Nhà hát bên khu San Marcos
Nhà hát Ciudad de León nằm gần tu viện và nhà thờ San Marcos, ở một phần thành phố tiếp giáp sông Bernesga. Mansilla + Tuñón thắng cuộc thi năm 1994 để thực hiện công trình. Dự án được xây dựng vào cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000, mở cửa năm 2002. Tòa nhà tập hợp phòng hòa nhạc, triển lãm và những công năng hỗ trợ, đặt giữa các đường phố mới cùng khu di tích lịch sử ở phía đối diện.
Công trình có hai khối chính với hướng khác nhau. Khối chứa phòng diễn tiếp tục cách tổ chức của khu phố, trong khi khối triển lãm quay mặt về San Marcos. Một phần nhà cao hơn đánh dấu thể tích cần cho sân khấu và kỹ thuật. Những bề mặt sáng, khoảng lõm cùng ô cửa sâu tạo nhiều lớp trên mặt đứng. Từ bãi cỏ phía trước, có thể thấy mặt nhà có các cửa xếp chồng và phần phòng diễn gần như kín hơn nằm bên cạnh. Sân và lối đi công cộng tiếp tục qua trước các khối này.
Những ô cửa trên mặt đứng sâu
Mặt đứng hướng về quảng trường có những ô cửa đặt trong các hốc lớn. Mép ngoài của hốc và cửa kính nằm sâu phía sau không có cùng tỷ lệ; mỗi phần phản ánh một đường bao riêng. Các ô xếp thành hàng nhưng không giữ hình dạng giống nhau. Có hốc rộng, có hốc cao, có ô có mặt bên xiên; lớp kính phía trong tiếp tục thay đổi kích thước theo không gian sử dụng. Các mặt sâu tạo bóng trên nền trắng của tường.
Nhìn từ xa, toàn mặt đứng giống một dãy tầng mở ra quảng trường. Khi đứng gần, có thể nhận ra các tấm ốp và bề mặt bê tông của hốc. Phần tường không được xử lý như một tấm kính lớn phẳng đặt trước nhà. Độ sâu của từng ô tạo một đoạn chuyển tiếp giữa cửa và mặt ngoài. Ảnh chụp từ góc đường cho thấy phần các ô cửa kết thúc ở một cạnh khối nhà, bên cạnh là mặt đứng ốp đá với ít lỗ mở hơn. Hai loại mặt đứng cùng bao quanh tổ hợp nhà hát.
Khoảng vào giữa các khối nhà
Lối vào tiếp cận trực tiếp ở cao độ sân qua một sảnh rộng. Bên ngoài, các khối ốp đá tạo những mặt tường cao hai bên, còn một mái thấp nối qua phía trước cửa kính. Khoảng sân vào không bị che hoàn toàn bởi khối phòng diễn. Một khối dài nhỏ chứa khu hành chính, đồng thời tham gia tổ chức vùng cửa vào và tuyến đưa vật tư.
Sảnh liên hệ với một sân có cây bên trong. Những bức tường và cửa kính hướng về sân làm cho vùng chờ có khoảng nhìn ra ngoài giữa các khối nhà. Phía dưới, ở cao độ sân khấu, các phòng thay đồ và hậu đài nhận sáng từ một khoảng sân thấp. Quán cà phê cũng mở về vùng sân này nhưng được bố trí để tránh các hướng nhìn chéo trực tiếp giữa những công năng. Trên mặt bằng, các khu hỗ trợ chiếm các phần dọc cạnh nhà thay vì nằm trong cùng thể tích của phòng khán giả.
Sảnh sáng và các bề mặt gỗ sồi
Các sảnh dùng bê tông trắng và lớp ốp gỗ sồi. Trong ảnh khu ngồi chờ, một mặt tường gỗ chạy ngang dưới dải sáng cao; phía trên là vách trắng và trần có những đèn treo. Các ghế băng được đặt thành những nhóm nhỏ. Ở một đoạn khác, trần gỗ có các đèn tròn âm, kéo dài về cửa kính ở cuối. Sàn cùng vật liệu gỗ tạo một vùng chuyển tiếp giữa phần vào sáng và phòng diễn tối hơn.
Ánh sáng trong sảnh đến từ những ô cửa sâu, mặt kính sân và các dải mở cao. Kích thước các cửa nhìn từ trong khác với miệng hốc ở mặt ngoài. Có chỗ cửa nằm sát vùng đi dốc, có chỗ mở cao trên tường trắng. Những vách và mép trần không bị chia thành các lớp trang trí riêng cho mỗi đoạn; chúng tiếp tục qua vùng chờ, cầu dốc và những không gian nối. Các ghế rời và quầy thấp nằm trong phần dưới của thể tích, để phần cao của vách và cửa được nhìn thấy rõ.
