Lô đất nối hai con phố
Công trình 25 căn hộ của Bruther nằm tại số 133–135 rue Pelleport, quận 20, Paris, và có mặt phía sau tiếp cận rue des Pavillons. Elogie–Siemp là đơn vị đặt hàng. Dự án được chọn qua cuộc thi năm 2009 và bàn giao tháng 9 năm 2017. Trên khu đất không lớn, chương trình nhà ở xã hội được xây cùng diện tích thương mại và những không gian chuyển tiếp ra ngoài trời.
Lô đất có độ dốc tương đương khoảng một tầng nhà giữa hai đầu. Các công trình kề bên cũng không có cùng chiều cao hoặc hình thức: một bên là khối nhà ở xây vào thập niên 1970, một bên là công trình của Frédéric Borel từ thập niên 1990. Phần đất còn lại nằm giữa các khối đã định hình, gần góc phố, nên hai mặt tiếp cận của dự án không có cùng bề rộng, cao độ hay khoảng nhìn. Những khác biệt này hiện ngay trên tổng mặt bằng và mặt cắt dọc.
Hai khối có chiều cao khác nhau
Nhà được chia thành hai khối chính. Khối cao hướng ra rue Pelleport, còn khối thấp hơn quay về rue des Pavillons. Một đoạn nhà hẹp nối hai phần dọc theo phía tiếp giáp công trình bên cạnh. Ở giữa vẫn còn khoảng sân, nơi các tầng phía sau của hai khối nhìn vào nhau ở những góc khác nhau. Do nền đất dốc, tầng thấp ở đầu này không nằm ngang với phần tiếp cận từ con phố còn lại.
Từ rue Pelleport, mặt đứng kính kéo lên nhiều tầng giữa hai nhà có sẵn. Từ rue des Pavillons, khối thấp và các ban công dài hiện ra cùng khoảng sân phía trong. Phần kết nối được nhìn thấy ở sau, với cửa sổ và những bề mặt kín hơn. Công trình vì thế không có một mặt sau đơn thuần lặp lại mặt trước: hai đầu cùng thuộc một khu nhà nhưng có tỷ lệ, chiều sâu và quan hệ với đường phố riêng.
Những cạnh xiên trên mặt bằng
Các khối có mặt bằng kết hợp hình tam giác và hình thang, với một số góc bị cắt. Đường bao này đi theo những giới hạn của lô đất, khoảng lùi và các yêu cầu về khoảng cách với công trình xung quanh. Trên bản vẽ tầng, các căn hộ được đặt trong đường bao có bề rộng thay đổi, nên không phải phòng nào cũng là hình chữ nhật có cùng một chiều sâu.
Những phần mặt đứng quay lệch nhau tạo ra nhiều hướng nhìn. Ở một góc nhà, mép sàn và ban công chạy xiên rồi gặp mặt kín của nhà bên cạnh; ở góc khác, cửa kính mở về khoảng trống giữa các khối. Các căn hộ có hai mặt thoáng được bố trí để tiếp cận những hướng khác nhau. Mối quan hệ giữa đường phố, sân trong và mái nhà lân cận thay đổi theo tầng, vì hình dạng lô đất và cao độ không thể được mô tả chỉ bằng một mặt đứng phẳng.
Vườn kính ở phía rue Pelleport
Phía rue Pelleport có hai lớp kính và các khoảng trung gian trước diện tích ở. Đường sàn tiếp tục ra gần mặt đứng ngoài, tạo thành một dải có chiều sâu nhìn thấy rõ từ góc xiên. Các chi tiết bao che phân biệt lớp cửa của phòng ở với lớp ngoài có những phần mở được. Khi nhìn lên từ vỉa hè, mép sàn và khung kính xếp thành nhiều đường ngang song song.
Từ trong căn hộ, lớp trung gian này nằm giữa không gian dùng thường xuyên và con phố. Những khung kính ở hai phía không trùng hoàn toàn trong góc nhìn, nên tạo thêm hình phản chiếu và lớp sâu trước cảnh ngoài. Cột tròn đứng gần mép phòng, tách khỏi một số vách chia. Rèm dài có thể kéo ngang trước các ô cửa, với những màu khác nhau theo từng vùng. Phần vườn kính là một diện tích cụ thể trên mặt bằng, có cửa và sàn, chứ không chỉ là lớp phản chiếu trên mặt đứng.
