Nhà khách của một công trình nghệ thuật

Element House được Museum of Outdoor Arts đặt hàng cho khu vực gần Star Axis, tác phẩm nghệ thuật địa hình của Charles Ross tại New Mexico. Công trình vừa được giới thiệu như nhà khách vừa như nơi đón người tới thăm. Bối cảnh là vùng đất thưa cây với các gò thấp và khoảng trời rộng. Ngôi nhà không có một mặt tiền đô thị hay dãy nhà bên cạnh; hình khối được nhìn từ nhiều phía trên địa hình mở.

Theo bảo tàng, dự án bắt đầu từ một triển lãm ý tưởng năm 2010, trước khi chuyển sang phát triển nguyên mẫu từ năm 2011. Căn nhà hoàn thành năm 2014. Quá trình này gắn việc nghiên cứu một hệ nhà có thể lắp ghép với một nhu cầu sử dụng cụ thể. Nó không chỉ là mô hình trưng bày: các phòng ngủ, bếp, khu sinh hoạt và cửa tiếp cận đã được tổ chức thành một nơi lưu trú.

Ngôi nhà nằm trong vùng đất thưa cây của New Mexico.Ảnh: Florian Holzherr

Một mặt bằng phát triển theo từng đơn vị

Thay vì bắt đầu từ hình chữ nhật rồi chia phòng, MOS tổ chức ngôi nhà bằng sự cộng thêm các đơn vị hình học. Các đơn vị nối nhau và mở rộng ra ngoài, tạo những nhánh ngắn quanh phần sinh hoạt chung. Trên tổng thể, đường bao có nhiều chỗ gấp, nhưng những phòng bên trong vẫn có những mặt tường thẳng để đặt giường, tủ hoặc bếp. Mỗi phần có quan hệ riêng với mái và cửa phía trên.

Bảo tàng liên hệ quá trình tạo hình với chuỗi Fibonacci, như một cách nghiên cứu sự tăng trưởng và tổ hợp. Trong công trình đã xây, điều có thể quan sát trực tiếp là các thể tích đứng cạnh nhau với kích thước và hướng khác nhau. Các hình phối cảnh phân tích tách lớp vỏ và kết cấu, cho thấy tổ chức này được nghĩ cùng việc chế tạo. Đường bao của nhà đi theo các bộ phận ghép, không phải một mặt đứng phẳng bao quanh toàn bộ.

Các nhánh nhà và lớp vỏ kim loại nhìn từ bên ngoài.Ảnh: Florian Holzherr

Cấu tạo bằng tấm cách nhiệt chịu lực

Element House sử dụng hệ tấm kết cấu cách nhiệt đúc sẵn, thường được gọi là SIP. Các tấm đồng thời tham gia tạo bề mặt bao che, lớp cách nhiệt và hệ lắp dựng. Bản vẽ phân tích cho thấy thành phần của tường và mái được đưa về những mảnh có thể chế tạo, rồi nối lại theo hình học của từng mô-đun. Cách làm này có liên hệ trực tiếp với địa điểm tương đối xa hệ thống hạ tầng đô thị.

Trong hồ sơ thiết kế, căn nhà được định hướng hoạt động độc lập với các mạng tiện ích công cộng thông qua hệ thụ động và năng lượng sản xuất tại chỗ. Đây là mục tiêu của nguyên mẫu; không có số liệu vận hành dài hạn được nêu để quy đổi thành một tỷ lệ tiết kiệm. Đơn vị kết cấu là Edward Stanley Engineers, còn tư vấn khí hậu có Paul Stoller của Atelier Ten. Các bộ phận kỹ thuật được phối hợp với hệ tấm và các khoảng mở trên mái.

Khu sinh hoạt chung dưới các cửa lấy sáng cao.Ảnh: Florian Holzherr

Những ống đứng trên mái

Đặc điểm dễ nhận ra của Element House là nhiều thể tích nhô lên thay vì một ống khói duy nhất. MOS chuyển hình ảnh lò sưởi tập trung ở giữa nhà thành một trường các cửa lấy sáng và ống thông gió. Các phần nhô lên có cửa có thể điều khiển từ xa để hỗ trợ thông gió tự nhiên. Vì chúng được phân bố theo nhiều phòng, hình dạng mái phản ánh tổ chức bên trong.

Trong ảnh nội thất, ánh sáng đi xuống qua những mặt cắt nghiêng và các cổ lấy sáng cao. Vệt sáng xuất hiện trên tường trắng hoặc trần, khác nhau giữa khu sinh hoạt và phòng ngủ. Những phần mái dốc không được che bằng một trần ngang đồng nhất. Người ở có thể nhìn thấy chiều cao thay đổi của từng bộ phận, trong khi ánh sáng từ cửa đứng vẫn duy trì liên hệ với cây bụi và sườn đất bên ngoài.

Bếp và bàn nằm trong chuỗi không gian liên thông.Ảnh: Florian Holzherr
Phòng ngủ có cửa lấy sáng trên mái.Ảnh: Florian Holzherr

Lớp nhôm phía ngoài

Toàn bộ vỏ ngoài được phủ bằng những tấm nhôm dạng vảy, có một khe không khí nhỏ giữa lớp phủ và phần kết cấu phía sau. Các hàng tấm chạy qua tường và những đoạn mái, khiến các thể tích khác nhau vẫn có bề mặt tương đối thống nhất. Dưới ánh sáng buổi chiều, nhôm có sắc sáng lạnh; tại phần khuất, đường ghép tấm hiện rõ hơn màu phản chiếu từ bầu trời.

Thuyết minh của MOS mô tả lớp phủ liên tục như một thành phần phân bố nhiệt từ phần có nắng sang phần râm, nhằm giảm nhiệt đi vào trong nhà. Đó là cách giải thích của nhóm thiết kế về cấu tạo vỏ. Ở các góc và chân ống lấy sáng, bề mặt kim loại gấp theo hình khối, để lộ mối quan hệ giữa những phần lớn và mô-đun tấm nhỏ. Các cửa kính nằm trong những mảng phẳng được cắt ra từ lớp phủ này.

Chi tiết lớp nhôm và góc tiếp giáp giữa các khối.Ảnh: Florian Holzherr

Các phòng dưới cùng một hệ mái

Khu sinh hoạt chung trong ảnh có bếp, bàn và ghế bố trí dưới nhiều đoạn trần cao khác nhau. Không gian không bị chia thành một chuỗi phòng hộp kín liên tiếp: những khoảng rộng hơn và hẹp hơn nối với nhau quanh các mảng tường chứa đồ. Phòng ngủ giữ quy mô nhỏ hơn và có cửa lấy sáng riêng. Tường trắng và đồ nội thất ít màu làm đường gấp của trần hiện rõ.

Những cửa mở ra ngoài thường xuất hiện tại đầu các nhánh của mặt bằng. Từ bên trong, cảnh quan được nhìn qua từng khung thay vì một dải kính chạy quanh nhà. Từ xa, các ống đứng khiến công trình trông như một nhóm mái nhỏ tập hợp lại. Khi đến gần, cửa vào, cửa sổ, các hàng tấm nhôm và chiều cao phòng giúp nhận ra đây là một ngôi nhà với nhiều vị trí sử dụng khác nhau trên cùng một nền đất.

Cửa kính tại đầu một nhánh nhà vào cuối ngày.Ảnh: Florian Holzherr
Đọc thêm +