Bờ nước trong quá trình chuyển đổi Kop van Zuid

Quay Landscape và Bridgewatchers House thuộc những can thiệp của BOLLES+WILSON tại Kop van Zuid, Rotterdam, trong thập niên 1990. Khi các hoạt động cảng chuyển dần tới khu container, phần bờ nước gần trung tâm được tổ chức lại thành một khu đô thị với văn phòng, nhà ở và không gian công cộng. Cầu Erasmus tạo một kết nối hạ tầng lớn qua sông Maas. Song song với công trình quy mô ấy, phần bến nơi cầu tiếp đất cần những không gian có thể sử dụng ở tỷ lệ người đi bộ.

Chương trình gồm nhà điều khiển cầu, đường dạo ven nước và một cấu trúc hàng cột có thể tiếp nhận các hoạt động công cộng. Hồ sơ quần thể ghi mốc 1997; trong hồi tưởng của Peter Wilson, nhà điều khiển cầu được đặt vào năm 1996, cùng giai đoạn xây dựng cầu Erasmus. Đây là một tổ hợp có nhiều bộ phận, được thực hiện trong quá trình hình thành bờ kè mới, không phải một tòa nhà riêng biệt nằm trên nền đất đã hoàn chỉnh từ trước.

Bản vẽ tổ chức dải bến.Ảnh: BOLLES+WILSON

Nền bến được tạo trên mặt nước

Trước khi đặt những thành phần kiến trúc lên bến, nhóm dự án phải tạo ra chính mặt nền. Hệ này gồm các cấu kiện bê tông đúc sẵn đỡ trên cọc trong nước. Vị trí cọc trở thành điều kiện cho những điểm tựa ở phía trên. Trong thuyết minh, các chân đỡ có vẻ lệch hoặc nghiêng của nhà điều khiển và hàng cột không chỉ bắt nguồn từ lựa chọn hình thức; chúng phải liên hệ với những vị trí có thể truyền lực xuống nền bến.

Bản vẽ tổng thể thể hiện một dải đất hẹp, kéo dài theo mép nước. Các thành phần được đặt dọc dải này với khoảng cách và hướng khác nhau. Mặt bến vừa là một kết cấu hạ tầng, vừa là nền đi bộ và chỗ đứng nhìn về sông. Mép kè, cầu thang, lan can và các điểm đặt vật thể cùng tham gia xác định cách tiếp cận nước, trong khi phần mặt rộng còn lại dành cho việc đi lại và dừng chân.

Cấu trúc thép kéo dài ven nước.Ảnh: Hisao Suzuki / Christian Richters

Nhà điều khiển đặt trên những chân cao

Bridgewatchers House có gian làm việc được nâng lên trên hệ chân mảnh. Ở phía hướng về sông là một cửa kính dài; các mặt bên có tỷ lệ đặc hơn và những cửa nhỏ đặt lệch. Một khối thang cùng các bộ phận kỹ thuật nối gian trên với nền bến. Trong ảnh nhìn ngang, khoảng trống dưới nhà cho phép bờ nước tiếp tục chạy qua, thay vì bị chặn bởi một khối đặc từ đất lên tới mái.

Theo Peter Wilson, cao độ quan sát gắn với nhiệm vụ điều khiển giao thông đường thủy và việc mở, đóng các cầu. Bên trong, các màn hình và thiết bị cùng tham gia hoạt động quan sát, chứ không chỉ có tầm nhìn trực tiếp qua kính. Hình dáng nhà do đó kết hợp yêu cầu làm việc trên cao với hệ thống vận hành của cảng. Những bản phác nghiên cứu nhiều vị trí chân, thang và gian trên, cho thấy các bộ phận này được thử như một cấu trúc liên kết.

Lối đi dưới và cạnh hàng cột.Ảnh: Hisao Suzuki / Christian Richters

Hàng cột thép và tuyến nhìn dọc bến

Một cấu trúc thép dài chạy gần mép bến, có những chân đỡ và thanh ngang nhìn rõ từ xa. Nó tạo ra một đường thứ hai bên cạnh đường bờ nước, nhưng không khép thành một mặt tường kín. Người đi vẫn nhìn xuyên qua các nhịp về phía sông hoặc phía các tòa nhà phía sau. Trong ảnh chụp dọc tuyến, các chân và thanh giằng liên tiếp thu nhỏ theo phối cảnh, làm rõ chiều dài của bến.

Cấu trúc này liên hệ với hình ảnh thiết bị và công trình phụ trợ của cảng, nhưng đã được đưa vào chương trình không gian công cộng. Những khoảng có mái hoặc có khung tạo ra điểm dừng khác với mặt bến mở hoàn toàn. Nhà điều khiển ở một đầu và tuyến hàng cột dài cùng xác định hai tỷ lệ: một vật thể có hình dáng rõ ở phía trên, và một hệ lặp kéo dài ngang theo mặt đất. Giữa chúng vẫn có những khoảng trống để nhìn và di chuyển.

Bản vẽ mặt bằng, mặt đứng và cấu tạo nhà điều khiển.Ảnh: BOLLES+WILSON
Phác thảo nhà điều khiển trên chân đỡ.Ảnh: BOLLES+WILSON

Những vật thể nhỏ trên nền lát

Trên mặt bến có các khối bê tông thấp với đường bao tròn, được nhóm thiết kế gọi là những tảng đá điện tử. Trong ảnh, chúng nằm trực tiếp trên nền lát và có thể được tiếp cận từ nhiều phía. Chúng không tạo thành một hàng ghế đồng dạng. Kích thước, hướng đặt và khoảng cách biến mỗi khối thành một điểm riêng trong không gian rộng, cạnh các vệt lát và những thành phần hạ tầng của bến.

Các bản vẽ và ảnh chi tiết cũng ghi nhận chữ, dấu và hình trên mặt nền. Những thành phần này có quy mô nhỏ hơn nhiều so với cầu và các tháp văn phòng xung quanh. Khi đi sát bờ nước, chúng xuất hiện trong tầm nhìn gần, trong khi đường chân trời của Rotterdam vẫn nằm phía xa. Cảnh quan bến vì vậy không chỉ được cấu thành bởi một hình tổng thể nhìn từ trên cao mà còn bởi các điểm gặp cụ thể dọc hành trình đi bộ.

Mặt kính hướng về sông.Ảnh: Hisao Suzuki / Christian Richters

Một tổ hợp trước nền đô thị thay đổi

Các ảnh cuối thập niên 1990 cho thấy nhà điều khiển và hàng cột đứng trước một Kop van Zuid còn có nhiều khoảng mở. Khi những tháp và khối văn phòng được xây thêm, quan hệ giữa các công trình nhỏ với nền phía sau tiếp tục thay đổi. Những hình ảnh về sau trong hồi tưởng của kiến trúc sư ghi lại cùng nhà điều khiển giữa sương và các khối cao mới, trong khi hình dáng gian trên và những chân đỡ vẫn có thể nhận ra.

Tổ hợp này nằm trong một chuỗi công việc kéo dài của văn phòng tại Rotterdam, từ nghiên cứu đường bờ và các kịch bản đô thị tới nhà hát Luxor. Tuy vậy, nhà điều khiển, nền bến, hàng cột và các vật thể thấp có chương trình và thời điểm riêng. Hồ sơ của chúng cho thấy cách một nhiệm vụ vận hành cầu và một không gian công cộng cùng được đặt lên kết cấu bờ kè, tại nơi hạ tầng lớn gặp đời sống thường ngày của khu đô thị mới.

Những khối bê tông thấp trên nền lát.Ảnh: Hisao Suzuki / Christian Richters
Đọc thêm +