Khu đất trên bờ đá Punta Sardegna
Bak House được Alberto Ponis thực hiện năm 1968 tại Punta Sardegna, thuộc Palau ở miền bắc Sardegna. Khu đất nhìn về biển và quần đảo La Maddalena, có những khối granit lớn nằm trên một sườn dốc. Hai khối nhà chiếm các khoảng trống giữa đá, với nhà chính ở cao hơn nhà khách. Từ phía biển, địa hình dựng lên thành một bờ đá khó tiếp cận. Phía sau nhà còn một khoảng đất có cây sồi lớn. Chỗ đỗ xe nằm ở phần thấp của khu đất, nên đường vào nhà bắt đầu bằng việc đi lên.
Trong lời kể về dự án, Ponis mô tả cuộc gặp đầu tiên với người sẽ ở trong nhà để ghi nhận nhu cầu và các mong muốn. Sau đó ông đến khu đất, đi bộ và dừng lại tại nhiều vị trí. Khảo sát địa hình ghi những điểm được đánh số, đường bao của đá, cây và bụi thấp. Các dữ liệu này xuất hiện trong bản vẽ cùng các nét chỉ đường tiếp cận và hướng nhìn.
Nhà chính và nhà khách trên những khoảng trống
Mặt bằng tổng thể cho thấy hai phần ở không được nối thành một khối kín. Giữa chúng là đá, các bậc lên xuống và những đoạn đường ngoài trời. Mỗi phần có hình bao gần một cung tròn hoặc một hình quạt mở về cảnh quan. Đường tường đổi hướng theo khoảng đất có thể sử dụng, trong khi các đoạn thẳng và những cung tương đối rõ vẫn tạo được giới hạn cho phòng. Bản vẽ mặt bằng đặt cả công trình lẫn các tảng đá vào cùng một hình khảo sát.
Nhà khách ở gần tuyến đi lên từ chỗ đỗ xe. Lối đi vòng qua phần này và xuyên dưới hiên có mái, trước khi tiếp tục tới nhà chính. Nhìn từ ngoài, mái ngói của hai khối hiện ra ở những cao độ khác nhau. Các bề mặt trát hồng trong bộ ảnh màu bị che từng phần bởi đá và cây. Không có một mặt đứng dài liên tục nối toàn bộ các phòng; những phần ở được nhìn qua các khoảng mở giữa địa hình.
Đường đi nối những cao độ của nhà
Tuyến đường là phần liên tục giữa các thành phần vốn tách nhau của Bak House. Nó bắt đầu ở chân khu đất, lên qua nhà khách rồi đổi hướng nhiều lần để tới khối chính. Bề rộng thay đổi khi đi qua khe đá hoặc một khoảng sàn rộng. Những bậc thấp nằm giữa các mặt nền không cùng cao độ. Ở vài đoạn, vách đá nằm ngay bên cạnh đường xây, còn tại đoạn khác, tường nhà và cây tạo hai phía của lối đi.
Tới nhà chính, đường tiếp tục từ bếp lên sân trên mái. Một hướng khác qua cửa chính dẫn về cây sồi phía sau. Vì thế, tuyến đi không kết thúc tại cửa vào phòng sinh hoạt. Trong ảnh, bậc lên mái nối với bờ tường trát và lan can xây thấp; phía trên là mặt sàn ngoài trời nhìn ra biển. Các mặt cắt ghi sự liên hệ giữa nền trong phòng, mái dốc và những khoảng sử dụng ở cao hơn. Sự thay đổi cao độ diễn ra cả trong phạm vi công trình lẫn trên đất quanh nhà.
Phòng sinh hoạt và cửa nhìn về biển
Phòng khách và chỗ ăn của nhà chính được đặt sau dải cửa mở về hiên. Các cửa có khung gỗ và cánh chớp; những cửa nhỏ hơn nằm ở các mặt tường bên. Trong bộ ảnh màu, một cửa đi có kính nằm giữa hai cửa sổ, với các giá sách xây sát vách. Bên ngoài cửa là mặt hiên, tiếp đó là cây và đường chân trời. Từ vị trí ở sâu trong phòng, người nhìn có thể thấy đồng thời khung cửa, cột hiên và một phần cảnh quan phía xa.
Trần nghiêng được chia bởi các thanh gỗ lộ bên dưới. Sàn trong phòng sinh hoạt có các mảnh đá không đều, còn các bề mặt xây bao quanh được hoàn thiện sáng màu. Chỗ ngồi xây sát tường không tạo thành một đồ vật tách rời ở giữa phòng. Ở một góc chụp khác, các cửa mở trên tường cong lần lượt đổi hướng, nên những khung nhìn bên cạnh nhau không cùng nhìn thẳng ra một điểm trên biển.
