Căn hộ có hai mặt hướng ra ngoài
Căn hộ Laia và Biel nằm trong một công trình cũ ở khu Gràcia, Barcelona. TEd’A thực hiện đợt cải tạo trong giai đoạn 2016–2017. Không gian có ba nhịp theo chiều sâu: một nhịp tiếp xúc với mặt phố, một nhịp hướng vào sân giữa khối nhà, còn nhịp ở giữa hoàn toàn nằm bên trong. Hai phía có ánh sáng vì thế bị ngăn cách bởi phần mặt bằng sâu ở trung tâm.
Trong ảnh mặt sau, căn hộ mới có khung cửa lớn nhìn vào một phần sân hẹp giữa các tường của công trình cũ. Những đường ống, ban công và mặt tường cũ của các tầng trên vẫn hiện diện xung quanh. Bên trong, tường và trần sáng được giữ cùng một hệ tủ gỗ mới. Cải tạo tập trung vào cách nối các vùng sử dụng, không thay toàn bộ bối cảnh của khối phố bằng một vỏ nhà mới độc lập.
Một dải tủ kéo dài xuyên qua căn hộ
Thành phần tổ chức chính là một hệ tủ chạy theo chiều dài nhà. Tủ không chỉ đặt trong một phòng ngủ hoặc phòng khách, mà đi qua các phần không gian khác nhau và nối hai đầu căn hộ. Trên mặt bằng, dải này có các chỗ kín, các cửa mở và những phần lùi liên quan tới từng phòng. Nhìn theo chiều dài, gỗ tạo một mặt liên tục, khác với các vách trắng bao quanh.
Tủ không bám kín vào toàn bộ đường biên tường cũ. Ở một số vị trí, còn một khoảng đi giữa hệ tủ với các mặt tường của căn hộ. Các phần cửa hoặc lỗ mở trên tủ cho phép đi từ một phía sang phía khác. Khi nhìn từ phòng ở đầu này, có thể nhận ra phần dải gỗ tiếp tục sâu vào trong nhà, qua những ngưỡng và các vùng có chiều cao khác nhau. Kết cấu mới được phân biệt bằng vật liệu mà không cần tạo một lớp màu khác trên mọi bức tường.
Những mặt tủ có thể mở và đi qua
Các mặt gỗ có khung, mạch và những phần tấm phẳng đặt trong cùng một hệ. Cánh đóng tạo thành lớp chứa đồ; khi mở, chúng bộc lộ các khoang hoặc cửa đi ở phía sau. Một số khoảng không có cánh, tạo hốc sách hoặc chỗ chuyển tiếp. Các vị trí này khiến dải tủ không trở thành một bức tường đặc kéo thẳng từ mặt phố tới sân sau.
Ở các ảnh chụp dọc nhà, có những vùng nhìn xuyên qua nhiều lớp cửa gỗ, rồi tới một cửa sổ ở cuối. Từ góc nhìn ngang, tủ lại hiện thành một khối có chiều sâu và hai mặt bên. Những nhịp đứng của gỗ tạo tỷ lệ nhỏ hơn so với chiều dài toàn căn hộ. Phía trên, trần và các dầm cũ sơn sáng vẫn tiếp tục, cho thấy hệ tủ nằm trong một không gian hiện hữu có hình dạng và kết cấu riêng.
Phòng sinh hoạt bên cạnh dải gỗ
Phòng sinh hoạt có ghế ngồi, bàn và những khoảng trống nằm cạnh hệ tủ. Một ô mở trong dải gỗ nối nó với phần bếp hoặc vùng sử dụng khác; ở nơi khác, các kệ sách nằm ngay trên mặt tủ hướng về chỗ ngồi. Mặt gỗ có màu tự nhiên, trong khi sàn và các tường xung quanh có sắc nhạt hơn. Các vật dụng rời tạo những vùng ở có thể nhận biết mà không che hết đường nhìn theo chiều dài.
Từ không gian chung có thể thấy cửa ngoài và các phần phòng phía sau qua những ô mở. Một số cửa nằm đúng theo hướng nhìn dài; một số đặt lệch, tạo chỗ rẽ vào vùng riêng. Ánh sáng từ hai đầu căn hộ không trải đồng đều trong suốt chiều sâu, nhưng các cửa và khoảng trống cho phép nhận ra nhiều lớp không gian cùng lúc. Hệ tủ vừa chứa đồ vừa xuất hiện như ranh giới gần của các vùng sinh hoạt nằm bên cạnh nó.
