Thư viện bên quảng trường chợ

Book Mountain nằm trong trung tâm Spijkenisse, đối diện nhà thờ lịch sử và gần quảng trường chợ. Công trình hoàn thành năm 2012, trong giai đoạn chỉnh trang khu trung tâm. Mái kính có thể nhìn thấy từ nhiều hướng quanh quảng trường. Qua lớp kính đó là các tầng kệ sách xếp bậc, đi lên từ khối đế bằng gạch. Những hoạt động của thư viện xuất hiện trực tiếp trong mặt đứng, từ các lối đi đến các vị trí đọc ở cao độ khác nhau.

Chương trình không chỉ có chỗ đọc và mượn sách. Tòa nhà còn tập hợp trung tâm giáo dục môi trường, câu lạc bộ cờ, phòng họp, khán phòng và những phần diện tích thương mại, văn phòng. Tổng diện tích được công bố khoảng 9.300 m². Các phần sử dụng này được xếp bên dưới hoặc trong những bậc của thư viện. Đường mái bên ngoài giữ một hình nhà kho lớn, còn bên trong là nhiều nhóm phòng có chiều cao và yêu cầu tiếp cận riêng.

Mặt kính thư viện hướng ra quảng trường Spijkenisse.Ảnh: Hisao Suzuki

Những khối phòng tạo nên núi sách

Mặt cắt cho thấy các phòng kín xếp thành một khối bậc thang ở trung tâm. Phía dưới có những không gian cần vách ngăn và trần riêng; phía trên là các nền đặt kệ sách và chỗ đọc. Mỗi lần thay đổi cao độ, mặt trên của một nhóm phòng lại trở thành một phần sàn của thư viện. Nhờ cách xếp này, hình núi bên trong gắn với tổ chức chương trình và các tầng sử dụng, thay vì chỉ là một vật trang trí đặt trong phòng.

Các mép bậc không đồng loạt chạy ngang hết chiều rộng nhà. Có những đoạn lùi vào, chừa lối đi hoặc mở tầm nhìn sang phần kệ đối diện. Nhìn từ lớp kính ngoài, các nền sách và những mảng tường gạch có thể được đọc cùng nhau. Một phần khối đế khá kín nằm sát mặt đất; phía trên, các kệ tối màu và người đi lại hiện trong vùng có nhiều ánh sáng. Hệ mái kính bao tất cả những cao độ này trong cùng một thể tích.

Lối đi giữa những khối nhà gạch dẫn về mái kính thư viện.Ảnh: Hisao Suzuki

Tuyến đi dài quanh các tầng kệ

Các tầng thư viện được nối bằng những cầu thang rộng và những đoạn đường đi chạy dọc mép kệ. Tuyến liên tục dài khoảng 480 m dẫn quanh khối sách lên vị trí cao nhất. Trên đường đi, độ cao so với quảng trường và với các tầng bên dưới tăng dần. Có những đoạn người đọc đi sát kính, những đoạn đi giữa các kệ, và những chỗ dừng rộng hơn để đặt bàn hoặc ghế.

Thư viện vì vậy có nhiều khoảng nhìn theo đường chéo. Từ một chiếu nghỉ có thể thấy hàng kệ ở thấp hơn, dầm mái ở phía trên và mặt phố qua kính bên ngoài. Các bậc thang không được giấu trong một lõi khép kín riêng; chúng nằm ngay trong không gian sách. Trên mặt bằng, những phòng kín vẫn có lối tiếp cận của chúng, trong khi tuyến đi quanh các tầng kệ tạo thành một mạng giao thông nhìn thấy được ở phần trên công trình.

Khối đế gạch của thư viện nối với các khoảng sân và đường đi.Ảnh: Hisao Suzuki

Gạch trên khối đế và các mặt sàn

Gạch là vật liệu hiện diện ở khối đế, các mảng vách và những bề mặt đi lại. Trong thuyết minh, MVRDV mô tả một lớp gạch tiếp tục từ khu phố mới bên cạnh vào phần lõi thư viện. Trên ảnh, các nền gạch chạy đến chân kệ sách, gặp lan can và các thanh thép của mái kính. Vật liệu cùng màu xuất hiện ở nhiều cao độ, dù hình dạng sàn thay đổi khi đi quanh núi sách.

Các cửa mở vào nhóm phòng ở dưới được đặt trong mặt tường gạch. Chúng có tỷ lệ khác với các khoảng mở lớn của lớp kính ngoài. Trên một số mặt bên, khối gạch kéo dài ra đường phố và hợp thành đầu hồi của những khối nhà thấp hơn. Những nơi người đọc ngồi gần mép tầng có nền lát, kệ sách và tầm nhìn ra quảng trường cùng nằm trong một trường nhìn. Phần xây kín và phần đọc sách dưới mái kính được phân biệt bằng vị trí, vật liệu và cách mở cửa.

