Nhà ở và nơi tiếp đón ngoại giao

Dinh thự Đại sứ Thụy Sĩ tại Washington, D.C. là kết quả của cuộc thi năm 2001 dành cho mười nhóm kiến trúc sư Thụy Sĩ–Hoa Kỳ. Phương án của Steven Holl Architects và Rüssli Architekten được chọn và công trình hoàn thành tháng 8 năm 2006. Nhiệm vụ kết hợp nhà ở riêng của đại sứ, không gian cho nhân viên và khách, cùng các phòng tiếp đón chính thức phục vụ hoạt động ngoại giao và văn hóa.

Khu đất nằm trên đồi, trong một khu vườn có cây lớn và hướng nhìn qua tán cây về Washington Monument. Điểm cao của địa hình giúp công trình có tầm nhìn dài, nhưng các phòng vẫn cần những mức riêng tư khác nhau. Thay vì gom toàn bộ hoạt động vào một sảnh lớn, thiết kế chia các khu vực quanh một hình chữ thập, với những khoảng sân nằm giữa các cánh.

Dinh thự trên đỉnh đồi nhìn từ khu vườn.Ảnh: Hisao Suzuki

Một đường chéo xuyên qua mặt bằng

Ý tưởng tổ chức bắt đầu từ một chuỗi không gian chồng lấn theo đường chéo qua mặt bằng chữ thập. Các khu vực đến, tiếp khách và nghi lễ nằm ở tầng dưới, liên hệ theo đường này. Những cửa mở và khoảng cao cho phép nhìn từ một phòng sang phòng khác, rồi ra sân hoặc cảnh quan xa. Trục nhìn không luôn trùng với hướng của các tường vuông góc, tạo những cách liên hệ khác nhau giữa phòng và sân.

Khối nhà đặt trên một nền có đường bao tương đối rõ. Các mặt ngoài của hình chữ thập vừa định hình phòng bên trong vừa tạo các khoảng ngoài trời ở góc giữa những cánh. Một sân có thể dùng cho tiếp đón, một vùng khác hướng về vườn. Khi nhìn công trình từ nhiều phía, người xem thấy các đoạn đặc bằng bê tông và những mặt kính mờ thay nhau xuất hiện, tùy theo vị trí trong hình chữ thập.

Khoảng có mái che mở về cảnh quan.Ảnh: Hisao Suzuki

Hai tầng với mức riêng tư khác nhau

Những phòng chính thức và không gian phụ trợ nằm ở tầng dưới. Tầng trên chứa khu sinh hoạt riêng, phòng khách lưu trú và phòng dành cho nhân viên theo mô tả của Rüssli. Sảnh cao hai tầng tạo điểm chuyển giữa các vùng nhưng vẫn giữ đường nhìn về cảnh quan. Các cầu thang nằm trong những khoảng tường trắng và sàn tối, thay đổi cao độ mà không cắt đứt hoàn toàn liên hệ thị giác giữa các phần nhà.

Các cửa ở tầng tiếp đón mở ra sân và những khoảng có mái che. Khi tổ chức sự kiện, các vùng trong và ngoài nhà có thể tham gia vào cùng một chuỗi sử dụng. Tầng trên giữ nhiều phần tường đặc hơn, với những ô mở được đặt theo từng phòng. Sự phân chia công cộng và riêng tư vì vậy thể hiện qua cao độ, vị trí cửa và cách các cánh nhà tiếp xúc với khoảng sân phía dưới.

Mặt kính mờ và những ô cửa của khu ở phía trên.Ảnh: Hisao Suzuki

Bê tông tối và kính trắng

Vật liệu chủ đạo là bê tông màu than, đá phiến địa phương và kính tiết diện kênh được xử lý phun cát. Rüssli liên hệ màu bê tông tối và kính trắng với đá và tuyết của dãy Alps. Trong công trình, sự đối lập này không chỉ nằm ở màu sắc: bê tông tạo mặt đặc, còn kính mờ cho ánh sáng đi qua mà không bộc lộ rõ mọi hoạt động phía trong.

Những ảnh sân trong cho thấy ánh sáng thay đổi theo góc và thời điểm. Ban ngày, mặt kính hiện như một lớp trắng có nhịp đứng, xen những cửa kính trong. Buổi tối, các phòng sáng phía sau làm lớp vỏ mờ phát sáng. Những khối bê tông ở cạnh đó giữ sắc tối hơn, tạo ranh giới rõ cho cửa và khoảng có mái che. Tại một số vị trí, một lỗ mở lớn đóng khung tầm nhìn xuyên qua nhà.

Sân trong với các cửa nhìn về hướng đài tưởng niệm.Ảnh: Hisao Suzuki
Bề mặt kính mờ của sân trong vào buổi tối.Ảnh: Hisao Suzuki

Mái xanh và khu vườn trên đồi

Dự án được xây theo tiêu chuẩn Minergie của Thụy Sĩ. Thuyết minh nêu việc tận dụng nắng thụ động ở các mặt hướng nam và bố trí mái trồng cây Sedum. Mái xanh thuộc phần tổ chức môi trường của ngôi nhà, trong khi các mặt kính và tường đặc giải quyết những điều kiện tiếp xúc khác nhau. Hệ vật liệu được lựa chọn đồng thời với các yêu cầu cách nhiệt và ánh sáng của công trình ngoại giao.

Cảnh quan có các lối đi và cây trồng bổ sung nối dinh thự với khu vườn hiện hữu. Mặt bằng cao nơi đặt nhà trở thành vùng đến và các sân tiếp đón. Những đường dạo kéo hoạt động ra ngoài khối nhà, trong khi tán cây vẫn hiện trong tầm nhìn từ các phòng. Địa hình đồi không được san thành một quảng trường rộng hoàn toàn; công trình giữ quan hệ với sườn cỏ và các vùng cây bao quanh.

Sảnh cao và cầu thang nối với tầng ở riêng.Ảnh: Hisao Suzuki

Công trình hợp tác giữa hai văn phòng

Steven Holl và Justin Rüssli là những kiến trúc sư thiết kế chính của hai văn phòng. Nhóm dự án còn có Olaf Schmidt, Stephen O’Dell và Mimi Kueh cùng các cộng sự khác. Nội thất có sự tham gia của ZedNetwork Hannes Wettstein; Robert Gissinger thực hiện thiết kế cảnh quan. Các phần kiến trúc, nội thất và khu vườn cùng phục vụ một chương trình kết hợp sinh hoạt riêng với những hoạt động đại diện chính thức.

Trong công trình hoàn thành, hình chữ thập được nhận ra từ cách các sân nằm giữa các cánh, nhưng đường đi bên trong thường diễn ra theo những liên hệ chéo. Những phòng tiếp đón nối nhau bằng cửa rộng, khoảng cao và hướng nhìn; tầng ở phía trên giữ khoảng cách với vùng sự kiện. Mặt bê tông tối, kính mờ sáng và các khoảng vườn tạo những điều kiện khác nhau cho từng phần của dinh thự.

Đường nhìn xuyên qua các phòng ở tầng tiếp đón.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +