Một khu đất gần biển ở Caiobá
Caiobá House nằm tại Matinhos, bang Paraná, Brazil, cách biển vài dãy phố và được bao quanh bởi các lô nhà ở. Công trình do Gustavo Utrabo cùng Pedro Duschenes thiết kế trong Aleph Zero, hoàn thành năm 2017. Ngôi nhà không đặt toàn bộ sinh hoạt sau một mặt tiền mở lớn nhìn về đường. Các phòng, sân, hồ nước và những phần có mái được bố trí thành một chuỗi vào sâu trong khu đất, với những đoạn kín và mở thay đổi theo vị trí.
Nhìn từ ngoài, tầng trệt có các bề mặt sẫm màu và kính, phía trên là một khối trắng có nhiều khoảng rỗng. Những lỗ mở này xuất hiện ở mặt đứng lẫn trong phần thể tích nhà, cho thấy có sân hoặc khoảng thông cao nằm sau đường bao trắng. Các nhà bên cạnh vẫn ở gần, với độ cao và cách xây dựng khác nhau. Từ ảnh trên cao, vị trí nhà giữa mạng đường, các khối lân cận và dãy núi phía sau có thể được nhận biết rõ.
Chuỗi không gian ở mặt đất
Tầng trệt được tổ chức bằng những vùng có mái, khoảng sân không mái, mặt kính và các phần tường bọc thép Corten. Những khối bọc thép chứa các thành phần phục vụ không gian sinh hoạt chung và cùng cây tạo những cạnh khác nhau cho tuyến đi. Một phần nền kéo dài từ vùng ngoài vào gần các phòng, nhưng trên tuyến ấy vẫn có những đoạn chuyển rõ giữa sân cây, phòng khách, chỗ ăn và khoảng cạnh hồ nước.
Các bản vẽ mặt bằng cho thấy các vùng sử dụng không được sắp thành một dãy phòng kín dọc theo một hành lang hẹp. Những sân và khoảng mở xen giữa các phần nhà, đưa cảnh quan vào giữa khu đất. Trong ảnh từ phòng ăn, qua mặt kính có thể thấy cây và một vùng ngồi khác. Ở góc nhìn dọc lối có mái, tường thép màu nâu đỏ nằm sát một phía, còn phía kia mở ra luống cây. Ranh giới vì vậy thay đổi theo từng đoạn thay vì lặp cùng một điều kiện suốt đường đi.
Thép Corten và những mặt kính
Thép Corten xuất hiện tại những hộp và các mảng tường tầng trệt, với sắc nâu đỏ khác hẳn bề mặt trắng phía trên. Cạnh các mảng đặc ấy là cửa kính khung tối màu, nối không gian sinh hoạt với sân và cây. Trong ảnh, một số cửa kính mở tạo thành lối ngang khá rộng; các khối thép vẫn giữ vị trí cố định bên cạnh. Gỗ được dùng cho một số đồ dùng và bề mặt tiếp xúc, bổ sung một sắc độ khác trong nền vật liệu của tầng dưới.
Các mảng thép không phủ kín mọi phía. Khi nhìn từ phòng khách, có thể thấy một bề mặt thép ở xa sau sân, trong khi phần gần là kính hoặc một khoảng đi mở. Những góc tiếp giáp giữa thép, nền, cây và cửa kính thể hiện rõ trong các ảnh cận hơn. Chi tiết xây dựng phân biệt lớp thép bọc với các bộ phận tường, cửa và sàn ở phía sau. Màu của bề mặt vì thế không được dùng để suy ra rằng toàn bộ khối phụ trợ được làm bằng một cấu kiện thép đặc.
Khối phòng ngủ ở phía trên
Các không gian riêng tư hơn, trong đó có phòng ngủ, nằm trong khối trắng ở cao độ khoảng bốn mét phía trên vùng sinh hoạt chung. Khối này có những phần đặc, cửa kính và các khoảng rỗng mở xuyên vào trong. Đường bao không phải một hộp kín hoàn toàn đặt trên một tầng trệt trống. Những lỗ mở làm xuất hiện các mặt tường trong, hành lang và khoảng sân có thể được nhìn từ dưới lên hoặc nhìn ngang qua các lớp nhà.
Ở một số góc, mặt đứng trắng tạo khung quanh một sân bên trong, với cửa phòng ở phía sau. Ở góc khác, những mảng tường kín giữ nền cho một cửa vuông nhìn ra khu vực cây xung quanh. Các phòng ngủ vì thế không có cùng một điều kiện tiếp xúc với đường phố hoặc nhà bên cạnh. Trên mặt bằng, hành lang và các khoảng mở chia khối trên thành những phần khác nhau; trên mặt cắt, chúng liên hệ với các vùng cao và thấp ở tầng trệt.
