Cụm nhà của gia đình buôn ngọc trai

Siyadi Pearl Museum nằm trong cụm công trình Siyadi tại Muharraq, Bahrain. Cụm này gồm nhà ở, majlis và nhà thờ Hồi giáo, gắn với một gia đình thương nhân ngọc trai. Majlis là nơi tiếp khách và gặp gỡ; tại đây, những người mua ngọc từ các nơi khác từng tới thương lượng với chủ nhà.

Dự án của Studio Anne Holtrop bảo tồn các phần lịch sử và thêm không gian trưng bày ngọc trai. Công việc bắt đầu từ năm 2016. Các hồ sơ công bố ghi mốc hoàn thành khác nhau trong khoảng 2023–2024, nên bài viết dùng khoảng thời gian này thay vì đồng nhất năm thiết kế ban đầu với năm công trình được sử dụng.

Khoảng sân giữa các bức tường cũ.Ảnh: Anne Holtrop

Một phần của tuyến di sản

Kinh tế ngọc trai từng liên kết nhiều nghề tại Bahrain: thợ lặn, thủy thủ, chủ tàu, thợ đóng tàu, người làm buồm, thương nhân và những người cung cấp vốn. Các nhà và nơi giao dịch ở Muharraq là dấu vết trên đất liền của hệ hoạt động ấy. Siyadi nằm trong tuyến di sản Pearling Path, nối những địa điểm có vai trò khác nhau trong câu chuyện này.

Theo cơ quan quản lý di sản, cụm Siyadi có những phần xây từ thế kỷ XIX và được bổ sung về sau. Phòng tiếp khách trang trí phong phú là một bộ phận đặc biệt của majlis. Việc chuyển một phần công trình sang bảo tàng đặt nội dung về ngọc trai ngay trong không gian từng liên quan đến hoạt động giao dịch.

Cửa kính mới bên bề mặt tường hiện hữu.Ảnh: Anne Holtrop

Giữ phần lịch sử và bổ sung phần thiếu

Bước đầu của quá trình cải tạo là loại bỏ những phần thêm và sửa không phù hợp qua các thời kỳ. Các thành phần lịch sử còn lại được giữ làm cơ sở. Phần mới tiếp tục một số hướng tường cũ và dựa vào dấu móng được phát hiện, thay vì đặt một khối hoàn toàn độc lập bên cạnh di tích.

Các phòng thêm mới phục vụ trưng bày ngọc và đồ trang sức. Trong khi đó, nhà thờ Hồi giáo được phục hồi để tiếp tục chức năng thờ phụng. Những chương trình này được phân biệt trong cùng cụm công trình. Bảo tồn không biến tất cả các không gian thành một phòng triển lãm chung có cùng cách dùng.

Không gian trưng bày bên trong.Ảnh: Anne Holtrop

Đá san hô và vữa trát hai lớp

Vật liệu lịch sử là đá san hô, được phủ lớp vữa có nền vôi. Theo hồ sơ, cách trát cũ gồm một lớp dày ném bằng tay lên tường, sau đó là lớp mỏng và nhẵn phía ngoài. Trên lớp hoàn thiện có thể xuất hiện phù điêu, hoa văn khắc hoặc trang trí sơn.

Đối với tường mới, Holtrop phát triển cách trát để cả lớp thô và lớp nhẵn đều còn nhìn thấy. Sau lớp nền, một phần vữa mịn được miết từ dưới lên thành những mảng lớn có mép không đều. Kết quả phân biệt phần mới qua thao tác và bề mặt, trong khi vẫn dùng những đặc tính vật liệu gần với công trình cũ.

Tủ trưng bày trong căn phòng cũ.Ảnh: Anne Holtrop

Phòng cao với bề mặt lá bạc

Phòng trưng bày chính cao khoảng bảy mét. Bề mặt vữa được hoàn thiện bằng lá bạc, tạo lớp phản xạ khác với tường trát thông thường. Thuyết minh liên hệ lớp này với sự phong phú của trang trí trong những phòng lịch sử, nhưng không chép lại toàn bộ hoa văn của majlis.

Bạc có thể thay đổi sắc bề mặt dưới tác động của không khí và độ ẩm. Tác giả đưa đặc tính hình thành lớp màu theo thời gian vào mô tả vật liệu. Lớp bạc đi theo những mặt trát có hình dạng riêng, nên ánh sáng và bề mặt không đồng nhất như trên một tấm kim loại phẳng được lắp độc lập.

Ánh sáng qua cửa trong phòng.Ảnh: Anne Holtrop

Ngọc trai trong các phòng mới

Nội dung bảo tàng gồm ngọc rời và đồ trang sức từ các bộ sưu tập, trong đó có Bảo tàng Quốc gia Bahrain, Mattar Jewellers và Cartier. Cơ quan quản lý Pearling Path giới thiệu các hiện vật thuộc những thời kỳ khác nhau, từ các hạt ngọc khảo cổ đến đồ trang sức bằng ngọc tự nhiên Bahrain.

Các phòng mới cung cấp không gian cho những vật nhỏ có yêu cầu quan sát gần, trong khi các phòng lịch sử cho thấy quy mô và trang trí của đời sống thương nhân. Hai lớp nội dung cùng hiện diện: hiện vật được đưa vào trưng bày và chính công trình được bảo tồn. Sân, tường tiếp nối, lớp vữa mới và phòng lá bạc tổ chức đường đi giữa những phần đó.

Ô cửa nhỏ trên bề mặt tường.Ảnh: Anne Holtrop
Cửa kính nối các không gian.Ảnh: Anne Holtrop
Đọc thêm +