Khu vườn bếp của điền trang Baesveld
Villa M nằm tại Zedelgem, phía tây nước Bỉ, trên khu đất từng là vườn bếp của điền trang Baesveld. Đây là khoảng trống giữa rừng Merkemveld, còn những bức tường gạch phân chia vườn cũ. Lối đến nhà đi theo hàng cây ở phía tây. Cảnh quan có những vùng khác nhau: bãi cỏ, cây lớn, vườn cây và phần đất sát tường. Ngôi nhà được đặt trong hệ thống sẵn có ấy, thay vì đứng chính giữa một khu vườn mới tổ chức đối xứng.
Stéphane Beel bắt đầu thiết kế năm 1987; công trình thi công từ năm 1990 và hoàn thành năm 1992. Tên Villa M in Z giữ cách viết tắt của chủ nhà và địa điểm. Hồ sơ di sản của vùng Flanders xác định vị trí tại Merkemveldweg, Zedelgem. Công trình thuộc giai đoạn đầu trong sự nghiệp Beel, khi ông thực hiện những nhà ở riêng đồng thời nhận các dự án thương mại và văn hóa.
Khối nhà dài chạy song song với tường cũ
Hình khối cơ bản là một dải nhà dài và hẹp, cao gần như không đổi, chạy song song với bức tường vườn. Trong trao đổi về công trình, Beel mô tả chiều dài khoảng 60 mét. Thay vì xếp các phòng lên nhiều tầng, ông đặt chúng kế tiếp trên cùng phương ngang. Khoảng đất còn lại phía sau nhà trở thành một không gian ngoài trời hẹp, khác với bãi cỏ rộng trước mặt.
Nền nhà được nâng nhẹ khỏi mặt đất và phần đỡ lùi vào trong. Vì vậy, đường chân công trình có bóng tối liên tục, nhìn từ vườn tạo cảm giác khối nhà tách khỏi bãi cỏ. Beel giải thích sự tách biệt này gắn với việc ngôi nhà vừa thuộc về khu đất, vừa có ranh giới riêng. Bức tường cũ và dải nhà mới cùng hiện diện; chúng không nối thành một lớp vỏ duy nhất và cũng không sử dụng cùng cách mở cửa.
Các phòng và khoảng ngoài trời trên cùng một dải
Bản vẽ mặt bằng đặt phòng ăn, bếp, phòng của trẻ, phòng chơi và những không gian sinh hoạt trong cùng cấu trúc dài. Các công năng không được trải đều thành chuỗi phòng giống nhau. Vách ngăn, khối phụ trợ, sân trong và hiên chia chiều dài thành các đoạn có tính chất riêng. Có nơi phòng đóng lại, có nơi tầm nhìn xuyên qua lớp kính để ra vườn. Một khoảng không có mái vẫn nằm trong đường bao chung của ngôi nhà.
Sự liên tục bên ngoài vì thế khác với cách sử dụng bên trong. Mặt đứng giữ một chiều cao và nhịp ngang rõ rệt, còn cuộc sống gia đình diễn ra trong những nhóm phòng khác nhau. Bếp nằm gần phòng ăn, các không gian dành cho trẻ hình thành một cụm, những chỗ ngồi hướng ra cảnh quan xuất hiện ở các vị trí khác. Ngôi nhà không có một sảnh trung tâm lớn để mọi phòng cùng mở vào; việc di chuyển dọc chiều dài nối các cụm với nhau.
Hai mặt dài và cách đi vào nhà
Mặt phía đông có những đoạn kín ốp ván và lối vào qua một đường dốc bê tông. Mặt phía tây mở nhiều hơn về khu vườn. Hai mặt không được xử lý như hai bản sao. Các mảng kín giữ sự riêng tư cho một số phòng, trong khi đoạn giữa có kính rộng để khu vườn và vườn cây xuất hiện trong tầm nhìn từ bên trong. Tại những chỗ khác, cửa mở nhỏ hơn cắt vào bề mặt tường, đóng khung một phần cảnh quan.
Trong các ảnh chụp, đường mái thấp kéo dài qua nhiều trạng thái: tường đặc, kính, khoảng hiên và chỗ lõm. Lối đi bên ngoài có thể đưa người ở từ một đoạn nhà đến đoạn khác mà vẫn nhìn thấy chính công trình mình đang sử dụng. Beel nói đến việc đi quanh khu đất như một phần của đời sống trong nhà. Ở đây, giao thông không chỉ là hành lang trong phòng; nó còn bao gồm đường qua sân, dọc tường cũ và trên bãi cỏ.
Cửa kính, mặt tường và những khung nhìn
Không gian sinh hoạt có những mảng kính ngang lớn, nhưng cảnh quan không xuất hiện theo một cách duy nhất. Một cửa kính nhìn trực tiếp ra bãi cỏ, một cửa khác nhìn vào khoảng sân được bao bởi tường, còn một khe mở cho thấy phần vườn ở phía sau. Sự khác nhau đến từ chiều cao cửa, độ sâu của chỗ lõm và vị trí người ngồi. Bản thân hình chữ nhật của cửa trở thành ranh giới giữa nội thất và cây cối ngoài nhà.
Các ảnh nội thất của Lieve Blancquaert cho thấy nền tối, tường sáng và những chỗ ngồi kéo dài cạnh cửa. Một số không gian có băng ghế hoặc mặt phẳng gỗ nằm sát phần chân kính. Ở các hiên lõm, mặt trần và tường vẫn giữ ngôn ngữ của khối nhà, trong khi nền tiếp xúc trực tiếp với không khí ngoài trời. Những ảnh này ghi lại trạng thái công trình trong giai đoạn đầu, không đại diện cho mọi thay đổi nội thất có thể xảy ra sau đó.
Hồ sơ xây dựng và vị trí trong khu đất
Nhóm thiết kế gồm Stéphane Beel cùng Pieter Broucke, Dirk Hendriks, Hans Lust, Paul Van Eygen, Hans Verstuyft, Philippe Viérin và Harm Wassinck. SCES phụ trách kết cấu, Boydens phụ trách hệ thống kỹ thuật. Dự án được đưa vào danh sách rút gọn của giải Mies van der Rohe năm 1992 theo hồ sơ văn phòng. Các thông tin này thuộc quá trình hình thành ngôi nhà, bên cạnh mặt bằng và ảnh hoàn thiện.
Hồ sơ kiểm kê di sản mô tả cả ngôi nhà lẫn quan hệ của nó với điền trang Baesveld: các tường gạch cũ, hàng cây, phần vườn và khối nhà dài cùng tạo nên địa điểm. Villa M được ghi nhận trong danh mục di sản xây dựng của địa phương, với hồ sơ xác lập cập nhật năm 2024. Phần đất và công trình vẫn được nhận diện qua cấu trúc vườn có trước, chứ không chỉ qua hình ảnh riêng của mặt đứng mới.
