Thư viện và phần thành phố mới
Dự án cơ sở François-Mitterrand của Thư viện Quốc gia Pháp xuất hiện trong chương trình những công trình công cộng lớn dưới thời Tổng thống François Mitterrand. Dominique Perrault thắng cuộc thi quốc tế năm 1989. Địa điểm ở Tolbiac, bên bờ trái sông Seine, khi đó là một khu vực đang được tái cấu trúc. Thư viện không chỉ bổ sung chỗ chứa sách và phòng đọc; quy mô khu đất còn đặt nó vào quá trình hình thành một khu phố mới của Paris.
Công trình được khánh thành ngày 30 tháng 3 năm 1995. Việc mở cửa sử dụng diễn ra theo những giai đoạn tiếp theo, với thư viện dành cho công chúng năm 1996 và thư viện nghiên cứu năm 1998. Mốc 1995 trong hồ sơ kiến trúc vì vậy cần được hiểu là thời điểm hoàn thành và khánh thành tòa nhà, không phải ngày tất cả hoạt động đọc và phục vụ tài liệu cùng bắt đầu.
Quảng trường gỗ và bốn tháp ở góc
Bốn tháp kính có mặt bằng gấp góc đứng ở bốn góc của một nền rộng. Hình dáng ấy thường được giới thiệu như bốn cuốn sách mở. Tuy nhiên, phần lớn trải nghiệm của người đến thư viện diễn ra ở lớp nền ngang và các không gian phía dưới, chứ không nằm trong những tháp nhìn thấy từ xa. Những bậc rộng phía sông dẫn lên quảng trường lát gỗ, tạo ra một mặt bằng đi bộ lớn giữa các khối tháp.
Từ quảng trường, người đi bộ nhìn ra sông Seine và các đường phố xung quanh. Khoảng trống trung tâm không phải một sân lát nối liền với quảng trường mà là khu vườn ở cao độ thấp. Cách tách cao độ khiến người đi ngoài trời và người đọc sách ở bên dưới cùng liên hệ với một khu vực trung tâm nhưng bằng các đường đi khác nhau. Các tháp đánh dấu đường bao của tổ hợp mà không tạo thành một khối xây kín dọc chu vi.
Khu vườn trong lòng thư viện
Khu vườn được thiết kế như một mảnh rừng nằm giữa công trình. Những thân cây cao xuất hiện phía sau kính của các hành lang và phòng đọc, còn tán cây vươn lên về phía khoảng trời phía trên. Đây không phải một công viên đi xuyên qua theo đường công cộng. Trong tổ chức ban đầu, khu vườn chủ yếu được nhìn từ không gian thư viện, tạo thành một phần của cảnh quan nội thất.
Các phòng đọc và hành lang bao quanh khoảng cây xanh thành nhiều lớp. Sự liên tục của hướng nhìn về cây được đặt cạnh tính phân chia của những phòng có chức năng khác nhau. Thuyết minh của Perrault so sánh hình thức bao quanh này với một hành lang tu viện, nhưng so sánh ấy nói về quan hệ giữa phòng, đường đi và khoảng giữa. Nó không đồng nghĩa với việc công trình sao chép kiểu trang trí hay kết cấu của kiến trúc tu viện.
Đi xuống và đi vòng quanh
Người sử dụng phải chuyển từ cao độ quảng trường xuống các tầng phục vụ thư viện. Các lối xuống, thang cuốn và khoảng cao của sảnh làm cho sự thay đổi cao độ trở thành một phần rõ ràng của đường vào. Ảnh tư liệu cho thấy một số tuyến chuyển tiếp có tường bê tông cao, ánh sáng từ trên và mặt sàn màu đỏ. Sau những không gian chuyển tiếp ấy là hệ hành lang dẫn đến các khu đọc.
Tổ chức vận hành phân biệt thư viện công chúng ở Haut-de-jardin và thư viện nghiên cứu ở Rez-de-jardin. Kho sách nằm một phần trong khối đế và một phần trên các tháp. Đường đi của người đọc và việc chuyển tài liệu vì vậy không trùng nhau hoàn toàn. Cấu trúc kiến trúc phải chứa cả những không gian được tiếp cận thường xuyên lẫn những khu vực lưu trữ và phục vụ hậu trường. Hai hệ hoạt động cùng tồn tại trong một tổ hợp có hình thức ngoài tương đối đơn giản.
Gỗ, kim loại dệt và ánh sáng
Nội thất được phát triển cùng nhà thiết kế Gaëlle Lauriot-Prévost. Gỗ xuất hiện ở bàn, kệ và những bộ phận bao che, trong khi kim loại dệt được sử dụng trên nhiều quy mô. Thay vì chỉ là một chi tiết trang trí nhỏ, những tấm kim loại có thể tạo thành lớp treo lớn, trần hoặc bề mặt phân chia. Chất liệu này thay đổi mức độ phản chiếu và nhìn xuyên tùy theo cách dệt và vị trí đặt trong không gian.
Nhà sản xuất GKD xác nhận các ứng dụng gồm trần trong phòng đọc, các mảng treo ở sảnh, vách trong phòng đa phương tiện và những thành phần che nắng bán trong suốt. Trong ảnh, lớp kim loại sáng đứng cạnh các khối bê tông và bề mặt gỗ, làm xuất hiện nhiều mức độ mờ, bóng và đặc. Các bộ phận nội thất được thiết kế trong quan hệ với kiến trúc tổng thể, từ hành lang có chiều cao lớn đến vị trí ngồi của từng người đọc.
Những thời điểm được ghi lại trong hình ảnh
Bộ ảnh lịch sử cho thấy thư viện khi khu phố quanh đó còn đang xây dựng. Ảnh từ trên cao ghi lại đường ray, đất trống và công trường ở sát tổ hợp. Nhìn lại từ giai đoạn hiện nay, BnF mô tả địa điểm như một phần của khu Paris Rive Gauche có nhiều cơ sở đại học và văn hóa. Hai lớp tư liệu này nói về những thời điểm khác nhau của cùng khu đất, chứ không phải những bối cảnh có thể thay thế cho nhau.
Công trình nhận giải Mies van der Rohe năm 1997. Lịch sử hoạt động của nó tiếp tục sau giải thưởng và sau các đợt mở cửa ban đầu. Kho sách, dịch vụ nghiên cứu, thư viện công chúng và không gian đi bộ tạo nên những nhịp sử dụng khác nhau. Trong hồ sơ công trình, bốn tháp là dấu hiệu nhận diện từ xa; phần vườn, các phòng đọc và chuỗi lối xuống mới cho thấy đầy đủ cách tổ chức không gian ở bên trong.
