Một bảo tàng trải ngang trong thành phố León
MUSAC là Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Castilla y León, nằm trên đại lộ Reyes Leoneses tại León, Tây Ban Nha. Mansilla + Tuñón phát triển dự án từ năm 2001 đến năm 2004; bảo tàng mở cửa năm 2005. Công trình nằm trong khu phát triển mới của thành phố, với đường rộng, các dãy nhà ở và những khu đất lớn. Khác với một bảo tàng xếp phòng lên nhiều tầng, phần lớn không gian công cộng của MUSAC trải ngang trên một cao độ.
Từ bên đường, tòa nhà có chiều cao thấp và những khối lấy sáng vượt lên trên mái. Cỏ, cây và vỉa hè nằm giữa đường xe với các cạnh bảo tàng. Mặt đứng ở phía này sử dụng những tấm kính sáng màu, chia bởi khung ngang và đứng. Những khối cao xuất hiện ở các vị trí khác nhau trong chiều sâu mặt bằng, nên không tạo thành một hàng tháp đều sát đường. Ở phía cửa vào, đường bao tòa nhà đổi hướng để ôm một khoảng sân lớn có mặt lát.
Quảng trường đón giữa các mặt kính màu
Không gian công cộng phía trước có dạng lõm, với các mặt nhà quay vào trong và những khối kính cao tạo mép bao. Cửa vào nằm trong hệ mặt đứng này, tiếp cận trực tiếp từ khoảng lát rộng. Những tấm kính có các màu xanh, đỏ, vàng và những sắc trung gian, ghép thành các trường đứng theo nhịp khung. Khi nhìn từ một góc sân, có thể thấy các mặt màu chồng lên nhau và những cửa thấp dẫn vào khu đón.
Bảng màu được phát triển từ việc xử lý hình ảnh ô kính El Halconero của nhà thờ chính tòa León. Trong hồ sơ thiết kế, ảnh kính được giản lược thành những ô màu trước khi chuyển sang cách chia mặt đứng. Phần kính màu tập trung ở khoảng đón, trong khi các cạnh khác sử dụng bề mặt sáng và ít màu hơn. Ảnh chụp có người đứng trong sân cho thấy kích thước của mặt lát so với các khối cao. Không gian này nằm ngoài khu trưng bày có mái nhưng được các mặt nhà của bảo tàng bao quanh.
Hình vuông và hình thoi trong mặt bằng
Hệ hình học của MUSAC được tạo bằng các hình vuông và hình thoi nối nhau. Chúng tổ chức các phòng thành một mạng phát triển ngang, với đường bao ngoài có những đoạn gấp. Các phòng nối tiếp nhưng vẫn có thể giữ phạm vi riêng, để bố trí những triển lãm có quy mô khác nhau. Mặt bằng không tập trung vào một phòng tròn hay một đại sảnh giữa công trình. Những tuyến nhìn có thể đi dọc, ngang và chéo qua các khoảng nối giữa phòng.
Những sân mở được đưa vào trong mạng này, làm phần không có mái xuất hiện xen giữa các phòng. Ở một góc nhìn nội thất, cửa đi rộng cho thấy phòng tiếp theo nhưng không bộc lộ toàn bộ chuỗi phòng phía sau. Một vách có thể kết thúc ở chỗ giao, tạo lối sang hai hướng khác nhau. Mạng hình học tiếp tục ở cấu tạo mái: các dầm lặp lại trên nhiều phòng, trong khi hướng của vách và các khoảng mở tạo những tổ hợp không gian thay đổi theo vị trí trong bảo tàng.
Dầm bê tông và chiều cao của các phòng
Kết cấu mái sử dụng một số lượng lớn dầm bê tông đúc sẵn, được hồ sơ dự án ghi là khoảng năm trăm chiếc. Dầm xếp song song trong từng phần không gian, với các khe và lớp mái phía trên. Trong ảnh, những hàng dầm tạo nhịp đều qua các phòng, còn vách bê tông ở dưới được chia bởi những lối mở lớn. Bề mặt kết cấu để nhìn thấy, với dấu ván khuôn và sự khác biệt giữa mặt đứng vách với mặt dưới dầm.
Chiều cao phòng không giống nhau ở mọi vị trí. Có vùng trần là một dãy dầm tương đối thấp, có vùng được nâng lên thành khối lấy sáng. Khi nhìn từ cạnh phòng, một phần tường cao hiện phía trên dầm hoặc phía sau khoảng mở, cho thấy sự thay đổi của mặt cắt. Các phòng có thể được ngăn bằng những vách phục vụ triển lãm, nhưng hệ dầm và các khối sáng vẫn là những bộ phận của tòa nhà. Mặt sàn xám liên tục dưới các vùng cao thấp đó, nối các tuyến đi của khách.
