Khu đất của nhà hát bên sông Ter
La Lira nằm trong khu phố cũ của Ripoll, một thị trấn có lịch sử công nghiệp tại Girona. Nhà hát trước đây bị phá dỡ, để lại một khoảng trống giữa các ngôi nhà quay lưng ra sông Ter. Phía trước khu đất là phố Mossèn Cinto Verdaguer; phía sau là bờ kè và dòng sông. Hai bên vẫn có các nhà ở nhiều tầng, với tường bên và những sân thông gió tiếp giáp khu đất của nhà hát cũ.
RCR Arquitectes cùng Joan Puigcorbé thiết kế dự án cho chính quyền Ripoll. Công trình gồm quảng trường có mái, cầu đi bộ và các phòng sinh hoạt ở tầng dưới. Trong phần giới thiệu dự án, nhóm kiến trúc sư xác định việc chuyển khoảng đất trống thành quảng trường công cộng, đồng thời giữ một mối liên hệ với chức năng tập hợp người của nhà hát trước đây. Danh mục công trình của RCR ghi quá trình xây dựng từ năm 2005 đến năm 2011.
Một đường đi từ phố sang bờ đối diện
Ở phía phố cũ, người đi bộ vào quảng trường qua một khoảng mở cao nằm giữa hai nhà. Không gian này kéo dài tới mép sông, nơi cây cầu bắt đầu. Từ bờ đối diện, tuyến đi diễn ra theo chiều ngược lại: qua cầu, vào dưới mái rồi ra phố. Cầu và quảng trường tiếp nối nhau về cao độ, trong khi các phòng kín được đặt thấp hơn mặt đường đi. Phần kè đá phía dưới vẫn hiện rõ khi nhìn từ bên kia sông.
Mặt bằng quảng trường theo ranh giới không đều của khu đất. Cạnh phía phố không song song hoàn toàn với phía sông; các tường bên cũng tạo những đường xiên. Mái và lớp bao quanh đi theo đường biên này. Trên tổng mặt bằng, cầu là một dải hẹp nối ra khỏi khoảng sân rộng hơn. Ở mặt sông, quảng trường có một mép đứng nhìn xuống dòng nước, còn đoạn cầu vươn qua khoảng cách khoảng 40 m giữa hai bờ tại vị trí này.
Mái và hai vách thép
Không gian chính được bao bởi hai vách bên và mái phía trên, cùng cấu tạo từ những lá thép đặt liên tiếp. Khi nhìn từ bờ đối diện, ba phía tạo thành một khung lớn, phía trước để mở ra sông. Phía sau khung là mặt đứng các ngôi nhà bên kia phố cũ, nhìn xuyên qua lối vào. Hai vách không phải những mặt tường xây đặc; các khe hẹp giữa lá thép cho phép nhìn thấy từng phần phía sau.
Các lá thép của vách tiếp tục lên vùng mái, nơi những hàng thanh chạy ngang tạo thành một bề mặt có nhiều khe sáng. Cấu trúc trên cao được đặt phía trên các nhà tiếp giáp ở một số đoạn, với khung và giằng nhìn thấy từ bên ngoài. Theo hồ sơ Giải thưởng Không gian công cộng châu Âu, mái cung cấp chỗ trú mưa cho khoảng sân. Trong không gian bên dưới, nền được giữ tương đối trống, không chia thành hàng ghế cố định như một khán phòng.
Ánh sáng, các khe hở và nhà liền kề
Ban ngày, ánh sáng đi vào từ hai đầu quảng trường và qua các khoảng hở của lớp thép. Hướng nhìn ra sông mở rộng tới cây xanh và khu nhà ở phía đối diện. Hướng nhìn về phố bị giới hạn bởi bề rộng khoảng trống giữa hai nhà. Trên mái, các dải sáng nhỏ nằm xen giữa các thanh tối; ở vách bên, khe đứng làm hiện ra từng đoạn tường và cây phía sau. Các bề mặt này giữ cùng nhịp đứng và ngang trên toàn bộ không gian.
Khoảng cách giữa lớp thép mới và nhà lân cận liên quan trực tiếp tới các sân thông gió có sẵn. Thuyết minh của nhóm kiến trúc sư nêu rõ các khe dành cho ánh sáng, không khí và cây, cả đối với quảng trường lẫn những sân này. Ở phần thấp của vách có các mặt kính và cây leo. Trong ảnh, những thân cây và lá hiện lên trước nền thép, còn các cửa sổ nhà ở vẫn có thể nhìn thấy qua một số khoảng hở phía trên.
