Khu chợ trên hai tuyến đường qua Carandá

Trường nhạc nằm trong khu chợ Carandá tại Braga, trên phần đất từng có một trang trại được bao bằng tường. Địa hình ban đầu có một gò đất và ngôi nhà ở phía trên. Hai lối đi vuông góc gặp nhau tại khu vực này, nối khu đất với thành phố. Khi thiết kế chợ năm 1980, Souto de Moura đặt công trình tại chỗ giao nhau của các lối đi, giữa những tường giữ đất. Chợ được xây dựng trong thập niên 1980; một phần các tường đá và đường đi tiếp tục hiện diện trong lần cải tạo sau.

Theo mô tả của kiến trúc sư, chương trình ban đầu được tổ chức như một con đường có mái. Các cột bê tông xếp thành hàng đỡ một bản mái lớn, nằm cao hơn các tường bên. Những quầy hàng nằm dọc tuyến đi bộ. Vì vậy, ngoài diện tích buôn bán, công trình còn có một khoảng lưu thông dài xuyên qua khu đất. Tầng mái, hệ cột và các bức tường là những bộ phận riêng biệt trong cấu tạo ban đầu.

Tường đá của khu chợ Carandá nhìn từ đường phố.Ảnh: Hisao Suzuki

Từ hoạt động buôn bán đến tổ hợp văn hóa

Việc sử dụng khu chợ thay đổi cùng với sự xây dựng ở khu vực xung quanh. Trong những lần quay lại, Souto de Moura nhận thấy nơi này vẫn được người dân đi qua như một tuyến nối giữa hai trục đường, trong khi hoạt động bán thực phẩm không hình thành ổn định. Ông mô tả tình trạng khu chợ bị bao quanh bởi các trường học, địa điểm giải trí và những dự án xây dựng mới. Đây là hoàn cảnh của quyết định chuyển đổi công năng vào cuối thập niên 1990.

Chính quyền Braga chọn phương án tạo một khu chợ văn hóa với trường múa và trường nhạc. Việc thực hiện diễn ra theo các giai đoạn. Trường múa ở cánh phía nam đi vào khu quầy rau quả cũ năm 2001. Trường nhạc thuộc giai đoạn tiếp theo ở nửa phía bắc, hoàn thành năm 2010. Cùng lúc, một số gian hàng phía đối diện khu vườn được chuyển thành cửa hiệu với mặt kính liên tục. Tổ hợp sau chuyển đổi vẫn có hoạt động thương mại bên cạnh giáo dục nghệ thuật.

Lối đi bên dãy cửa kính và những cột bê tông còn lại.Ảnh: Luis Ferreira Alves

Khoảng vườn và các cấu kiện còn lại của chợ

Trong phương án cải tạo, bản mái bê tông lớn của chợ được tháo dỡ. Phần đất trước đây nằm dưới mái trở thành khoảng ngoài trời, gồm vườn và lối đi. Một số cột được giữ lại sau khi mái không còn. Các đầu cột, thân cột tròn, tường đá và những đoạn bậc thang cùng xuất hiện trong khuôn viên đã chuyển đổi. Các cột đứng độc lập dọc những phần đường tiếp giáp với công trình mới.

Trường múa chiếm một dải nhà dài và được bổ sung hai sân trong lớn cùng các cửa lấy sáng nhỏ trên mái. Trường nhạc nằm tiếp nối về phía bắc của khu đất, ở bên cạnh khoảng vườn. Những lối đi giữa tường đá và các mặt kính vẫn tạo thành các tuyến xuyên qua tổ hợp. Ở phía đường phố, tường được ghép bằng những khối đá lớn, có các ô cửa mở qua chiều dày tường. Trong vườn, cây xanh nằm xen giữa các cột cũ và những bề mặt xây dựng mới.

Cửa vào trường nhạc mở qua bức tường đá.Ảnh: Hisao Suzuki

Dải nhà học và cách chia mặt bằng

Phần trường nhạc có hình khối dài, chạy song song với bức tường đá hiện hữu. Chương trình ở tầng vào gồm các lớp học, phòng tập, khu học tập và phòng hành chính. Khán phòng nằm ở một cao độ thấp hơn. Mặt bằng có một hành lang chạy theo chiều dài công trình; các phòng với kích thước khác nhau mở cửa vào tuyến lưu thông này. Những phòng nhỏ hơn phục vụ hoạt động học và tập nhạc, trong khi các không gian rộng hơn được bố trí ở những đoạn cần tập hợp nhiều người.

Lối vào đi qua một ô mở trong tường đá, tiếp đến là khoảng sân và cửa kính của trường. Sảnh ở đầu tuyến hành lang nối với phần khán phòng bên dưới. Các bản tường mới không che kín toàn bộ tường đá cũ: có những đoạn giữa nhà và tường được để thành lối đi hoặc khoảng ngoài trời hẹp. Mặt cắt thể hiện rõ sự chênh cao giữa dãy phòng học nằm ngang và sàn khán phòng thấp dần theo các bậc ghế.

