Chương trình ở và sinh hoạt cộng đồng

Lali Gurans được thiết kế tại vùng nông thôn quanh Kathmandu, với chương trình gồm nơi ở cho trẻ em, thư viện và các không gian sinh hoạt cộng đồng. Dự án nằm tại Gagalphedi, giữa một cảnh quan có ruộng, đường làng và những công trình nhỏ phân tán. MOS làm việc với các tổ chức tham gia phát triển dự án, trong đó có Seeds of Change Foundation và Prakriti Ko Ghar. Các hoạt động giáo dục và chăm sóc trẻ được đặt trong cùng một công trình với những chức năng mở cho cộng đồng xung quanh.

Khối nhà có nhiều tầng, khác với các ngôi nhà thấp trên nền đất quanh nó. Hình dáng thu nhỏ dần về phía trên tạo nên những cạnh nghiêng. Hệ khung không bị giấu sau một lớp tường kín mà hiện rõ trên cả bốn phía. Năm 2014 là mốc hồ sơ thiết kế và giải thưởng khu vực của dự án, không phải một xác nhận hoàn thành toàn bộ công trình.

Phối cảnh phương án khối nhà thu nhỏ dần về phía trên.Bản vẽ: MOS Architects

Một phương pháp xây dựng địa phương được điều chỉnh

MOS xuất phát từ hệ khung bê tông cốt thép thường gặp tại địa phương: cột và dầm tạo ô, sau đó các ô được chèn bằng vật liệu xây. Trong phương án Lali Gurans, số lượng và cách bố trí cột được thay đổi để giảm sự phụ thuộc vào các mảng tường gạch chèn. Một lớp khung bổ sung xuất hiện phía ngoài, làm mặt đứng sâu hơn và mở nhiều đường đưa ánh sáng vào bên trong. Những khoảng trống của khung vẫn là thành phần nổi bật trong ảnh công trường.

Các cột và dầm có nhịp tương đối nhỏ so với kích thước toàn khối. Khi lặp lại nhiều lần, chúng tạo một mạng không gian ba chiều. Cạnh khối nhà nghiêng vào trong theo chiều cao, gắn với giải pháp ổn định được nghiên cứu cho khu vực có động đất. Hồ sơ ghi đơn vị kỹ sư gồm Adams Kara Taylor và MRB Engineering tại Kathmandu; phần kỹ thuật môi trường có Atelier Ten tham gia.

Hệ khung bê tông đang thi công, với thép chờ ở các tầng trên.Ảnh: Kishor Lohari, Sagar Chitrakar — tín dụng ảnh của hồ sơ dự án

Dải không gian nằm giữa hai lớp khung

Khoảng giữa những hàng cột ngoài cùng không chỉ là chiều dày mặt đứng. Nó chứa các đoạn cầu thang, chỗ trồng cây và những không gian có kính bao quanh để nhận nắng. Tại đây, người đi lại vẫn ở trong phạm vi hình khối nhà nhưng gần với không khí bên ngoài. Trên các bản vẽ mặt cắt, cầu thang nối nhiều cao độ và góp phần tạo đường chéo giữa các tầng. Các vế thang cũng tham gia hệ giằng theo thuyết minh kết cấu của dự án.

Nhìn từ ngoài, lớp khung có thể che một phần phòng phía sau, nhưng vẫn cho thấy chiều sâu của các sàn và đường đi. Những phối cảnh trồng cây đặt các bồn và tán lá vào chính dải chuyển tiếp này. Vì vậy, cảnh quan được bố trí cả trên mặt đất lẫn quanh các tầng. Đây là phần chương trình của phương án; các hình công trường thể hiện một giai đoạn khác, khi hệ bê tông đã rõ hơn các lớp hoàn thiện và cây xanh.