Ban công hướng về khoảng sân
Ở phía rue des Pavillons và sân giữa, các ban công tạo thành những dải kéo dài theo mép sàn. Một số mặt có khoảng lùi sâu, một số đoạn đi đến sát đầu hồi. Trong ảnh, các màn che màu, tay vịn và cột được nhìn chồng lên phía trước cửa kính của phòng ở. Bóng của sàn trên phủ xuống một phần diện tích bên dưới, còn những đoạn ở góc nhận ánh sáng theo hướng khác.
Cửa kính cao nối phòng với ban công, giữ cho mép ngoài của diện tích ở có thể mở ra một khoảng có sàn sử dụng. Ở những góc xiên, lan can và đường sàn cho thấy hình dạng không vuông của căn hộ. Phía sau ban công, các tấm rèm và đồ dùng tạo nhiều mức độ che kín. Nhìn từ sân lên, sự thay đổi ấy xuất hiện trong cùng một nhịp kết cấu và không đòi hỏi mỗi căn hộ phải có một loại mặt đứng riêng biệt.
Bê tông và cột trong căn hộ
Kết cấu bê tông hiện ra ở mép sàn và các cột tròn bên trong. Trong ảnh căn hộ chưa đặt nhiều đồ, cột đứng gần cửa kính trong khi các vách trắng tạo phần phòng kín ở xa hơn. Đầu dầm và trần có những độ cao khác nhau ở chỗ gặp lớp cửa. Hệ kết cấu không được bọc thành một hình hộp đồng nhất với tủ hay các vách bên trong.
Mặt cắt chi tiết cho thấy các lớp sàn, lớp cách nhiệt và chỗ gặp cửa kính. Các thành phần kỹ thuật này có vị trí cụ thể ở mép nhà, nơi sàn trong gặp khoảng ngoài. Ở một góc bếp, chậu rửa và mặt bàn được đặt cạnh mặt đứng, có thể nhìn qua lớp kính tới các tầng đối diện. Phần phục vụ nằm trong diện tích ở nhưng không kéo thành một dải tường kín che hết mặt ngoài. Trên bản vẽ, các phòng và đồ dùng được sắp theo hình dạng từng căn hộ trong đường bao xiên.
Màu sắc phía sau mặt kính
Rèm là một phần xuất hiện nhiều trong cả ảnh nội thất lẫn mặt đứng. Những dải vải có màu cam, xanh hoặc đỏ sẫm nằm sau các ô cửa, trong khi bê tông và khung kim loại ở phía trước giữ màu khá đều. Khi kéo rèm sang một phía, toàn bộ bề rộng cửa có thể nhìn rõ hơn; khi đóng, mặt vải tạo một mặt phẳng ở sâu bên trong đường khung kính.
Hình ảnh mặt đứng không phụ thuộc riêng vào màu của một lớp ốp cố định. Rèm, màn che ngoài ban công, phản chiếu và bóng sàn làm từng ô thay đổi theo cách sử dụng và góc nhìn. Những yếu tố này có vị trí khác nhau: lớp bảo vệ ngoài nằm gần lan can hoặc kính ngoài, còn vải trong nhà nằm gần chỗ ở. Ở góc chụp từ đường phố, có những ô nhìn gần như trắng, những ô mang màu đậm và những ô cho thấy chiều sâu bên trong căn hộ.
Khoảng sân và chỗ nối giữa các nhà
Khoảng sân giữa hai khối cho thấy rõ sự khác nhau về chiều cao. Dãy thấp chạy dọc một bên, dãy cao nằm ở đầu còn lại, còn phần nối áp về ranh bên cạnh. Đường bao sân không thành một hình chữ nhật đều, mà thay đổi theo các mặt nhà xiên. Các bề mặt giữ đất và nền sân ghi lại chênh lệch cao độ của hai con phố, không che giấu nó dưới một mặt phẳng giả định.
Nhìn từ đầu sân về phía cao, các sàn ban công xếp dọc theo mặt kính, trong khi cửa của đoạn nối ở xa hơn tạo một tỷ lệ nhỏ hơn. Nhìn ngược lại, những mái nhà ngoài khu đất xuất hiện qua khoảng mở về rue des Pavillons. Cùng một công trình vì thế có thể được đọc qua nhiều tuyến: từ vỉa hè vào mặt đứng cao, từ con phố thấp nhìn qua sân, hoặc từ phòng ở nhìn ngang qua các lớp kính và ban công tới những mái nhà xung quanh.