Hành lang trường nhạc với cửa phòng học và vách kính.Ảnh: Luis Ferreira Alves

Hành lang, phòng học và các cửa nhìn ra vườn

Dọc hành lang, cửa các phòng học nằm về một phía, còn phía kia có những đoạn vách kính hướng ra ngoài. Cánh cửa phòng có ô kính tròn. Số phòng được đặt ở phía trên cửa, và một dải chiếu sáng chạy gần mép trần. Nền, tường và trần tại tuyến lưu thông có màu sáng. Các phòng đóng kín theo từng đơn vị, trong khi cửa kính ở cuối hành lang và các đoạn bên hông cho phép nhìn ra những khoảng sân kế cận.

Trong phòng học điển hình, đàn piano và ghế đặt trước một vách kính lớn. Bên ngoài là đất trồng cây, thân cột và các phần của khuôn viên cũ. Mái đua và mép trần xuất hiện phía trên cửa kính; mặt tường bên trong có những mảng phẳng lớn. Khu sảnh có bàn, ghế và một băng ngồi dài theo tường. Từ đây, các cửa kính mở tầm nhìn tới tường đá gần kề, khác với hướng nhìn qua vườn của một số phòng học.

Phòng học có đàn piano và cửa kính hướng ra vườn.Ảnh: Hisao Suzuki

Khán phòng ở tầng thấp hơn

Khán phòng được tiếp cận từ sảnh vào của trường, nhờ đó có thể sử dụng độc lập với hoạt động của các lớp học. Không gian này có các hàng ghế đặt trên nền giật bậc, hướng về khu biểu diễn ở phía thấp. Bên cạnh phòng là một dải cửa kính dài. Mép dưới và mép trên của cửa giữ phương ngang, trong khi cao độ người ngồi thay đổi theo các bậc ghế. Bức tường đá bên ngoài vẫn nhìn thấy qua kính.

Theo mô tả của thiết kế, ô mở lớn hướng đông nam đưa ánh sáng vào khán phòng. Tường trong được xây bằng gạch gốm, với mặt tường tạo những đợt uốn rất nhẹ để xử lý sự phản xạ âm thanh. Trần phía trên khán giả có các dải đèn dài. Khoảng biểu diễn ở cuối phòng giữ mặt sàn phẳng và có thể đặt đàn piano. Tầng thấp còn có các không gian phụ trợ và khu vệ sinh, nối với hệ lưu thông của khán phòng thay vì đi xuyên qua các phòng học.

Khán phòng với ghế xếp bậc và dải cửa sổ bên tường gạch.Ảnh: Hisao Suzuki

Sân vào và các lớp vật liệu

Sân tại lối vào được giới hạn bởi các mặt tường, mái và cửa kính. Một ô chữ nhật trên mái mở trực tiếp lên trời, bên dưới là bồn trồng cây. Phần còn lại có mái che, nền lát và một băng ghế dọc tường. Qua cửa kính có thể nhìn thấy lớp tường đá ngoài cùng, cửa mở ra đường và khoảng không giữa hai lớp mặt đứng. Những lớp này nằm ở các khoảng cách khác nhau, từ cổng ngoài đến không gian tiếp nhận của trường.

Cấu tạo nhìn thấy ở công trình gồm đá khối của chợ cũ, bê tông của các cột còn lại, các bề mặt trát mới và khung cửa kim loại sẫm màu. Ở một số vị trí, cửa kính chạy sát tường đá, còn tại lối vào có một cánh cửa kim loại mở ra ngoài bề mặt tường. Trong khán phòng, gạch gốm tạo thành mặt tường khác với các tường trát của lớp học và hành lang. Các vật liệu này xuất hiện theo từng không gian sử dụng cụ thể.

Sân tại lối vào với ô mở trên mái và bồn cây.Ảnh: Hisao Suzuki

Các mốc thực hiện và đội ngũ dự án

Giai đoạn thiết kế và xây dựng trường nhạc được ghi nhận từ năm 2004 đến năm 2010. Công trình thuộc nhiệm vụ chuyển đổi khu chợ do Câmara Municipal de Braga đặt hàng, với Souto de Moura tiếp tục đảm nhiệm thiết kế kiến trúc trên chính khu đất ông đã thực hiện chợ trước đó.

Nhóm thiết kế gồm Luís Peixoto, Susana Meirinhos, Ricardo Tedim, Adriano Pimenta, José Carlos Mariano, Cláudia Romão, Jorge Domingues, Joana Machado, Pedro Dias và José Maria Rhodes Sérgio. GOP phụ trách kết cấu; GPIC phụ trách hệ thống điện; GET phụ trách hệ thống cơ khí. Đơn vị thi công được ghi nhận là FDO Projectos. Trường nhạc nhận giải IHRU năm 2013, trong danh mục các giải thưởng dành cho công trình của văn phòng.

Đọc thêm +