Sơ đồ các tầng và nhóm không gian trong phương án.Bản vẽ: MOS Architects

Các tầng được tổ chức theo nhóm hoạt động

Ở các tầng dưới, bản vẽ bố trí khu tiếp cận, thư viện, phòng đa năng, văn phòng và những bộ phận phục vụ. Một số không gian có thể sử dụng cho gặp gỡ hoặc sinh hoạt tập thể. Các tầng cao hơn có khu ăn uống, bếp, phòng ở, không gian học và hoạt động nghệ thuật. Cầu thang ở lớp ngoài nối những nhóm này, trong khi các khoảng sàn mở và phần trồng cây tạo các vị trí sinh hoạt ngoài phòng kín.

Mặt bằng không phải một chuỗi phòng giống hệt nhau xếp quanh hành lang thẳng. Nhịp khung được giữ làm nền, nhưng mỗi tầng chia thành những nhóm có kích thước khác nhau. Khu ăn tập thể cần diện tích mở; phòng ở và bộ phận phục vụ được chia nhỏ hơn. Các mái và sân thượng tiếp tục chứa vườn. Hình mô hình cắt cho thấy những phần chương trình xếp chồng trong cùng lớp khung, với khoảng trống và đường đi không trùng hoàn toàn giữa các tầng.

Các mặt bằng thể hiện phòng ở, sinh hoạt và không gian phục vụ.Bản vẽ: MOS Architects
Mô hình thể hiện lớp khung và các cầu thang ở phía ngoài.Mô hình: MOS Architects

Nước, cây trồng và các hệ thống được đề xuất

Phương án môi trường kết hợp thu nước mưa, xử lý nước đã sử dụng, vườn trồng thực phẩm, năng lượng mặt trời và sản xuất khí sinh học. Các bộ phận này được đặt cạnh sinh hoạt thường ngày: khu trồng cây gần đường đi, vườn trên mái ở cạnh phòng học, các không gian nhận nắng nằm trong chiều dày mặt đứng. Hồ sơ còn thể hiện những bể và thiết bị phụ trợ tại các tầng thấp. Chương trình không chỉ tập trung vào lớp vỏ mà bao gồm cách công trình được dự kiến vận hành.

Nhiều chức năng được giới thiệu như mục tiêu thiết kế nhằm giảm nhu cầu mua năng lượng và thực phẩm từ bên ngoài. Chúng không đồng nghĩa với một kết quả tự cung cấp đã được đo đạc sau sử dụng. Các phối cảnh thể hiện cây xanh trưởng thành và hoạt động của trẻ em, trong khi ảnh thi công chủ yếu ghi lại khung bê tông. Sự khác nhau giữa hai loại hình ảnh tương ứng với trạng thái dự kiến và trạng thái xây dựng tại thời điểm chụp.

Ảnh thi công nhìn qua khung cầu thang và các tầng.Ảnh: Kishor Lohari, Sagar Chitrakar — tín dụng ảnh của hồ sơ dự án

Quá trình thi công và tình trạng chưa hoàn tất

Các ảnh công trường cho thấy hệ cột dầm đã hình thành, còn thép chờ, sàn thô và các khu vực chưa có lớp bao che hoàn chỉnh. Ở những ảnh bên trong, ánh sáng xuyên qua nhiều ô khung và tạo bóng trên sàn. Các bản tin của Holcim Foundation ghi công trình đang được xây dựng trong năm 2015. Sau trận động đất tháng 4 cùng năm, phần nhà chưa hoàn tất đã được dùng làm nơi trú tạm cho một số người dân địa phương.

Hồ sơ trực tuyến của MOS mô tả công trình chưa hoàn thiện nhưng đã được sử dụng; trang của tổ chức PKG đề cập việc huy động nguồn lực để hoàn thành, song không ghi một mốc cập nhật đủ rõ để xác nhận tiến độ hiện tại. Các ảnh công trường thuộc giai đoạn được công bố trong những năm 2014–2015. Lali Gurans được ghi nhận qua một tiến trình kéo dài, trong đó hệ khung đã trở thành không gian thực, còn những phối cảnh về nơi ở, giáo dục, cảnh quan và vận hành thể hiện chương trình được dự kiến.

Không gian bên trong ở giai đoạn khung bê tông chưa hoàn thiện.Ảnh: Kishor Lohari, Sagar Chitrakar — tín dụng ảnh của hồ sơ dự án
Đọc thêm +