Hiên có mái và tảng đá rỗng
Hiên nằm giữa phòng ở và mép ngoài của khu đất, có mái ngói tiếp tục từ khối nhà. Những cột trát đỡ mép mái, trong khi đá có sẵn tạo giới hạn ở phía còn lại. Ponis ghi nhận một tảng granit bị xói rỗng bên trong nằm sát hiên. Tảng này vừa hiện diện trong trường nhìn vừa là vật thể giới hạn phần sàn có thể đi lại. Những khoảng giữa đá, cột và tường được thể hiện rõ trong bản vẽ cũng như ảnh chụp.
Một cột hiên có phần thân loe và thu theo chiều cao; phía trên là các thanh gỗ đỡ mái. Từ hiên, cửa kính nối trực tiếp với phòng sinh hoạt, còn sàn ngoài trời tiếp tục theo mặt đá. Ảnh chụp dưới mái cho thấy ranh giới giữa vùng nắng và vùng bóng đi qua chân cột và mặt nền. Phần hiên này nằm trong tuyến đi quanh nhà, với những chỗ dừng có thể nhìn về biển qua khoảng hở giữa các khối granit.
Phòng ngủ ở khối nhà khách
Bộ ảnh nhà khách ghi lại một phòng có trần gỗ nghiêng và các cửa ở nhiều mặt. Một cửa đi lớn mở ra sân và hiên, còn cửa sổ nhỏ xuất hiện trên vách cạnh giường hoặc chỗ ngồi. Từ trong phòng có thể nhận ra nền đất và cây ngay ngoài khung gỗ. Bề mặt trần không ngang: các thanh gỗ đi từ phía tường cao xuống mép ngoài, làm hình mái hiện rõ trong nội thất.
Các phần xây thấp trong phòng tạo chỗ đặt đệm hoặc ngăn những vùng sử dụng mà không dựng một vách kín tới trần. Trong ảnh nhìn dọc phòng, cửa chớp mở về phía sân cho thấy những bậc ngoài trời ở cao độ khác. Sàn phòng khách và sàn nhà khách có cách hoàn thiện khác nhau trong bộ ảnh, nên không thể gộp mọi phòng thành một không gian có cùng vật liệu. Mối nối giữa căn phòng, hiên và tuyến thang được đọc qua từng cửa mở cụ thể.
Bề mặt xây, mái ngói và đá hiện hữu
Vật liệu nhìn thấy gồm tường trát, đá xây, ngói đất nung, gỗ ở kết cấu mái và khung cửa. Những đoạn chân tường ốp hoặc xây đá nằm cạnh các khối granit tự nhiên có kích thước lớn hơn nhiều. Phần xây được chia theo các lớp đá nhỏ, còn tảng tự nhiên giữ mặt cong, khe nứt và các hốc do xói mòn. Mái ngói nhô khỏi mặt tường ở hiên, nhưng không phủ kín toàn bộ đá nằm cạnh công trình.
Ponis ghi rõ bề mặt đá có địa y được bảo vệ cẩn thận trong quá trình thi công. Thông tin này liên quan đến đá có sẵn trên khu đất, không phải một lớp ốp đưa tới công trình. Những bề mặt trát hồng của bộ ảnh màu và mái ngói đỏ nằm trong cùng khung hình với màu xám của granit. Ở các ảnh chụp xa, phần xây chỉ xuất hiện từng đoạn giữa những mảng đá và tán cây, thay vì một đường bao đều đặn trên sườn dốc.
Sân mái và các góc nhìn từ địa hình
Sân trên mái là một phần ngoài trời được tiếp cận bằng bậc xây từ khối chính. Mặt sàn có bờ tường thấp chạy quanh và một khoảng ngồi xây theo đường cong. Từ đây, mái ngói của phần nhà bên cạnh nằm ở dưới tầm mắt, còn biển và các đảo trải ra phía trước. Điểm đứng này khác với hiên ở tầng phòng: khoảng nhìn không còn bị giới hạn bởi cột và mép mái trước mặt.
Các ảnh nhìn từ xa ghi hai khối nhà giữa một nền granit liên tục. Ở một hướng, nhà khách hiện rõ dưới nhà chính; ở hướng khác, mái và một đoạn tường mới xuất hiện sau các tảng đá. Bản khảo sát và các ảnh gần cho biết đoạn nào là đường xây, đoạn nào là mặt đá nguyên trạng. Công trình được ghi nhận bằng những liên hệ cụ thể ấy: hai khối ở, lối lên, các hiên và sân mái cùng chiếm những cao độ khác nhau của một khu đất dốc.
