Một trụ sở trong khu phố cũ Alicante
Trụ sở Hội các nhà kinh tế Alicante nằm tại số 5 phố San Isidro, trong một khu vực có đường hẹp và những dãy nhà sát nhau. Công việc cải tạo do Alfredo Payá và văn phòng noname29 thực hiện bắt đầu từ một cuộc thi năm 2008. Dự án giữ hình bao và những mặt tường của ngôi nhà cũ, đồng thời thay đổi mạnh cách chia bên trong để đáp ứng hoạt động của tổ chức nghề nghiệp.
Từ phố, phần phía dưới vẫn mang nhịp cửa và đường gờ của kiến trúc hiện hữu, trong khi phần trên có các mặt mở lớn và hình học khác. Những phần tường sáng màu đặt cạnh mái và mặt đứng của các nhà lân cận làm rõ vị trí chèn vào một dãy phố đã có sẵn. Bên trong, các vách đá và gạch được để lộ quanh sàn mới, cầu thang thép và một sân có cây, thay cho hệ phòng nhỏ khép kín trước cải tạo.
Bỏ các vách chia để tạo phòng lớn
Động tác chính của dự án là lấy đi phần chia phòng cũ, tổ chức lại thành bốn không gian lớn, một không gian trên mỗi tầng, đi cùng sân trong. Lõi thang máy, thang bộ và những khu phục vụ được đặt tại các vị trí xác định, để phần diện tích còn lại có thể sử dụng thành phòng sinh hoạt, làm việc hoặc tổ chức hoạt động chung.
Mặt bằng không được làm thành một hình chữ nhật lý tưởng rồi bỏ qua ranh đất. Những đường tường chung và mặt phố tiếp tục quyết định chu vi, còn các cấu kiện mới sử dụng hình học vuông góc ở bên trong. Sự khác nhau xuất hiện rõ ở các mép phòng: có tường cũ dày và không đều, trong khi mặt sàn, khối phục vụ và vách kính có đường nét thẳng hơn. Từng tầng giữ một khoảng tương đối liên tục, với giao thông và kỹ thuật được tập hợp về các phần đã chọn.
Tầng thấp và tầng trên cùng
Hai vùng có thay đổi rõ theo mặt cắt là tầng thấp và phần trên mái. Tầng thấp được mở rộng theo chiều xuống, tạo chiều cao lớn hơn cho phòng đa năng và mối nhìn từ cao độ đường phố. Phần trên được đưa lên theo chiều cao để có một không gian làm việc khác, mở về bầu trời và những mái nhà của khu phố cũ.
Ở giữa hai vùng đó, các tầng kết nối bằng một hệ thang và sân trong xuyên nhiều cao độ. Sự thay đổi không chỉ nằm ở vị trí vách trên mặt bằng, mà còn ở độ cao phòng và vị trí ánh sáng đi vào. Ở tầng trên, mái dốc và các lỗ lấy sáng tạo những mặt nghiêng trong phòng; ở thấp hơn, sân và mặt mở bên cạnh trở thành phần quan trọng của tầm nhìn. Cùng một ngôi nhà có nhiều cấu hình phòng, dù chu vi đất không mở rộng sang các lô bên cạnh.
Sân nhỏ với cây ở giữa các tầng
Sân trong được bố trí cạnh sân thượng của ngôi nhà lân cận, đưa một mảnh đất và một cây vào giữa hệ phòng. Quanh sân là những mặt kính, lối đi và cầu thang, nên các tầng có thể nhìn qua khoảng trống tới những phần khác của công trình. Mặt đất có cây nằm phía dưới, trong khi ánh sáng từ trên đi xuống dọc theo chiều cao sân.
Tại một số vị trí, người ở trong phòng nhìn qua kính ra tường đá phía đối diện; ở vị trí khác, tầm nhìn chạy dọc theo khoảng thông đứng tới mái. Cây có thân mảnh và tán nằm giữa các cao độ sàn, khác với cây trồng trong chậu đặt trên nền phòng. Các bức tường dày xung quanh giữ lại bề mặt vật liệu cũ. Sân không trở thành một ô vuông nằm cô lập trong mặt bằng, mà liên hệ trực tiếp với thang, cửa và vùng làm việc ở các tầng bên cạnh.
