Khu chăm sóc và phần đất xây thêm
Công trình nằm tại Olival do Coronel, trong khu cơ sở của Santa Casa da Misericórdia ở Alcácer do Sal. Đây là phần bổ sung cho một tập hợp công trình đã hoạt động, với nhà ở, các chức năng chăm sóc và khoảng đất ngoài trời. Dự án bao gồm việc xác định những nhà sẽ được giữ lại, những phần tháo dỡ và vị trí của khu ở mới. Một số công trình cũ được sửa nhẹ về hình thức bên ngoài để liên hệ với phần xây thêm.
Aires Mateus đặt khối nhà mới dọc ranh đông nam của khu đất. Phía trước còn một khoảng vườn lớn hướng về phần sử dụng chung của toàn cơ sở. Phía sau, giữa nhà mới và tường ranh, là chuỗi khoảng ngoài trời nhỏ hơn. Những đường vào dành cho xe và người đi bộ tiếp cận các phần khác nhau của khuôn viên. Cách bố trí này giữ lại nhiều thành phần hiện hữu, đồng thời tạo đất cho công trình ở và các vườn kèm theo.
Một dãy nhà gấp khúc trên sườn đất
Khối nhà có mặt bằng kéo dài và đổi hướng nhiều lần. Địa hình dốc làm chiều cao nhìn thấy của công trình thay đổi: ở phía đất cao, nhà thấp xuống gần mặt vườn; về phía thấp, nó hiện đủ ba tầng. Các đoạn nhà nối thành một khối liên tục, nhưng hướng của mặt đứng và vị trí sân thay đổi theo từng đoạn gấp.
Phía các phòng ở, những thể tích kín xen các khoảng hiên sâu. Phòng và hiên được đặt lệch giữa các tầng, tạo các ô đặc và rỗng theo phương ngang lẫn phương đứng. Trên tầng cao nhất, một số sân hiên mở thẳng lên trời. Phía hành lang có mặt tường kín hơn, với các cửa nhỏ và những chỗ thay đổi chiều dày. Các mặt đứng trắng kéo dài qua các đoạn đổi hướng, trong khi đường tiếp đất đi theo cao độ của khu vườn.
Các khu sinh hoạt ở tầng thấp
Tầng thấp tập trung những chức năng dùng chung: lễ tân, phòng ăn, phòng sinh hoạt và các khu phục vụ như bếp, kho đồ vải, chỗ giữ quần áo. Những không gian này liên hệ gần với công trình đã có trong khu chăm sóc. Tại các đoạn nhà tiếp đất, cửa và sân ngoài trời nối các phòng chung với vườn, thay vì chỉ có một cửa ra vào ở đầu dãy.
Các khu chung nằm trong cùng hệ hình khối với phần ở trên, nhưng có cách chia phòng theo nhu cầu tiếp nhận, ăn uống và phục vụ. Giao thông dọc nhà đưa người sử dụng tới những vùng này. Các tầng trên ngoài phòng ngủ và khu phục vụ vẫn có những chỗ gặp gỡ. Theo mô tả của các kiến trúc sư, chương trình được đặt giữa tính chất nhà ở có dịch vụ và cơ sở chăm sóc, với cả không gian riêng cho từng người lẫn nơi sinh hoạt cùng nhau.
Phòng ngủ và sân hiên riêng
Các phòng ở có loại một người và hai người. Mỗi phòng đi kèm phòng tắm và một sân hiên riêng. Sân hiên có mặt bằng dạng nêm, mở rộng về một đầu và đi sâu vào khối nhà tới gần vùng hành lang. Các mặt kính của phòng quay về sân, còn các mặt tường bên của hiên tách phòng này khỏi phòng kế tiếp.
Aires Mateus mô tả những tường hiên như bộ phận hạn chế tầm nhìn từ ngoài vào và chắn nắng trực tiếp; ánh sáng tới phòng qua phản xạ trên bề mặt trắng. Đây là vai trò được nêu trong thiết kế của sân, cùng với việc cung cấp một khoảng ngoài trời cho phòng ở. Các hiên có lan can kính tại mép ngoài. Bên trong phòng, giường đặt cạnh mặt kính lớn, tủ có cánh phẳng màu trắng và sàn hoàn thiện màu xám. Một số hiên nằm dưới phòng ở tầng trên, trong khi các hiên trên cùng không có mái che phía trên.