Kệ sách xếp bậc phía dưới hệ mái gỗ và kính.Ảnh: Hisao Suzuki

Kệ sách kiêm lan can và vách ngăn

Kệ thư viện có màu tối, được chế tạo bằng vật liệu tái chế từ chậu cây. Ngoài chức năng chứa sách, chúng còn xuất hiện ở các mép tầng, quanh cầu thang và tại bàn thông tin. Có những đoạn kệ tạo thành lan can cao; có đoạn trở thành phần ngăn giữa lối đi và vị trí đọc. Cùng một hệ cấu kiện được điều chỉnh cho những chỗ có cao độ hoặc nhu cầu sử dụng khác nhau.

Một số kệ cao vượt tầm với của người đứng trên lối đi. Những phần này chứa sách lưu trữ và góp vào hình ảnh liên tục của núi sách, trong khi khu sách cho mượn nằm ở vị trí có thể tiếp cận. Các hàng sách không được xếp trong những tầng sàn lặp giống nhau. Chiều cao kệ, chiều rộng đường đi và khoảng cách tới mái thay đổi theo từng vị trí. Trên ảnh nội thất, các đầu kệ và mép bậc tạo thành những đường ngang rõ bên dưới hệ dầm mái nghiêng.

Khoảng đọc sách nằm giữa các tầng kệ và lớp kính ngoài.Ảnh: Hisao Suzuki

Một mái gỗ và kính bao toàn bộ không gian

Phía trên thư viện là mái dốc bằng kính với hệ dầm gỗ. Những cấu kiện gỗ lớn chạy theo độ nghiêng mái, đi cùng các thanh kim loại mảnh hơn và những đường chia ô kính. Tại đầu hồi, mặt kính cao cho phép nhìn xuyên từ ngoài vào các tầng sách. Từ bên trong, hệ dầm hiện ở gần chỗ đọc trên cao hơn là tại tầng vào; khoảng cách giữa người sử dụng và mái thay đổi suốt tuyến đi.

Những mặt gỗ lớn màu vàng nhạt chạy nghiêng phía trên các lối đọc, xen với những dải kính vẫn nhìn ra trời. Các thanh kim loại uốn và các bản liên kết nằm ở mặt trong của hệ dầm. Những thanh đỡ kính và giằng chéo xuất hiện ở phía trong lớp bao. Kết cấu mái không trùng với từng hàng kệ phía dưới, nên người đọc có thể nhìn qua nhiều tầng sách tới một nhịp mái lớn. Các ô lấy sáng trên cao và kính đứng ở mép nhà cùng tham gia vào không gian đọc.

Đường đi dọc mép núi sách với lan can và kệ màu tối.Ảnh: Hisao Suzuki

Thông gió và sưởi trong vùng đọc sách

Thuyết minh công trình ghi vùng công cộng dưới lớp kính không sử dụng hệ điều hòa không khí thông thường. Vào mùa nóng, các bộ phận thông gió tự nhiên và che nắng được dùng cùng nhau. Vào mùa lạnh, sưởi sàn và kính hai lớp tham gia duy trì điều kiện bên trong. Hệ kỹ thuật còn kết hợp lưu trữ nhiệt và lạnh dưới đất. Những thiết bị này được triển khai trong một nhà có mái kính và nhiều tầng nền mở.

Các cửa thông gió, đường ống và cấu kiện che nắng nằm trong một cấu tạo khác với kệ và mặt sàn của thư viện. Trên các mặt cắt, nhóm phòng kín được đặt dưới những nền sách, còn thể tích lớn phía trên tiếp tục tới mái. Người sử dụng đi qua các vùng có chiều cao, khoảng cách tới kính và mức che nắng khác nhau. Dữ liệu dự án mô tả các hệ thống đã lắp đặt; các ảnh cho thấy vị trí của chúng trong quan hệ với kết cấu và khu đọc.

Góc đọc ở tầng cao dưới mái kính Book Mountain.Ảnh: Hisao Suzuki

Điểm cao và khu phố bên cạnh

Ở phần cao nhất của tuyến đi là khu cà phê, từ đó có thể nhìn qua mái và mặt kính về phía trung tâm Spijkenisse. Những chỗ ngồi gần đầu hồi nằm dưới dầm mái, với các tầng kệ phía sau và cảnh phố phía trước. Đường lên kết thúc ở một không gian sử dụng trong thư viện; các đoạn cầu thang và chiếu nghỉ bên dưới vẫn có thể nhìn thấy qua những khoảng mở giữa các tầng sách.

MVRDV đồng thời thiết kế Library Quarter liền kề, gồm 42 căn nhà ở xã hội, chỗ đỗ xe và các không gian ngoài trời. Những khối nhà gạch, đầu hồi mái dốc và đường đi của khu này xuất hiện cạnh thư viện trong mặt bằng tổng thể. Book Mountain có quy mô và lớp kính khác với các khối nhà xung quanh, nhưng phần đế và mạng đường đi tiếp xúc trực tiếp với chúng. Quảng trường chợ, các lối đi giữa nhà và khu đọc trên cao cùng được tổ chức quanh công trình thư viện.

Đọc thêm +