Ngôi nhà trên sườn đất có cây
Villa P in R nằm trên một khu đất dốc có cây tại Rotselaar, Bỉ. Stéphane Beel bắt đầu thiết kế năm 1991; hồ sơ hiện tại của văn phòng ghi giai đoạn thi công 1993–1994. Hình khối chính kéo dài theo phương ngang, trong khi mặt đất bên dưới tiếp tục thay đổi cao độ. Ở phía tiếp cận, một phần ngôi nhà chìm vào sườn đất. Ở phía vườn thấp hơn, cùng khối nhà ấy lại xuất hiện như một tầng được nâng lên giữa các thân cây.
Điều kiện này tạo ra hai cách nhìn khác nhau về một công trình. Từ phía đường, chiều cao nhìn thấy tương đối nhỏ và lối vào là một khe hẹp trên mặt tường. Từ phía dưới dốc, sàn nhà, các chân đỡ và khoảng trống dưới sàn đều hiện rõ. Mặt bằng sinh hoạt không đi theo từng bậc của địa hình; nó giữ một cao độ ngang, còn khoảng cách giữa người ở và mặt đất thay đổi quanh chu vi.
Đường vào đi qua một khoảng rỗng
Một phần của khối nhà được khoét bỏ để tạo sân không mái. Sân này không có một nền lát bằng phẳng phủ kín: sườn đất tự nhiên tiếp tục đi qua phía dưới. Từ đường, người đến nhà đi qua lỗ mở hẹp, tiến vào khoảng sân có tường bao, rồi mới tới phần có mái che trước cửa. Bởi vậy, mặt đứng hướng ra đường không dẫn ngay vào một phòng kín. Giữa đường phố và không gian ở còn có nhiều lớp tiếp cận.
Đường đi bắc qua sân đưa khách đến cửa ở cao độ của tầng chính. Trong ảnh chụp, dải đi bộ có cạnh thẳng và bề mặt sáng, đối diện các mặt kính nhìn vào nhà. Tường bao xác định rõ ranh giới sân, nhưng phần không mái và đất dốc vẫn giữ liên hệ với cây xanh. Từ trong hành lang, người ở có thể nhìn trở lại tuyến đường vừa đi qua, thay vì chỉ thấy một sảnh đóng kín ở phía sau cửa.
Các phòng nối nhau quanh sân
Tại cửa vào, không gian sinh hoạt chung nằm về một phía, còn các phòng ngủ nằm phía đối diện. Bản vẽ tầng chính chỉ ra phòng làm việc gần lối vào, tiếp đến khu khách, ăn, bếp và góc xem truyền hình. Khu ngủ gồm phòng trẻ em, phòng ngủ chính, phòng tắm và các khu phụ trợ. Những chức năng này nằm trong cùng một khối ngang nhưng không được dồn vào một phòng lớn duy nhất; các vách ngăn tạo những mức độ tách biệt khác nhau.
Sân giữa làm cho những phòng ở xa nhau trên tuyến đi trong nhà vẫn có thể nhìn thấy nhau qua khoảng ngoài trời. Những ô kính phía sân và các cửa mở ở mép ngoài tạo hai hướng liên hệ khác nhau: một hướng quay về phần rỗng trong khối nhà, hướng kia nhìn ra vườn và cây. Đường đi vì thế không chỉ là hành lang dẫn tới từng cửa phòng, mà còn có những đoạn nhận ánh sáng và tầm nhìn từ sân.
Tầng dưới và khoảng đất còn lại
Bản vẽ tầng thấp bố trí chỗ để xe, các không gian chứa đồ và phòng kỹ thuật. Chúng nằm ở vùng mà địa hình đã hạ xuống dưới cao độ sinh hoạt chính. Không phải toàn bộ phần dưới nhà đều được đóng thành phòng: trong các ảnh nhìn từ vườn, một số đoạn vẫn mở, để thân cây và bóng tối phía dưới sàn tiếp tục hiện diện. Các bộ phận kín và hở cùng tham gia vào mặt đứng phía thấp của khu đất.
Mặt cắt cho thấy sự khác nhau giữa đường đất nghiêng và đường sàn ngang. Ở một đầu, hai đường gần gặp nhau; ở đầu khác, khoảng cách đủ lớn để tạo một tầng sử dụng bên dưới. Sự thay đổi ấy cũng ảnh hưởng đến cảnh nhìn từ tầng ở. Cùng một cửa kính, người trong nhà có thể nhìn gần xuống mặt cỏ hoặc nhìn thẳng vào các nhánh và tán cây, tùy vị trí dọc theo chiều dài công trình.
Những bề mặt bao quanh đời sống trong nhà
Ảnh nội thất cho thấy trần và các mặt tường sáng màu, sàn có sắc gỗ ấm, cùng những cửa kính cao kéo dài về phía cảnh quan. Trong phòng khách, đồ đạc được đặt phía trong lớp kính, để lại một dải nhìn xuyên tới cây bên ngoài. Khung cửa và các mép tường phân chia cảnh nhìn thành những ô lớn. Bề mặt kính không làm mất đi hình dạng khối nhà; các đường sàn và mái vẫn xác định rành mạch giới hạn phía trên và phía dưới.
Ở một số góc, tường đặc che phần riêng tư, trong khi mặt kính mở rộng ở khu sinh hoạt. Những ảnh chụp từ các mùa khác nhau cũng cho thấy độ dày của cây quanh nhà không cố định. Khi cây thưa lá, cột và phần sàn nâng lên hiện rõ hơn. Khi tán cây đầy, khối nhà nằm sau một lớp lá dày. Tư liệu ảnh ghi lại các trạng thái ấy mà không đồng nhất chúng thành một hình ảnh cảnh quan duy nhất.
Một mặt bằng ngang, nhiều cao độ quan sát
Trong thuyết minh của Beel, việc giữ lại độ dốc đưa người ở lên gần tán cây, có nơi khoảng bốn mét phía trên mặt đất. Đây là khoảng cách gắn với một vị trí cụ thể của sườn dốc, không phải chiều cao đồng nhất quanh nhà. Bản vẽ và ảnh cho thấy phần sinh hoạt vẫn nằm trên cùng một mặt sàn, còn sự thay đổi cảm nhận đến từ nền đất, cây và khoảng rỗng bao quanh.
Bộ tư liệu gồm cả mặt đứng phía đường, phía vườn và các góc nhìn từ sân. Khi đặt cạnh nhau, chúng ghi lại cấu trúc của Villa P: một khối dài, một sân khoét vào giữa, một tuyến vào bắc qua địa hình và những khu phụ trợ ở cao độ thấp. Công trình được trình bày theo những thành phần đã xây dựng ấy, với mốc hoàn thành 1994 theo hồ sơ hiện tại của văn phòng.
