Khu đất giữa đường phố và đầm nước
Studio Dwelling là nhà ở đồng thời là văn phòng của Palinda Kannangara tại Rajagiriya, thuộc khu vực đô thị Colombo. Công trình được thực hiện trong giai đoạn 2013–2015 trên diện tích chiếm đất khoảng 250 mét vuông. Một phía khu đất tiếp giáp đường có xe cộ và những công trình đô thị; phía còn lại nhìn ra vùng đất ngập nước. Các khối cao tầng xuất hiện trong khu vực lân cận, trong khi cây và mặt nước vẫn hiện diện ngay sau nhà.
Hai mặt tiếp xúc ấy có cấu tạo khác nhau. Phía đường gồm bê tông, lớp gạch có khe và lối vào nằm dưới phần nhà phía trên. Về phía đầm, các ô cửa cao mở tầm nhìn từ chỗ làm việc và sinh hoạt. Trong thuyết minh, văn phòng mô tả mặt phía đường như lớp bảo vệ trước nắng, tiếng xe và sự nhìn vào từ bên ngoài. Hướng nhìn ra đầm được giữ ở những không gian sử dụng thường xuyên, từ văn phòng đến phòng họp và khu sinh hoạt trên mái.
Nền đất và tầng dưới
Trong cuộc phỏng vấn với ArchitectureAu năm 2023, Kannangara kể rằng khi bắt đầu thiết kế, nhóm nhận thấy nước chảy qua khu đất rồi vào vườn. Ông cho biết họ giữ khả năng lưu thông ấy thay vì đắp nâng toàn bộ nền. Phần ở và làm việc chính được đưa lên cao, còn tầng sát đất có khoảng mở tiếp nối với vườn. Đây là lời giải thích trực tiếp của kiến trúc sư về quyết định tổ chức cao độ công trình.
Mặt bằng tầng dưới bố trí chỗ cho bốn xe, bếp dành cho khách, phòng ngủ cho khách, kho và phòng làm mô hình. Các phòng tiếp xúc với sân. Một phần nền đỗ xe nối với vườn mưa; phía sau mở về vùng cây thấp. Trong ảnh, lối đi xuyên dưới nhà lát đá, hai bên là những mặt tường bê tông. Khoảng cuối lối đi không khép bằng một bức tường đặc mà hướng ra khu vườn. Các khoảng thấp này cũng được đưa vào hệ giữ nước khi mưa lớn.
Văn phòng, phòng họp và chỗ ở
Tầng ngay trên mặt đất chứa sảnh và nơi làm việc. Bàn làm việc được đặt trong một phòng mở về phía đầm, có các cửa cao và vách kính. Bên cạnh là khoảng có chiều cao lớn, nối bằng thị giác với tầng phía trên. Ảnh nội thất cho thấy bề mặt bê tông để lộ dấu ván khuôn, sàn tối màu, bàn dài và các giá đặt mô hình. Cửa quay mở ra ngoài làm phần kính thay đổi vị trí so với mặt đứng.
Tầng tiếp theo có phòng họp, chỗ ngồi và thư viện. Cánh phía bắc dành cho phòng ngủ, ban công và khu tắm mở lên trời. Trên mặt bằng, các chức năng này nằm cạnh khoảng thông tầng thay vì chiếm kín toàn bộ diện tích sàn. Cầu thang chính và một cầu thang xoắn phục vụ các cao độ khác nhau. Do nhà ở và văn phòng cùng nằm trong một công trình, phòng họp, thư viện, nơi nghỉ và sinh hoạt gia đình xuất hiện trong cùng hệ giao thông đứng.
Lớp gạch bên ngoài bê tông
Mặt phía nam và phía tây có một lớp gạch phía ngoài, tách khỏi bề mặt bê tông bằng khoảng không khí. Các viên gạch không tạo thành mặt kín liên tục: nhiều vị trí để hở thành lỗ nhỏ, xen với các khoảng mở lớn hơn. Trong mô tả của nhóm thiết kế, lớp ngoài che bức xạ trực tiếp lên bê tông, đồng thời cho phép không khí lưu chuyển trong khoảng giữa. Khoảng này còn chứa một số đường ống và thiết bị kỹ thuật.
Mặt cắt chi tiết phía đường thể hiện lớp bê tông trong, mặt gạch ngoài, các khoảng hở và bồn trồng trên mái. Bê tông được đổ với ván khuôn bằng gỗ địa phương, để lại những đường ngang trên bề mặt. Dải gạch nằm cao phía trên lối vào, còn tầng dưới dùng các mặt tường xi măng tối. Ở phía trong, sự thay đổi giữa phần tường đặc và phần gạch có khe vẫn nhìn thấy từ khu ngồi và phòng họp. Lớp gạch là một cấu kiện tách biệt, có chiều sâu so với phòng bên trong.