Sân cây và những khoảng mở lên trời
Các sân hẹp có cây nằm xen giữa những tường thép và các mặt kính. Từ tầng trệt nhìn lên, tường trắng tầng trên dựng thành khung quanh một mảnh trời. Một cây nhỏ có thể đứng ngay dưới khoảng rỗng, với tán vươn vào vùng được bao bởi các phần nhà cao hơn. Những sân này có quy mô khác với vườn ngoài đường: chúng ở giữa chuỗi phòng, được nhìn từ nhiều phía và có mép nền xác định bởi đường bao của công trình.
Không phải mọi khoảng cây đều hoàn toàn mở lên trời. Có phần nằm dưới mái hoặc cạnh một đoạn sàn tầng trên, nhận ánh sáng từ bên và từ các lỗ mở lân cận. Mặt cắt qua nhà giúp phân biệt những điều kiện ấy. Trong ảnh, sự thay đổi giữa nền có nắng, vùng dưới mái và các mặt tường trắng cho thấy vị trí tương đối của lớp che. Những khoảng cây không chỉ đứng ở rìa khu đất, mà tham gia trực tiếp vào cách các phòng liên hệ và nhìn sang nhau.
Phòng khách, bàn ăn và khoảng cao
Phòng khách ở tầng trệt có ghế dài, bàn nhỏ và những mặt kính mở về sân. Một khoảng trần cao xuất hiện trên vùng sinh hoạt, với mặt tường trắng kéo lên trên phần thép sẫm màu. Bàn ăn nằm trong một vùng kế cận, có quan hệ với sân và các cửa trượt. Từ một số vị trí ngồi, người dùng có thể nhìn qua phần nhà tới cây ở phía đối diện, trong khi ở những góc khác, khối thép hoặc tường trắng tạo điểm kết thúc cho tầm nhìn.
Các gian sinh hoạt không được bao bằng cùng một lớp tường đặc ở tất cả các cạnh. Cửa kính, khoảng mở, bề mặt thép và các đoạn gỗ cùng xác định phạm vi của từng vùng. Đồ đạc đặt trên nền xi măng sáng, tách rõ với sắc độ nâu đỏ của thép và màu xanh của cây. Trong ảnh chụp từ sân nhìn vào, những nhóm bàn ghế có thể được thấy qua kính ngay dưới các mặt tường và phần rỗng của khối trắng tầng trên.
Hồ nước trong chuỗi sân nhà
Một hồ nước nằm ở phía trong, cạnh các khoảng sàn gỗ và cửa kính. Khối trắng ở trên bao quanh một phần vùng này, khiến mặt nước không chỉ là một bể đặt tách ra ở cuối vườn. Trong ảnh, có thể nhìn từ mép nước sang tường thép, từ mặt kính bên cạnh tới khoảng trời phía trên và những cửa tầng trên. Những hướng nhìn đó cho thấy bể nằm trong hệ sân, phòng và các khoảng thông cao của nhà.
Các mặt cắt và chi tiết trình bày riêng cấu tạo sàn, lớp chống thấm và vị trí hồ. Nền gỗ cạnh nước có đường biên khác với nền phòng sinh hoạt, dù giữa hai phần có cửa mở rộng. Những vùng ngoài trời khác tiếp tục ở cạnh nhà, với cây và các đoạn lối đi hẹp. Mặt nước là một phần trong chuỗi không gian ấy, bên cạnh những sân đất trồng và khoảng có mái, không phải yếu tố duy nhất tạo liên hệ giữa phần ở bên trong với khu đất.
Hành lang trên cao và các lớp xây dựng
Hành lang phòng ngủ nằm ở tầng trên, với cửa kính và các mảng tường sáng. Những cửa mở về sân hoặc cảnh quan quanh nhà tạo những hướng nhìn khác với tuyến đi tầng trệt. Từ phòng ngủ có thể thấy các tán cây và nhà ở xung quanh ở cao độ cao hơn, trong khi phần dưới gần với cây trồng trong sân. Lan can, khung cửa và những mặt tường trắng tiếp tục xác định phần kín và phần mở của khối phòng ngủ.
Hồ sơ cấu tạo cho thấy bê tông, tường xây, lớp chống thấm, những phần mái trồng cây và các lớp hoàn thiện khác nhau sau hình ảnh trắng của tầng trên. Bên dưới, thép bọc, cửa kính và nền xi măng tạo một tập hợp vật liệu khác. Bộ ảnh ghi ngôi nhà từ ngoài đường, từ sân, trong phòng khách và dọc hành lang phòng ngủ. Các góc nhìn ấy mô tả một công trình có nhiều khoảng mở nằm trong đường bao chung, với sinh hoạt chung ở dưới và các phòng riêng ở trên.