Hành lang, cửa sổ và các đoạn đổi hướng
Hành lang phân phối chạy dọc dãy phòng, đổi hướng cùng mặt bằng nhà. Ở những đoạn gấp, người đi tới một đoạn hành lang có phương khác, với cửa và khoảng nhìn mới. Các phòng phụ trợ và chỗ gặp gỡ nằm xen trên tuyến này. Mặt tường phía hành lang có chiều dày thay đổi để chứa đường kỹ thuật và một số bộ phận phục vụ.
Trên phần lớn chiều dài, các ô mở ở hai phía hành lang nằm đối diện nhau. Một phía nhìn về vườn hoặc phần ngoài khu đất; phía kia liên hệ với những sân hiên ăn sâu giữa các phòng. Các khung cửa nằm lùi vào trong chiều dày tường, nên hốc cửa bộc lộ ở mặt ngoài. Bên trong, sàn đá sáng màu đi qua các đoạn hành lang, tường và trần màu trắng. Tay vịn chạy dọc tường ở những đoạn đi lại; các cửa phòng, cửa kỹ thuật và các mặt kính nằm xen trên cùng tuyến.
Kết cấu và lớp hoàn thiện phòng ở
Công trình sử dụng kết cấu bê tông. Những vách ngăn và tường bao có phần xây gạch, trát và sơn trắng. Cấu tạo tường hai lớp gạch gồm khoang không khí và lớp cách nhiệt dày 50 mm. Các mặt kính dùng khung nhôm, với kính hai lớp và rèm cản sáng tại phòng ở. Phần trần treo có tấm thạch cao hoàn thiện trắng; một số vị trí bố trí hốc đèn và lớp trần âm học.
Các vật liệu sàn được phân biệt theo khu vực. Sàn vinyl màu xám xuất hiện ở phòng ở; đá cẩm thạch trắng Estremoz được dùng tại các phần sàn và hiên. Chi tiết sàn đá ghi tấm dày 20 mm, còn những tấm khác ở ngưỡng và phần lát ngoài có chiều dày 30 mm hoặc 40 mm tùy vị trí. Trong các phần vệ sinh có nền gạch gốm màu đen. Lan can kính nhiều lớp được neo giấu vào phần đá ở mép hiên. Các vật liệu và mối nối này cùng nằm trong hệ tường, sàn và cửa của từng đơn vị phòng.
Mái bằng, nước mưa và mép sân hiên
Mái và sân hiên có lớp bê tông nhẹ tạo dốc 1,5%. Cấu tạo mái gồm lớp cách nhiệt dày 50 mm, các lớp chống thấm gốc bitum, lớp ngăn cách và vải địa kỹ thuật. Trên mặt mái có sỏi đá cẩm thạch trắng Estremoz. Các lớp này nằm trên sàn bê tông cốt thép; phía dưới một số khu vực có trần thạch cao treo.
Ở sân hiên, đá lát và đá viền được cấu tạo cùng đường thoát nước. Các điểm thu nằm dưới tấm đá; một số mạch mở rộng 20 mm để nước chảy xuống phần thu phía dưới. Lan can kính được chôn vào đá, nên mặt trên mép hiên không có một hàng cột lan can đứng riêng. Những đoạn tường lên cao bao quanh các hiên trên cùng; ở tầng thấp hơn, mặt dưới phòng phía trên tạo thành trần hiên. Cấu tạo giữa tường, sàn và kính thay đổi theo việc hiên có mái hay mở lên trời.
Cảnh quan, thi công và nhóm dự án
Can thiệp ngoài nhà giữ lại các cây già hoặc cây có tán lớn, đồng thời bổ sung cây và bụi mới. ABAP, với Luís Alçada Batista, tham gia thiết kế cảnh quan. Manuel Aires Mateus và Francisco Aires Mateus chủ trì kiến trúc; nhóm cộng tác gồm Giacomo Brenna, Paola Marini, Anna Bacchetta và Miguel Pereira. Engitarget đảm nhiệm kỹ thuật, Ramos Catarino thi công.
Đơn vị giám sát Rui Prata Ribeiro ghi nhận giai đoạn thi công từ tháng 9 năm 2008 đến tháng 10 năm 2010, với công việc kiểm soát chất lượng, chi phí, tiến độ và phối hợp an toàn, môi trường. Công trình vào nhóm chung kết giải thưởng kiến trúc đương đại của Liên minh châu Âu năm 2013.
