái phủ kín mọi phòng. Những chỗ đào xuống làm mặt đất trên cao và các khoảng ở giao nhau theo nhiều cách. Ở một vị trí có thể nhìn thấy vườn; ở vị trí khác là bể nước, thành cũ hoặc đường chân trời. Các đường nhìn từ trong nhà vì thế thuộc cùng hệ thống với những đường đi trên bề mặt khu đất.
Mặt bằng đi theo những chỗ gặp
Bản vẽ không trình bày các phòng bằng một chuỗi hình chữ nhật đồng đều. Chúng chuyển hướng, nối tiếp bằng những đoạn gấp và thay đổi bề rộng khi gặp một dấu tích hay một vị trí có tầm nhìn. Những tên gọi như nhà bể nước hoặc nhà tháp trong hồ sơ diễn tả quan hệ của từng phần ở với một điều kiện riêng.
Các mặt cắt cho thấy việc đi qua khu nhà diễn ra ở nhiều lớp. Những nền cũ nằm bên dưới một phần vườn, trong khi phòng ở mới có thể mở sang mặt thoáng khác. Chỗ tiếp cận từ Carril de la Lona và phía ngõ bên dưới đặt công trình vào hệ đường phố dốc của Albaicín. Các cao độ đó được giữ như những điều kiện của khu đất, thay vì quy về một lối vào chung trên nền phẳng.
Một phương án khảo sát bằng mô hình
Mô hình và hình vẽ ghi đồng thời hiện trạng và các khả năng can thiệp: tường bao, lớp đổ nát, dấu tích được phát hiện và những khoảng dự kiến lấy đi. Các ảnh hiện trạng cho thấy cây đã chiếm lĩnh một phần khu đất, còn các sơ đồ phân biệt tuyến nhà cũ với bể chứa nước nằm chìm trong vật liệu. Hai nhóm hình có vai trò khác nhau và thuộc các giai đoạn khác nhau của nghiên cứu.
Dự án tiếp tục được công bố dưới tên Houses Amongst Rubble in Albaycin hoặc Casa de la Lona. Hồ sơ mô hình tại các cuộc trưng bày kiến trúc và trang của tác giả ghi nhận đây là một phần trong quá trình nghiên cứu của Santos về nhà ở, khảo cổ và địa hình. Những khoảng ở trong mô hình là đề xuất thiết kế, còn các lớp phế tích là điều kiện có thật đã làm cơ sở cho đề xuất đó.
