Một khu nội dung dưới mái chung
Mind Zone là khu triển lãm do văn phòng Zaha Hadid thiết kế cho Millennium Dome tại Greenwich trong năm 2000. Dome là công trình của Richard Rogers Partnership, nay là RSHP, cùng các kỹ sư Buro Happold; phạm vi của Hadid là kiến trúc trưng bày và việc lựa chọn nội dung cho một trong các khu bên trong. Sự phân biệt này quan trọng đối với lịch sử dự án: mái lớn, những cột chống màu vàng và hệ dây treo của toàn bộ Dome không phải thiết kế của văn phòng Hadid.
Triển lãm thiên niên kỷ đặt nhiều chủ đề dưới một kết cấu bao che rộng, có vùng biểu diễn và các tuyến lưu thông chung. Các khu nội dung được tổ chức như những thế giới riêng trong cùng không gian. Mind Zone tiếp cận trí óc thông qua nghệ thuật, nhận thức và các hoạt động tương tác, thay vì chỉ trưng bày hình dạng bộ não. Những ảnh chụp ở thời điểm hoạt động cho thấy một công trình bên trong công trình: các lớp sàn, vách và lối đi tự tạo ra giới hạn của khu triển lãm.
Chủ đề trí óc và cách xây dựng tuyến tham quan
Trong thuyết minh ban đầu, nhóm thiết kế phân biệt hoạt động của trí óc với cách giải thích thuần túy về một cơ quan sinh học. Phạm vi trưng bày bao gồm quá trình tiếp nhận thông tin, suy nghĩ và biểu đạt. Các nội dung không chỉ được xếp thành những tủ độc lập cạnh một hành lang; chúng nằm trong một cấu hình không gian có thể đi qua và nhìn từ nhiều cao độ. Các dải kiến trúc vừa bao những khu nội dung, vừa tạo các đoạn chuyển tiếp giữa chúng.
Những đường kéo dài, gấp và đổi hướng trở thành cách tổ chức toàn khu. Sàn ở một vùng chuyển thành mặt đứng ở vùng khác; một bề mặt trên cao có thể che người đi phía dưới rồi mở ra ở cuối tuyến. Các hướng nhìn không luôn trùng với hướng đi. Trong ảnh, khách có thể thấy những phần trưng bày nằm bên kia một lớp kính hoặc một khe mở, trong khi tuyến tiếp cận đi vòng qua những mặt nghiêng khác. Không gian vì vậy có nhiều lớp xuất hiện đồng thời.
Những dải sàn, tường và trần
Ngôn ngữ hình học của Mind Zone được xây dựng từ những dải có chiều rộng và độ dốc thay đổi. Một số đoạn kéo lên khỏi mặt sàn, một số cuộn quanh vùng trưng bày hoặc tiếp tục qua đầu người. Những mặt ấy không tạo một hệ phòng vuông vắn đóng kín. Chúng chia và hướng không gian bằng sự chồng lớp, chỗ thắt, vùng mở và đường mép. Các đoạn đi trên cao vẫn nhìn xuống phần thấp, nên cảm giác về toàn khu không phụ thuộc vào một mặt bằng phẳng duy nhất.
Ở các ảnh chụp tổng thể, phần mái Dome và kết cấu lớn phía trên vẫn hiện ra ngoài ranh giới của Mind Zone. Khoảng cao ấy làm rõ sự khác nhau giữa lớp bao che chung và cấu trúc trưng bày thấp hơn. Bên trong khu, các mặt sáng, những mảng tối và kính tạo độ sâu. Một góc chụp có thể gom nhiều tầng bề mặt vào cùng khung hình, trong khi ảnh chụp gần cho thấy những đoạn nối và những khoảng hở giữa các dải kiến trúc.
Nghệ thuật như một phần của nội dung
Bản trả lời tại Quốc hội Anh tháng 3 năm 2000 ghi Office of Zaha Hadid chịu trách nhiệm thiết kế Mind Zone và lựa chọn các phần trưng bày. Danh sách những người và nhóm tham gia có Ryoji Ikeda, Ron Mueck, Richard Deacon, Hussein Chalayan, Langlands and Bell cùng nhiều cộng tác viên khác. Đây là một dự án có nhiều lớp tác giả: hình thức không gian thuộc công việc của nhóm kiến trúc, còn từng tác phẩm có tác giả và nội dung riêng.
Ikeda thực hiện matrix [for acoustic dislocation], một sắp đặt âm thanh theo điều kiện của khu triển lãm. Hồ sơ của nghệ sĩ ghi thời gian tại Mind Zone từ ngày đầu đến ngày cuối năm 2000, với thiết kế không gian của Zaha Hadid Office. Âm thanh trong chuỗi matrix được tổ chức để thay đổi trải nghiệm khi người nghe di chuyển. Tác phẩm vì thế liên quan trực tiếp đến cơ thể người đi trong một trường âm, bên cạnh những nội dung có thể được tiếp nhận qua hình ảnh và hiện vật.
Ánh sáng và các lớp nhìn trong triển lãm
Các ảnh lịch sử cho thấy ánh sáng được bố trí cùng các mặt dựng của khu. Có những vách phát sáng phía sau, những đoạn kính cao và những mảng trần tối làm nền cho nội dung. Vùng sáng không phủ đều lên mọi bề mặt. Những mép nghiêng được nhấn lên, trong khi một số khoảng phía sau vẫn tối. Các lớp người, vật trưng bày và bề mặt kiến trúc vì vậy có thể được phân biệt bằng ánh sáng ngay cả khi nằm gần nhau trong một khung nhìn.
Nhìn từ dưới lên, những dải trên cao cắt ngang kết cấu của Dome. Nhìn dọc một lối đi, hình ảnh lại tập trung vào các mép dài và những vùng mở ở cuối. Sự thay đổi giữa hai hướng quan sát ấy xuất hiện ngay trong bộ ảnh hoàn thành năm 2000. Đây là không gian trưng bày có thời hạn, với nội dung nghe nhìn và nghệ thuật; các bề mặt kiến trúc đóng vai trò giá đỡ, phần phân chia và phông nền, đồng thời hình thành một tuyến tham quan có hình khối riêng.
Một công trình có thời gian tồn tại xác định
Mind Zone gắn với chương trình triển lãm năm 2000, không phải một thiết chế thường trực tiếp tục hoạt động như ban đầu. Millennium Dome về sau được chuyển đổi cho những mục đích khác, nhưng sự tồn tại của mái chung không có nghĩa các khu trưng bày thiên niên kỷ vẫn còn. Những bức ảnh ở đây ghi một trạng thái lịch sử của nội thất. Các tác phẩm cũng có lịch sử riêng ngoài lần lắp đặt tại Greenwich, như chuỗi matrix của Ikeda được phát triển tiếp ở những địa điểm khác.
Trong quá trình làm việc đầu những năm 2000, Hadid đồng thời nghiên cứu các bảo tàng và không gian công cộng với những bề mặt liên tục. Mind Zone là một trường hợp đã được dựng và có người sử dụng, trong đó các thử nghiệm ấy xuất hiện ở quy mô nội thất triển lãm. Các dải sàn, vách, khoảng rỗng và đường đi tạo thành một cấu trúc tạm nằm dưới mái lớn của một nhóm thiết kế khác, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ và đơn vị sản xuất nội dung.