Các phòng sinh hoạt dưới quảng trường
Bên dưới mặt sân là một tầng phòng kín dành cho hoạt động công cộng. Mặt bằng đặt sảnh vào, phòng đa năng, khu triển lãm, xưởng hoạt động tạo hình và xưởng công nghệ mới trong cùng tầng. Khu vệ sinh, kho và phòng máy nằm sát các phần biên của mặt bằng. Các phòng có hình dạng và bề rộng khác nhau, theo ranh giới của khu đất phía trên. Những bộ phận giao thông đứng được đặt dọc hai cạnh thay vì nằm giữa quảng trường.
Trong mặt cắt, tầng này nằm giữa cao độ mặt sân và nền gần bờ sông. Mái của các phòng đồng thời là sàn quảng trường. Phía sông, dải cửa bên dưới khoảng sân tiếp xúc với mặt ngoài của bờ kè. Bản vẽ ghi mặt sân ở mức gần cao độ đường phố, còn tầng phòng thấp hơn khoảng bốn mét. Chương trình văn hóa vì vậy trải trên hai loại không gian: khoảng có mái mở thông với các tuyến đi bộ ở trên, và những phòng được bao kín ở dưới.
Cây cầu và hai mép lan can khác nhau
Cầu đi bộ xuất phát từ một phía của quảng trường và vượt sông tới lối đi dọc bờ đối diện. Hai mép cầu được xử lý khác nhau. Một bên là mặt thép cao và khá kín; bên còn lại có những thành phần mảnh hơn, để người đi nhìn xuống dòng nước. Sự bất đối xứng này xuất hiện cả trên mặt cắt lẫn trong ảnh từ đầu cầu. Mặt sàn dùng các dải thép chạy dọc tuyến đi, cùng màu nâu sẫm với nhiều bộ phận bên cạnh.
Một hàng ghế đơn được gắn dọc một mép cầu. Chi tiết gọi loại ghế này là Iola, với mặt ghế bằng thép Corten và chân liên kết xuống bản đế thép. Ghế không tạo thành một băng liên tục mà được đặt thành từng vị trí rời nhau. Bên dưới khu vực lan can có bộ phận chiếu sáng được che bởi các thanh bảo vệ. Ở đầu cầu sát quảng trường, đường đi đi vào dưới mái; ở đầu còn lại, cầu nối với đường dạo có cây ven sông.
Các lớp cấu tạo của mặt cầu
Mặt cầu dùng tấm thép dày 8 mm, chia thành những dải rộng từ 100 đến 300 mm. Khoảng nối giữa các dải được quy định không lớn hơn 20 mm. Chi tiết cũng chỉ ra các lỗ thoát nước đường kính 10 mm ở bộ phận ghế. Những thanh đỡ, bản liên kết và các phần bảo vệ đèn được hàn vào hệ thép bên dưới. Các chỗ tiếp xúc giữa những bộ phận khác nhau có bản đệm và lớp đàn hồi.
Hệ lan can có thành phần kính dán hai lớp 15 mm, kết hợp với các bản thép và liên kết cơ khí. Ở một phía khác, tay vịn tròn bằng vật liệu nhựa tổng hợp được bắt lên những bản thép đã khoan lỗ. Thép kết cấu có các lớp bảo vệ và sơn màu xám sẫm theo chỉ dẫn chi tiết; một số bộ phận dùng lớp bảo vệ giàu kẽm. Vì vậy, lớp bao quanh và cầu gồm nhiều cách hoàn thiện thép, bên cạnh những mặt thép Corten được ghi rõ cho ghế.
Mặt sông và mặt phố của cùng một công trình
Nhìn dọc dòng Ter, La Lira xuất hiện giữa một dãy mặt sau nhà ở có cửa sổ, ban công và tường xây. Khung thép mở một khoảng lớn trong dãy này, còn cầu tạo thêm đường ngang vượt qua nước. Tại mặt phố, công trình chỉ hiện qua khoảng lùi giữa hai nhà và những lá thép kéo lên phía mái. Kính ở phần thấp của vách làm đường biên quảng trường nhìn khác nhau giữa góc nhìn sát mặt phố và góc nhìn từ trên cầu.
Phần sân dưới mái, bờ kè, cầu và các phòng tầng dưới được thực hiện trong cùng dự án. RCR và Joan Puigcorbé phối hợp với Blázquez-Guanter về kết cấu, PGI về hệ thống kỹ thuật và Asmitec trong xây dựng. Công trình nhận giải FAD ở nhóm Thành phố và Cảnh quan năm 2013, sau đó được tuyên dương tại Giải thưởng Không gian công cộng châu Âu năm 2014. Hai hồ sơ giải ghi nhận công trình như một can thiệp công cộng tại khu nhà hát cũ của Ripoll.
