Tập hợp các bộ phận của cơ sở khảo cổ

Trung tâm khảo cổ Augusta Raurica nằm tại Augst, Thụy Sĩ, do Karamuk Kuo thiết kế sau cuộc thi năm 2014. Công trình hoàn thành năm 2023, tập hợp văn phòng, phòng bảo tồn, xưởng và kho hiện vật trước đây nằm rải rác trong nhiều tòa nhà. Chương trình kết hợp nơi làm việc, lưu trữ và những phần có thể giới thiệu hoạt động của cơ sở khảo cổ.

Thông tin của chính quyền khi trung tâm mở cửa năm 2023 nêu quy mô khoảng sáu mươi nhân viên và 1,9 triệu hiện vật đã được lập danh mục. Con số này lớn hơn mốc 1,7 triệu hiện vật trong giai đoạn thiết kế ban đầu. Sự tăng trưởng của bộ sưu tập là một điều kiện của dự án, cùng với thay đổi trong cách bảo tồn và nghiên cứu. Mặt bằng được phát triển để các phòng có thể mở rộng hoặc thu nhỏ trong hệ tổ chức chung.

Mặt đứng dài bên khu đất.Ảnh: Maxime Delvaux

Khung thép trên khu vực có di tích

Công trình sử dụng hệ kết cấu thép nhẹ trên khu đất có những dấu tích khảo cổ. Hồ sơ tác giả mô tả khung nhà như một hệ được đặt phía trên phần di tích, thay vì một khối nền đặc liên tục. Kết cấu được phát triển cùng Weber + Brönnimann và Kartec Engineering; Rapp tham gia quy hoạch tổng thể và quản lý xây dựng.

Hệ thép tạo các nhịp không gian có thể tổ chức theo nhiều kích thước phòng. Trong cách trình bày của kiến trúc sư, các mối lắp ghép cũng liên quan đến khả năng tháo, điều chỉnh và sử dụng lại thành phần. Đây là mục tiêu của hệ cấu tạo, đi cùng yêu cầu về một cơ sở có thể thay đổi trong thời gian dài. Khung chịu lực không được bố trí chỉ theo ranh giới cố định của từng phòng chức năng ở thời điểm đầu, mà tạo một phạm vi cho nhiều cách chia bên trong.

Không gian làm việc dưới hệ mái.Ảnh: Mikael Olsson

Những dải không gian xen kẽ

Mặt bằng được tổ chức bằng các dải kết cấu xen kẽ. Trong hệ ấy, từng phòng có thể tăng hoặc giảm kích thước mà vẫn giữ các đường đi chính cho người, hiện vật và dịch vụ kỹ thuật. Những luồng này có yêu cầu khác nhau: nhân viên di chuyển giữa phòng làm việc, hiện vật đi qua các công đoạn nghiên cứu hoặc bảo tồn, còn hệ kỹ thuật cần tiếp cận những vùng sử dụng riêng.

Tính tuyến tính của tổ chức cũng cho phép công trình được phát triển theo giai đoạn. Trong ý tưởng thiết kế, một phần có thể được bổ sung theo hướng của hệ dải mà không làm toàn bộ mất cấu trúc đang sử dụng. Các phòng không bị đặt như những khối độc lập hoàn toàn; chúng nằm trong một trường kết cấu liên tục. Khả năng thay đổi được gắn với vị trí cột, đường đi và dịch vụ, thay vì chỉ dựa trên việc dùng vách nhẹ.

Các tầng làm việc nhìn qua khoảng thông tầng.Ảnh: Maxime Delvaux

Kho hiện vật và nơi làm việc

Trung tâm gồm các khu lập danh mục, bảo tồn hiện vật nhỏ và xưởng phục hồi những bộ phận lớn, bên cạnh phòng nghiên cứu và văn phòng. Chương trình có nhiều loại không gian khác nhau về chiều cao, kích thước và điều kiện kỹ thuật. Kho và nơi làm việc được đưa vào cùng một cơ sở, tạo liên hệ trực tiếp giữa các bộ phận vốn ở nhiều địa điểm.

Hồ sơ nhấn mạnh các quan hệ nhìn xuyên giữa những khu vực làm việc. Không gian lưu trữ được xem là một phần hiện diện của cơ sở khảo cổ, chứ không chỉ là vùng phụ phía sau. Tuy vậy, các nhóm hiện vật vẫn có yêu cầu bảo quản riêng, thể hiện qua những vùng khí hậu được phân biệt. Mặt bằng liên tục về tổ chức không có nghĩa mọi phòng dùng cùng điều kiện môi trường. Các phần nghiên cứu, bảo tồn và kho giữ đặc tính của mình trong hệ kết nối chung.

Cầu thang trong sảnh.Ảnh: Mikael Olsson

Ánh sáng xuống phần sâu của mặt bằng

Các phòng cao hai tầng và cửa lấy sáng trên mái đưa ánh sáng vào phần sâu của công trình. Ở khu văn phòng và nghiên cứu hai tầng, những khoảng rỗng này tạo sự khác biệt giữa các vùng trong một mặt bằng rộng. Chúng bổ sung các mặt tiếp xúc ngoài trời ở phía trên, bên cạnh mặt đứng quanh nhà.

Trong thuyết minh thiết kế, hệ thông gió cho văn phòng và những vùng kiểm soát khí hậu của kho được tổ chức khác nhau. Kiến trúc sư ưu tiên các giải pháp kỹ thuật đơn giản khi chương trình cho phép, đồng thời giữ điều kiện riêng cho hiện vật. Các cửa mái và khoảng cao vì thế có vai trò không gian cùng với vai trò trong ý đồ về ánh sáng, không khí. Những khu vực không có cùng chiều cao hoặc mức mở, dù nằm dưới một hệ mái và khung thép liên tục.

Khu vực thao tác và bồn rửa.Ảnh: Mikael Olsson

Bề mặt công nghiệp của trung tâm

Lớp ngoài sử dụng những vật liệu công nghiệp như thép tạo sóng. Chúng tạo bề mặt có nhịp lặp lại, đi cùng hình mái và các phần lấy sáng. Tác giả liên hệ lựa chọn này với ngân sách và chương trình lưu trữ, nghiên cứu của cơ sở. Công trình không dùng một lớp ngoài hoàn toàn tách khỏi tính chất làm việc của những không gian bên trong.

Tại các vùng nội thất, hệ khung và lắp ghép tiếp tục hiện diện. Các phòng lớn, dải giao thông và những bộ phận kỹ thuật được tổ chức trong cùng bộ khung. Tòa nhà chứa cả nhân viên lẫn bộ sưu tập đang tăng trưởng, nên phần cố định chủ yếu nằm ở kết cấu, mặt ngoài và những hệ phục vụ chung. Những vùng nằm giữa có thể được điều chỉnh theo chương trình. Trung tâm đã hoàn thành tạo một địa điểm tập trung cho hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và lưu giữ của Augusta Raurica.

Không gian lưu trữ dưới kết cấu mái.Ảnh: Maxime Delvaux
Hệ giá lưu trữ hiện vật.Ảnh: Maxime Delvaux
Đọc thêm +