Cầu thang thép dọc theo sân
Thang bộ có bản và bậc thép sáng màu, nằm sát một mặt phẳng mới và mở về phía sân. Những khoảng giữa bậc cho phép nhìn qua, còn lan can có các thanh mảnh giữ đường biên của tuyến đi. Thang đổi hướng qua các chiếu nghỉ, liên tục nối các tầng trong một không gian có ánh sáng tự nhiên từ bên cạnh và phía trên.
Từ phòng làm việc ở gần, có thể thấy người đi trên thang qua lớp kính. Từ thang, các tầm nhìn lần lượt mở vào phòng, xuống sân hoặc lên mặt mái. Phần giao thông vì thế không bị tách vào một hộp kín riêng biệt. Trên mặt cắt, nó nằm cùng với khoảng sân tạo thành một vùng đứng xuyên qua nhiều tầng. Bề mặt thép và các đường lan can đều tương phản với đá, gạch và những mạch vữa không đều của các tường bao xung quanh.
Những bề mặt cũ được để lộ
Lớp trát, sơn và các phần phủ bên trong được gỡ để lộ tường đá, gạch và vữa của ngôi nhà. Những lớp vật liệu có kích thước và thời điểm thi công khác nhau không được che trở lại bằng một mặt tường phẳng đồng nhất. Ở sát sàn mới và mặt kính, có thể nhận ra những đường gồ ghề, vị trí chèn gạch hoặc các mảng đá lớn.
Phía ngoài, mặt đứng được sửa lại và sơn sáng màu, giữ các yếu tố như nhịp cửa, đường gờ và phần kim loại hiện hữu. Vì vậy, hai mặt của lớp tường không có cùng cách thể hiện: mặt hướng phố gọn hơn, mặt hướng phòng và sân lộ vật liệu thô. Những dầm, vách và sàn mới có hình học rõ để đặt vào trong phần bao không đều. Các điểm gặp giữa mới và cũ có thể đọc ngay trong phòng, đặc biệt quanh sân và các vùng cầu thang.
Kết cấu và hệ kỹ thuật của phần mới
Sau khi lấy đi phần bên trong, chu vi ngôi nhà được gia cường và một vách chịu lực mới được đặt vào để xác định các phòng cùng vị trí cầu thang. Từ phần này, hệ dầm thép và sàn liên hợp tạo nên các cao độ sử dụng mới. Những cấu kiện không cần dựa vào cách chia phòng cũ, nên mặt bằng có thể giữ những khoảng lớn liên tục.
Phần kỹ thuật được đưa vào sàn và các trần phù hợp với chức năng làm việc, thay vì để toàn bộ đường ống chạy qua những bề mặt tường cũ. Trong các phòng, bàn, ghế và mặt sàn hình thành một hệ sử dụng mới ở giữa các lớp tường đá. Những thành phần dễ nhận ra như thang, vách kính và lõi thang máy nằm cạnh khoảng sân. Bản vẽ cho thấy kết cấu, giao thông và các khu phục vụ được giải quyết cùng lúc trong một chu vi vốn không có hình dạng đều.
Các cửa nhìn về phố và qua sân
Các khoảng mở mới được đặt ở nhiều hướng, đưa tầm nhìn ra khu phố hoặc xuyên qua sân trong. Trên tầng cao, cửa có hình dạng và kích thước khác với những ô cửa cũ ở mặt thấp. Trong phòng dưới mái, một số lỗ lấy sáng nằm theo mặt nghiêng, còn những mặt kính lớn đặt gần đầu hồi cho thấy các mái nhà phía ngoài.
Ở phía sân, kính trong suốt đưa tường đá, thang và cây vào cùng tầm nhìn của người đang ngồi làm việc. Đường đi ở tầng trên có thể nhìn xuống các tầng bên dưới qua khoảng trống đứng. Từ phố San Isidro, công trình tiếp tục nằm trong dãy nhà cũ với mặt đứng hẹp; từ bên trong, khoảng sân và hệ thang tạo một chiều sâu cùng chiều cao khác. Những góc nhìn này được tổ chức quanh các hoạt động của trụ sở, trong hình bao của một ngôi nhà đã được cải tạo.
