Từ Krameramtshaus tới thư viện mới

Thư viện thành phố Münster từng hoạt động trong Krameramtshaus từ năm 1935. Không gian của công trình lịch sử dần trở nên chật so với nhu cầu sử dụng. Năm 1985, thành phố quyết định xây một thư viện mới trên khu đất bên cạnh mang tên Auf der Asche, vốn còn bỏ trống sau chiến tranh. Phương án của Julia Bolles-Wilson và Peter Wilson thắng cuộc thi năm 1987. Công trình được xây trong giai đoạn 1991–1993 và đón người sử dụng vào tháng 11 năm 1993.

Đây là công trình công cộng lớn đầu tiên của BOLLES+WILSON. Thay vì đặt một khối thư viện thống nhất vào khoảng trống, nhóm thiết kế chia diện tích xây dựng thành hai phần có một tuyến đi bộ ở giữa. Bối cảnh gồm những công trình lịch sử, các bổ sung thời hậu chiến và hướng nhìn về nhà thờ Lamberti. Hình học của thư viện vừa đáp ứng chương trình bên trong vừa liên quan đến những đường phố và khoảng cách đã tồn tại quanh khu đất.

Một con ngõ đi xuyên khối nhà

Con ngõ nằm trên một hướng liên hệ với nhà thờ Lamberti và tách hai phần của thư viện ở mặt đất. Người đi qua có thể sử dụng tuyến này mà không cần bước vào không gian đọc. Ở tầng trên, một cầu nối hai phần; bên dưới, tầng hầm cũng tạo liên hệ nội bộ. Công trình vì vậy vừa được chia về mặt đô thị, vừa tiếp tục hoạt động như một thư viện thống nhất qua những kết nối ở cao độ khác.

Ảnh ngoài cho thấy hai mặt nhà áp gần nhau tại con ngõ, tạo một khoảng hẹp có chiều cao rõ. Những bề mặt gấp và các ô cửa hướng vào khoảng này khác với mặt cong quay ra phía ngoài. Từ một đầu ngõ có thể nhận ra khoảng mở sáng hơn phía trước; từ đầu kia, các cạnh nhà dẫn mắt theo hướng ngược lại. Lối đi công cộng không bị xem như phần đất còn dư sau khi bố trí phòng mà trở thành một thành phần xác định hình khối.

Mặt cong quay ra không gian đô thị.Ảnh: Christian Richters

Từ quán cà phê tới các khu đọc

Vùng vào có kính, quán cà phê và nơi đọc báo, tạo một ngưỡng tương đối mở giữa phố với thư viện. Từ đây, người sử dụng đi qua khu thông tin và tới bàn phục vụ nằm gần cầu nối. Những giá sách được bố trí trong phần nhà có đường cong, nơi không gian trở nên tập trung hơn vào việc đọc. Trình tự ấy đưa những hoạt động có mức độ giao tiếp khác nhau vào các vị trí khác nhau trong cùng công trình.

Bên trong không phải một sàn phẳng với giá sách lặp đều từ đầu đến cuối. Các cao độ, khoảng thông tầng và cầu thang tạo ra những hướng nhìn chéo giữa các bộ phận. Khu tài liệu đa phương tiện ở tầng thấp tiếp tục nối với khu thiếu nhi hướng ra sân và với vùng vào. Người sử dụng có thể nhận ra các liên hệ này qua những khoảng mở, trong khi từng khu vẫn có ranh giới và bầu không khí riêng.

Con ngõ nằm giữa hai phần công trình.Ảnh: Christian Richters

Mái gỗ và cấu tạo tiêu âm

Nhà thầu Sieveke thực hiện các cấu kiện mái bằng gỗ ghép, những tấm mái chế tạo sẵn và lớp ốp tiêu âm. Hệ mái của hai phần nhà sử dụng các dầm có độ cong và độ thuôn khác nhau, để đáp ứng hình học không đồng nhất của công trình. Các bộ phận lấy sáng phía trên được tích hợp trong quá trình thiết kế và chế tạo, thay vì chỉ mở những lỗ rời trên một mái hoàn toàn phẳng.

Ở mặt trong, những tấm ốp đục lỗ tham gia xử lý âm học. Ảnh nội thất cho thấy các bề mặt gỗ và những đoạn kết cấu xuất hiện phía trên khu đọc, tạo ra một lớp trần có nhịp. Tại quán cà phê, cấu trúc kết hợp gỗ và thép được để nhìn thấy. Các vật liệu này có vai trò cụ thể về đỡ mái, che phủ và hấp thụ âm, đồng thời xác định diện mạo của những không gian mà người đọc sử dụng hàng ngày.

Khu phục vụ dưới lớp trần gỗ; ảnh cập nhật sau thời kỳ mở cửa.Ảnh: Julia Cawley

Ánh sáng và những khoảng có quy mô khác nhau

Các mặt kính ngoài và cửa lấy sáng trên mái đưa ánh sáng vào nhiều tầng. Trong ảnh khu đọc, những giá sách thấp, bàn và các đoạn tường có chiều cao khác nhau cùng nằm dưới một trường trần rộng. Ở một góc khác, đường đi sát dãy giá và vách tạo thành một không gian hẹp hơn. Những thay đổi ấy được nhìn thấy ngay trong các ảnh tư liệu, mà không cần toàn bộ nội thất được chia thành những phòng kín tách biệt.

Phía ngoài, mặt cong, các mảng gạch và những bề mặt sáng tạo ra một đường bao khác con ngõ ở giữa. Vùng vào có các thanh chống và mái vươn ra, để lại khoảng có che trên nền quảng trường nhỏ. Khi quán cà phê sử dụng phần phía trước vào mùa ấm, hoạt động trong nhà tiếp tục ra ngoài. Đây là một trong những điểm mà chức năng thư viện gặp không gian công cộng của khu phố ở ngay mặt đất.

Khu vực bàn đọc và giá sách.Ảnh: Christian Richters

Tác phẩm trong ngõ và lịch sử sử dụng

Trong Büchereigasse có tác phẩm Überfrau của Tom Otterness. Tượng cao tám mét bằng thép không gỉ có cấu trúc tương đối trong suốt, bên trong gợi một hệ tuần hoàn bằng đồng. Những hình người nhỏ bằng đồng xuất hiện quanh tác phẩm. Thành phố mô tả nó trong quan hệ với truyền thống dùng hình tượng nữ để biểu đạt trí tuệ và tự do. Tác phẩm có tác giả riêng, đặt trong tuyến không gian do kiến trúc thư viện tạo ra.

Sau khi mở cửa, công trình tiếp tục được điều chỉnh để đáp ứng cách sử dụng mới. Tư liệu cập nhật năm 2010 của văn phòng ghi nhận việc sơn lại mặt ngoài, bổ sung thiết bị mượn tự động và trả tài liệu ngoài giờ. Năm 2018, thư viện tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 25 năm ở Alten Steinweg, gồm tham quan, đọc sách và các sự kiện công cộng. Các thay đổi về thiết bị và chương trình diễn ra trong cấu trúc hai phần nhà, con ngõ và các kết nối nội bộ đã hình thành từ thiết kế ban đầu.

Khoảng cao bên trong thư viện.Ảnh: Christian Richters
Bản vẽ tổ chức mặt bằng.Ảnh: BOLLES+WILSON
Mặt cắt qua các không gian thư viện.Ảnh: BOLLES+WILSON
Đọc thêm +