Cửa cao, kính và ánh sáng
Các ô cửa về phía đầm có chiều cao tới khoảng năm mét ở không gian thông tầng. Nhóm thiết kế sử dụng kính phát xạ thấp cùng hệ cánh hoặc lam kính có thể điều chỉnh. Cửa vừa mở tầm nhìn vừa cho phép thay đổi lượng không khí vào trong; vị trí cánh được điều chỉnh khi có gió và mưa. Ánh sáng phía đông đi vào các phòng làm việc, còn mặt phía nam và tây nằm sau lớp gạch che.
Theo thuyết minh của văn phòng, cách bố trí này cho phép phần lớn sinh hoạt ban ngày sử dụng ánh sáng tự nhiên. Hồ sơ cũng nhắc đến khảo sát của sinh viên Đại học Moratuwa về nhiệt độ trong nhà; đây là thông tin do nhóm thiết kế công bố, không kèm bộ số liệu đo trong phần giới thiệu dự án. Những ảnh chụp cho thấy các vùng có độ sáng khác nhau: ánh sáng ở mép cửa lớn, bóng râm sâu dưới trần bê tông và các điểm sáng nhỏ đi qua tường gạch có khe.
Nước và cây trên nhiều cao độ
Vườn xuất hiện ở mặt đất, trong khoảng giữa các lớp bao che và trên mái. Một số bể nông nuôi cá được đặt tại vùng chuyển tiếp gần tường hai lớp. Phía trên cùng có vườn mái dày khoảng 30 centimet theo mô tả công trình. Những ô trồng này gồm cây thủy sinh, lúa và rau gia vị như lá cà ri, lá dứa, rau mùi và húng. Các bể sinh học được thiết kế để thu, xử lý và điều tiết nước mưa.
Bồn chứa trên mái giữ thêm nước dùng tưới vườn. Mặt cắt cấu tạo thể hiện đất trồng, vải địa kỹ thuật, lớp thoát nước, lớp chống thấm và các lớp bảo vệ phía trên sàn bê tông. Trong mặt bằng mái, các dải nước nông và khu trồng cây nằm quanh chỗ sinh hoạt. Hệ này nối với cách xử lý nước ở tầng đất: sân và vườn thấp có vai trò nhận nước trong thời gian mưa mùa. Cây ăn được còn được trồng trong sân gần bếp ở tầng dưới.
Không gian trên sân thượng và vật liệu thu hồi
Phần cao nhất của nhà là một không gian sinh hoạt có mái, gồm chỗ ngồi, ăn uống, bếp nhỏ và phòng tắm. Mặt bằng gọi đây là khối nhà dành cho sinh hoạt và tiếp khách. Nó mở về những ô trồng, bể nước nông và cảnh quan bên ngoài. Sàn khu vực này dùng gỗ; mái bê tông vươn ra trên chỗ ngồi. Trong ảnh, một mặt của khối nhà có cửa trượt, các cạnh còn lại nối với vườn mái và phần sàn ngoài trời.
Đá lát tầng dưới và cầu thang chính được thu hồi từ đường cũ và các đồn điền chè. Gỗ địa phương tái sử dụng xuất hiện ở sàn phòng ngủ và khu có mái che trên sân thượng. Những mẩu gỗ thừa được ghép thành cửa. Sàn các khu còn lại chủ yếu là xi măng hoặc lớp hoàn thiện tối màu. Tường bê tông và gạch không được phủ bằng một lớp sơn đồng nhất; dấu ván khuôn, mạch vữa và màu gỗ vẫn nhìn thấy trong các không gian chung.
Nhóm thực hiện và các giải thưởng
Palinda Kannangara là kiến trúc sư đồng thời là chủ sử dụng công trình. Savindrie Nanayakkara tham gia với vai trò kiến trúc sư dự án; Ranjith Wijegunasekara phụ trách kết cấu và Varna Shashidhar phụ trách cảnh quan. Hồ sơ ArchDaily ghi diện tích sàn 450 mét vuông và năm hoàn thành 2015. Trong cuộc phỏng vấn năm 2023, Kannangara cho biết công việc xây dựng kéo dài khoảng hai năm, với gỗ và các nhà thầu địa phương.
Studio Dwelling nhận giải hạng mục nhà ở trong chu kỳ Geoffrey Bawa Awards năm 2017. Công trình cũng nhận RIBA International Award for Excellence năm 2018. Đến năm 2020, INDE.Awards trao giải Best of the Decade ở hạng mục The Living Space. Trang giải thưởng ghi nhận cả chức năng ở và làm việc, vườn rau trên mái cùng sân trồng cây gần bếp. Văn phòng kiến trúc tiếp tục đặt tại công trình này; các ảnh nội thất cho thấy bàn làm việc, mô hình và tài liệu sử dụng trong hoạt động thường ngày.