Nền mới giữ kích thước viên cũ
Trước cải tạo, căn hộ có nền đất nung lát chéo bằng các viên vuông cạnh mười ba centimét. Mặt nền đã có những phần hư hỏng, bong lên và nhiều chỗ vá bằng các loại gạch khác nhau. TEd’A thay nền bằng gạch xi măng ép, cùng kích thước với viên cũ và tiếp tục cách đặt theo đường chéo. Những hàng gạch mới đi qua các vùng phòng, đồng thời được xử lý riêng tại mép tường và chân hệ tủ.
Một đường viền được tạo quanh chu vi từng phòng bằng các viên biên đặt riêng. Ở dưới dải tủ, phần nền cũng có các viên đặc biệt để xác định một dải kéo dài. Vì thế, nền không chỉ là một lưới chéo cắt tùy ý ở mọi cạnh: những chỗ kết thúc được vẽ và chế tạo theo đường biên cụ thể. Trong ảnh nhìn sát, đường viền và mạch gạch làm rõ các vùng nối nhau, ngay cả khi các phòng đã được mở thông hơn so với trước.
Gạch cũ trở lại trong mạch vữa
Những viên đất nung tháo ra được làm sạch và nghiền thành hạt khoảng năm đến tám milimét. Phần hạt đỏ này được trộn vào vữa trắng để tạo mạch giữa các viên gạch mới. Theo hồ sơ thiết kế, mạch có chiều rộng khoảng một centimét. Sau khi lát và chèn mạch, cả viên gạch cùng phần vữa được mài, tạo một bề mặt sử dụng liên tục dưới chân.
Màu đỏ của cốt liệu hiện thành các hạt nhỏ giữa những viên có sắc sáng. Ở góc nhìn xa, mặt nền có lưới chéo; khi tới gần, phần mạch có vật liệu và cấu trúc khác bề mặt từng viên. Các ảnh quá trình làm nền ghi lại vữa được trải và xử lý trên đường chéo ấy. Vật liệu cũ không còn giữ nguyên hình viên, nhưng phần đất nung vẫn hiện trong cấu tạo sàn mới ở vị trí liên kết giữa những viên gạch xi măng.
Những cửa, vùng phòng riêng và mặt sau nhà
Dải tủ còn tổ chức đường tới các vùng phòng riêng. Có những đoạn cửa nằm trong chính hệ gỗ; có đoạn người đi qua một khoảng giữa tủ và tường. Trên mặt cắt, các phòng được xác định bởi vách, nền và trần cũ, trong khi thành phần gỗ mới đi vào bên trong hệ đó. Tủ không thay thế mọi vách và cũng không xóa bỏ ranh giới cần thiết của các không gian có cửa riêng.
Ở phía sân trong khối nhà, khung kính lớn cho thấy một phần vùng sinh hoạt và các kệ sách. Phần mặt sau cũ có những vật liệu và chi tiết không đồng nhất của toàn tòa nhà; khung mới chỉ chiếm phạm vi căn hộ. Từ bên trong nhìn ra, đây là một khoảng gần giữa các mặt tường, khác với hướng nhìn ra đường phố ở đầu còn lại. Hai điều kiện ngoài nhà ấy được nối bằng tuyến phòng và dải tủ chạy qua nhịp hoàn toàn nằm bên trong.
Gỗ, tường sáng và những dấu vật liệu dưới chân
TEd’A dùng gỗ cho hệ tủ, giữ màu khác với các bề mặt trắng của không gian bao quanh. Mạch gỗ, khung, cánh và hốc chứa đồ vẫn được nhìn thấy rõ, bên dưới là nền gạch có mạch hạt đỏ. Các dầm trên trần được sơn sáng, tiếp tục đi qua những chỗ mở giữa các vùng. Chỗ gặp nhau của các hệ này có quy mô nhỏ: một ngưỡng cửa, cạnh tủ hoặc một hàng gạch viền.
Laia Herrera và Biel Huguet là những người đặt hàng; Biel Huguet làm việc trong lĩnh vực sản xuất gạch xi măng, vật liệu được sử dụng cho nền mới. Nhóm dự án có Toni Ramis, Tomeu Mateu và Lorenzo Lazzari cùng Irene Pérez, Jaume Mayol. Các ảnh của José Hevia ghi lại mặt gỗ, đường nhìn xuyên và chi tiết nền sau cải tạo. Trong cùng căn hộ, những thành phần mới ấy vẫn nằm giữa kết cấu, các mặt nhà và bối cảnh khối phố hiện hữu ở Barcelona.
