Một quảng trường trên vùng đất công nghiệp
Plaza del Desierto nằm tại Barakaldo, trong vùng đô thị quanh cửa sông Bilbao. Eduardo Arroyo và no.mad phát triển thiết kế vào cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000. Hồ sơ ban đầu ghi giai đoạn 1999–2001, còn hồ sơ VII BEAU ghi mốc hoàn thành năm 2002. Các ảnh ban đầu cho thấy quảng trường đã thành hình trong khi một số tòa nhà bao quanh vẫn đang được xây dựng, đặt không gian công cộng vào giữa một khu phố còn tiếp tục thay đổi.
Lịch sử của nơi này gắn với luyện thép, đóng tàu, đường ray và những bề mặt sản xuất. Thiết kế không dựng lại một nhà máy thu nhỏ. Những vật liệu quen thuộc của vùng đất ấy, như thép, đá, gỗ và đất trồng, xuất hiện trong một hệ thống các mảnh sân. Chúng được phối hợp với nước và cây xanh để tạo những chỗ đi qua, dừng lại hoặc nhìn ra khu phố. Cảnh quan mới vì thế có nhiều thành phần và nhiều cao độ, thay vì chỉ một mặt lát phẳng.
Từ điều kiện khu đất đến các ô vật liệu
Quá trình thiết kế khởi đầu bằng việc phân bố các nhóm vật liệu trên mặt bằng. Các yếu tố cụ thể của khu đất sau đó làm thay đổi cách phân bố: đường xe chạy, nắng, hướng nhìn, lối tiếp cận, những công năng ở rìa và các luồng gió. Các sơ đồ thể hiện sự chuyển đổi từ một mạng tương đối đều sang những vùng có tỷ lệ và cách ghép khác nhau. Hình cuối cùng vẫn giữ dấu vết của lưới, nhưng không còn một mô đun duy nhất lặp lại trên toàn quảng trường.
Danh mục vật liệu gồm nước, đá, nhựa đường, sỏi, thảm xanh, cụm cây, thép và gỗ. Có ô dùng một thành phần, có ô kết hợp hai hoặc ba thành phần theo tỷ lệ. Mặt bằng ghi rõ những tổ hợp như đá với cây, nước với gỗ hoặc sỏi với thép. Nhờ cách ghi này, từng mảng nhỏ được xác định bằng thành phần và tỷ lệ, trong khi nhiều mảng liền nhau có thể hợp thành một khoảng sân lớn hơn hoặc một dải trồng cây liên tục.
Bảy gò đất và các khoảng dừng
Trên nền cửa sông tương đối bằng phẳng, phương án bố trí bảy gò đất nhỏ. Chúng tạo thêm những sườn nghiêng và điểm nhìn trong phạm vi quảng trường. Một số gò phủ cỏ, một số gắn với các cụm cây hoặc mặt lát. Trong ảnh nhìn từ trên cao, mặt đất có nhiều chỗ nâng lên và hạ xuống, khiến cùng một hệ ô có lúc đọc như nền sân, lúc lại thành những bờ bao quanh một khoảng trống.
Ghế bê tông, mép bồn và các tấm thép tham gia vào địa hình đó. Có vị trí chỗ ngồi quay vào một khoảng sân nhỏ; ở vị trí khác, mép ghế tiếp tục thành đường ranh giữa mặt lát và cây. Các tuyến đi không chỉ chạy quanh rìa mà xuyên qua những nhóm ô. Từ cao độ mắt người, tán cây và gò cỏ che một phần các khoảng tiếp theo; từ trên các tầng nhà xung quanh, toàn bộ hệ thống trở thành một bề mặt liên tục với nhiều ô sáng tối.
Đá, gỗ, thép và nước ở cự ly gần
Bản vẽ vật liệu phân biệt nhiều cách cắt đá phyllite xám: mặt cắt tự nhiên, mặt cưa và mài, cùng những viên nhỏ dành cho đoạn chuyển dốc. Những tấm đá lớn và nhỏ không có cùng vai trò trên địa hình. Dải lát uốn theo cao độ cần cách ghép khác với mặt sân bằng. Bên cạnh đó là sỏi cuội rời, ván gỗ ipe đặt trên hệ đỡ và tấm thép không gỉ có bề mặt nổi.
Những khác biệt ấy nhìn thấy ngay trong ảnh: đá tạo các mảng kín, sỏi có bề mặt hạt, gỗ thành những đường song song, còn thép phản chiếu ánh sáng theo góc nhìn. Các mặt nước nằm thấp giữa những mảng cứng, có chỗ tiếp giáp trực tiếp với lối đi. Nước không tập trung thành một bể lớn ở trung tâm mà xuất hiện như một thành phần trong nhiều tổ hợp. Người đi bộ gặp các thay đổi vật liệu liên tiếp trên một quãng đường ngắn.
Cây trồng và những mức độ che phủ
Thiết kế cảnh quan có sự tham gia của Teresa Galí. Hồ sơ trồng cây phân biệt các mật độ khác nhau của nhóm liễu Salix, bên cạnh cỏ Festuca và cỏ ba lá Trifolium. Các bản vẽ còn mô tả cách cắt tỉa, vì hình dạng và độ đặc của cây quyết định mức độ che kín từng ô. Mặt bằng vật liệu do đó đi cùng một hệ chỉ dẫn cho sự phát triển của phần cây xanh.
Trong bộ ảnh ban đầu, có những dải cây tương đối dày đứng cạnh các mảng cỏ thấp. Một số thân cây được trồng gần mép sân, để phần tán nằm trên không gian đi lại trong khi gốc vẫn thuộc ô đất riêng. Nhìn ngang, người xem không thấy hết tất cả các ô cùng lúc: cây, gò đất và bờ ghế chia tầm nhìn thành các lớp. Những chỗ kín hơn và chỗ mở rộng ra đường phố cùng tồn tại trong một khuôn viên.
Ánh sáng và các cách sử dụng được dự kiến
Hệ chiếu sáng gồm đèn âm nền và đèn trên cột. Những điểm sáng ở thấp đi cùng mạng vật liệu trên mặt đất, còn các cấu kiện thép cao hơn xuất hiện như những dấu mốc giữa quảng trường. Khi trời tối, vị trí đèn làm nổi rõ các mép và các đường đi khác với cách bóng cây phân chia sân vào ban ngày. Hệ thống này bổ sung một lớp tổ chức nữa cho cùng mặt bằng.
Arroyo mô tả nhiều khả năng sử dụng, từ trò chuyện, nghỉ dưới bóng cây đến chơi quanh nước hoặc đi trên các mặt dốc. Đó là những tình huống được dự kiến trong thiết kế, không phải một lịch hoạt động cố định. Quảng trường không có một sân khấu hay một trục nghi lễ chi phối toàn bộ. Những khoảng nhỏ, vật liệu và cao độ tạo ra nhiều vị trí khác nhau trong cùng không gian công cộng, với các tuyến đi tiếp tục nối chúng vào khu phố xung quanh.