Ánh sáng từ mái và các khoảng đón
Một số không gian được lấy sáng bằng những ô lớn trên mái. Trong khu đón, ảnh chụp cho thấy các mặt sáng có hình thang và hình gấp, nằm trên một trường trần tối hơn. Đường biên các ô sáng đổi hướng theo hệ hình học phía dưới. Kính ở cạnh phòng đưa thêm ánh sáng ngang vào khu vực này. Những cột mảnh và các vách thấp đứng dưới vùng trần lớn, khác với các vách bê tông cao ở phòng trưng bày.
Ở những nơi khác, ánh sáng đi qua các khối vượt mái rồi rơi xuống mặt tường và sàn. Các mặt cắt cho thấy ô sáng là một bộ phận có chiều cao, không chỉ là một lỗ phẳng trong tấm mái. Khi đứng ở phòng bên cạnh, người xem có thể thấy mặt tường sáng của khối cao qua cửa mở. Những thay đổi sáng tối diễn ra trong cùng một mạng phòng, tùy theo vị trí đối với sân và cửa mái. Hồ sơ có các chi tiết xây dựng riêng cho phần khung, kính và cấu tạo quanh ô lấy sáng.
Sân cây xen giữa các phòng trưng bày
Các khoảng sân nằm trong đường bao bảo tàng đưa cây và bầu trời vào giữa các phòng. Lớp kính quay vào sân có thể tiếp tục ở cả phần thấp và những vùng cao. Trong ảnh chụp, một khoảng sân có cây nhỏ và tường kính sáng màu; phía đối diện là một ô nhìn vào phòng khác. Từ bên trong, phần cây hiện sau một lỗ mở lớn, với một vùng mặt lát hoặc nền sân ở phía trước.
Không phải mọi khoảng xanh đều là sân không có mái. Một ảnh trong phòng lớn cho thấy cây trồng trong chậu và các bề mặt phản chiếu, dưới hàng dầm bê tông. Các thân cây mảnh đứng trong vùng sáng, với những vách ở phía sau và khoảng đi xung quanh. Những trường hợp này có thể phân biệt với sân qua sự có mặt của dầm trên cao và đồ vật trong phòng. Chuỗi không gian của MUSAC vì vậy bao gồm phòng kín, khoảng mở có cây và các vùng trưng bày có thể nhìn xuyên sang những phần khác của mạng nhà.
Vật liệu trong những lối nhìn chéo
Bê tông sáng, kính và sàn xám tạo phần nền của các phòng. Các vách có những mạch khuôn đều, còn dầm làm thành các hàng ngang phía trên. Trong một số góc, mặt kính màu đem sắc xanh hoặc tím vào vùng sát cửa, trong khi phần phòng sâu hơn vẫn giữ màu bê tông. Những chỗ giao phòng có thể mở gần hết chiều cao, để lộ mặt dưới mái phía bên kia và một đoạn sàn tiếp tục theo hướng chéo.
Vật liệu không được thay đổi hoàn toàn theo từng nhóm phòng. Sự khác nhau chủ yếu đến từ độ cao, hướng vách, vị trí sân và hệ lấy sáng. Khi nhìn qua một phòng trống, người xem có thể thấy một mặt bê tông gần, vùng kính sáng phía xa và phần dầm chạy qua trên cao. Các đường ngang của khung kính ngoài cũng xuất hiện trên những khối lấy sáng vượt mái. Trong những ảnh chưa có nhiều tác phẩm, quan hệ giữa mạng vách, dầm và những khoảng mở được nhìn thấy trực tiếp.
Chương trình sử dụng và hồ sơ công trình
Bảo tàng có năm khu trưng bày, phòng dự án, hội trường, không gian giáo dục, thư viện và khu bán hàng. Các công năng này nằm trong một tổ hợp rộng, với những phòng liên hệ qua các tuyến đi ở cùng cao độ chính. Mô hình thiết kế thể hiện cách chương trình được đặt trong các ô của mạng hình học; những sân và ô lấy sáng tham gia vào việc chia vùng, bên cạnh những vách ngăn và lối mở.
Luis Moreno Mansilla và Emilio Tuñón phụ trách kiến trúc, với Andrés Regueiro, Matilde Peralta và các cộng sự. Alfonso Gómez Gaite thực hiện kết cấu, JG Ingenieros phụ trách kỹ thuật. MUSAC nhận giải kiến trúc đương đại của Liên minh châu Âu năm 2007. Các ảnh ngoại thất cho thấy hai hệ mặt đứng cùng thuộc một bảo tàng: những mảng màu ở khoảng đón và kính sáng hơn ở cạnh đường. Mạng phòng một tầng cùng những khối sáng vượt mái tiếp tục ở phía sau hai hệ bề mặt đó.