Hội trường với các tầng ghế quanh sân khấu
Phòng diễn được thiết kế với sức chứa có thể thay đổi trong khoảng 600 đến 1.200 khán giả. Cách bố trí hai hướng tập trung cho phép những khu ghế nhìn về sân khấu và đồng thời thấy các phần khán giả khác. Trong ảnh, các tầng ghế ôm quanh vùng diễn, với những ban công và các dải vách gỗ ở phía trên. Sân khấu nằm thấp hơn các hàng ghế phía sau, còn lối đi giữa ghế tạo những đường hướng tâm về khu biểu diễn.
Phần bao trong phòng sử dụng gỗ wenge tối màu. Trần, vách và mép các tầng ghế được tổ chức thành những dải cong có bề rộng thay đổi. Đèn tròn xuất hiện thành các nhóm trên trần tối, còn những mặt gỗ hướng ánh sáng tạo sắc nâu khác nhau. Nhìn từ tầng cao, có thể nhận ra vùng sân khấu như một khoảng sáng nằm giữa các mảng ghế. Không gian phòng diễn nằm trong khối có vỏ ngoài sáng màu, nhưng vật liệu và điều kiện ánh sáng bên trong khác rõ với các sảnh tiếp cận.
Các dải gỗ và yêu cầu âm học
Bề rộng của những dải gỗ trong phòng được xác định có xét đến bước sóng âm cần phản xạ, theo mô tả của nhóm thiết kế. Những bề mặt này không chỉ lặp lại thành một lớp ốp phẳng. Chúng uốn theo vách và trần, tạo các phần lồi, nghiêng và chuyển hướng quanh khán phòng. Hồ sơ công trình ghi Higini Arau là chuyên gia tư vấn âm học, phối hợp cùng hệ kiến trúc và kỹ thuật của nhà hát.
Các ảnh nhìn dọc hội trường cho thấy những vành gỗ tiếp tục ở phía trên các tầng ban công. Một số mặt hướng xuống ghế, một số trở thành mép của tầng hoặc khung quanh sân khấu. Sự thay đổi hướng và kích thước được thể hiện ngay trong mặt cắt phòng. Hệ thống cho phép tổ chức hòa nhạc, hội nghị, opera, sân khấu và múa với các yêu cầu sử dụng khác nhau. Phần mô tả sức chứa biến đổi liên quan đến cách sử dụng hội trường; ảnh của một cấu hình không được xem là bằng chứng cho toàn bộ cách bố trí có thể thực hiện.
Đường dốc và không gian triển lãm
Khối triển lãm có các tuyến dốc nối cao độ, đi cạnh mặt nhà có những cửa sâu. Trong ảnh, một đường sàn gỗ nâng lên dọc tường trắng, với lan can đặc và các ô cửa đặt ở những cao độ khác nhau. Đèn treo chạy theo chiều dài lối đi. Người sử dụng vừa di chuyển giữa các vùng sàn vừa nhìn ra thành phố qua những ô cửa, trong khi mặt hốc phía ngoài vẫn nằm cách lớp kính một khoảng đáng kể.
Một không gian triển lãm cao có những khung và thanh đỡ xuất hiện gần trần. Vách dưới được ốp gỗ, phần trên giữ trắng; các cửa có hình chữ nhật hoặc dạng đổi hướng theo cấu tạo mặt nhà. Phòng này không sử dụng lớp gỗ tối bao kín như hội trường. Cách phân chia hai khối chương trình cho phép khu triển lãm có ánh sáng và tuyến đi riêng, trong khi vẫn liên hệ với các sảnh chung. Bản vẽ đường dốc thể hiện những đoạn nâng sàn, mặt bằng các tầng và quan hệ với các ô cửa trên mặt đứng.
Vật liệu, hậu đài và nhóm thực hiện
Kết cấu chính của nhà hát bằng bê tông trắng. Mặt ngoài ốp những tấm travertine khổ lớn, với các đường mạch đi qua những diện tường rộng. Bên trong là gỗ sồi ở sảnh và wenge tối trong phòng diễn. Các phòng tập cá nhân cùng phòng tập nhóm được bố trí ở một đầu công trình; phòng thay đồ, hậu đài và kho vật tư liên hệ với cao độ sân khấu và những tuyến phục vụ riêng.
Luis Moreno Mansilla và Emilio Tuñón thực hiện dự án cùng Andrés Regueiro, Matilde Peralta, María Linares và Fernando García-Pino. Alfonso Gómez Gaite phụ trách kết cấu, JG Ingenieros phụ trách kỹ thuật, Gráfica Futura thực hiện đồ họa. Nhà hát nhận Giải Kiến trúc Tây Ban Nha năm 2003. Những mặt bằng và ảnh cho thấy chương trình được chia giữa thể tích khán phòng, khối triển lãm và những phần hành chính thấp hơn; các lối vào, sân cây và sảnh nằm ở những khoảng nối giữa chúng.
